Το κράτος δεν είναι τροχονόμος

Δυο σημαντικοί καθηγητές του Συνταγματικού Δικαίου συναινούν στην επιλογή της κυβέρνησης να κάνει υποχρεωτικό το εμβόλιο για επαγγελματικές ομάδες που σχετίζονται με την υγεία και την περίθαλψη ηλικιωμένων.

Ο Νίκος Αλιβιζάτος είναι σαφής γράφοντας στην «Καθημερινή», πριν ο Πρωθυπουργός ανακοινώσει την απόφασή του, και τα παρακάτω: «Δεν τίθεται […] θέμα συνταγματικότητας του τρέχοντος εμβολιαστικού προγράμματος, ακόμη, όπως πιστεύω, και αν ο εμβολιασμός επιβληθεί ως υποχρεωτικός και στον γενικό πληθυσμό. Αυτό ισχύει πολύ περισσότερο αν προβλεφθεί ειδικά για ορισμένες κατηγορίες, όπως το κάθε είδους προσωπικό των δομών υγείας».

Ο Αντώνης Μανιτάκης, μιλώντας στο Πρώτο Πρόγραμμα της ΕΡΤ, λέει τα ίδια: «Οταν υπάρχουν […] εμφανείς επιστημονικά αποδεδειγμένοι και άμεσοι κίνδυνοι για τη δημόσια υγεία του πληθυσμού συνολικά ακόμη και για την υγεία των εμβολιασμένων, η πολιτεία προφανώς μπορεί να προβλέψει με νόμο μέτρα επιβολής του υποχρεωτικού εμβολιασμού και με τη δυνατότητα αναστολής εργασίας».

Με την εμφάνιση της μετάλλαξης Δ, και την απειλή έλευσης ενός τέταρτου κύματος, που για την Ελλάδα θα είναι καταστροφικό αφού μπορεί να επηρεάσει καθοριστικά την προσπάθεια τουριστικής ανάκαμψης, την τάση αισιοδοξίας δηλαδή στην οικονομία που έδωσε η εκτεταμένη χρήση των εμβολίων, η κυβέρνηση οφείλει να βρει τρόπους να στείλει στα εμβολιαστικά κέντρα όσο το δυνατόν περισσότερους. Ο στόχος της συλλογικής ανοσίας που βασίζεται στην ανοσοποίηση ενός μεγάλου ποσοστού του πληθυσμού πριν από το τέλος του καλοκαιριού πρέπει να γίνει εφικτός. Κυρίως, πρέπει να υπάρξει θωράκιση των εργαζομένων στην υγεία, που αν δεν εμβολιαστούν μπορούν να γίνουν οι καλύτεροι των αγωγών για τη διάδοση του ιού.

Υποτίθεται ότι όσοι αρνούνται τα εμβόλια το κάνουν στο όνομα των ατομικών δικαιωμάτων τους, τα οποία προστατεύονται στις δυτικές δημοκρατίες. Συνήθως, όσοι διεκδικούν το δικαίωμα στην άρνηση του εμβολίου είναι συνειδητά αρνητές. Η ελεύθερη μετακίνηση, η εκπαίδευση, η συμμετοχή στη διασκέδαση και τη χαρά, στον πολιτισμό που επικαλούνται οι αρνητές είναι βασικά δικαιώματα των δυτικών κοινωνιών. Αλλά η δημόσια υγεία είναι ακόμη μεγαλύτερο δικαίωμα. Γι’ αυτό, για τους υγειονομικούς και τους δημόσιους λειτουργούς που έρχονται σε επαφή με κοινό, δεν ήταν νοητό ο εμβολιασμός να μην είναι υποχρεωτικός.

Ο καθηγητής Αλιβιζάτος θίγει και το ζήτημα των συνεπειών της άρνησης του εμβολιασμού, της βαρύτητάς τους. Για τον καθηγητή, είναι προφανές ότι «θα λαμβάνονται υπόψη η σοβαρότητα των αντιρρήσεων των ενδιαφερομένων και, γενικά, τα εκάστοτε επιδημιολογικά δεδομένα – κανένας δεν υποστηρίζει ότι οι αρνητές θα πρέπει να οδηγούνται σιδηροδέσμιοι στα εμβολιαστικά κέντρα. Κάτι τέτοιο, στις μέρες μας, ούτε ο χειρότερος δικτάτορας δεν θα το αποτολμούσε. Θα ήταν όμως εξίσου αδιανόητο για τους αρνητές να μην προβλεφθούν κυρώσεις. Γι’ αυτές, η αρχή της αναλογικότητας επιβάλλει διαφοροποιήσεις, με πρώτο κριτήριο τον κίνδυνο στον οποίο οι ανεμβολίαστοι εκθέτουν πρωτίστως τους άλλους αλλά και τον ίδιο τον εαυτό τους, προπάντων στον χώρο της δουλειάς τους».

Η κυβέρνηση, που επέλεξε (επιτέλους) να επιβάλει τον υποχρεωτικό εμβολιασμό σε λειτουργούς η οποία κανονικά θα έπρεπε να πηγάζει ως κοινωνική υποχρέωση και πράξη ευθύνης τους, κινείται παγίως εντός του συνταγματικού πλαισίου και των κανόνων του κράτους δικαίου. Οι κοινωνίες δεν αυτοκτονούν. Και το κράτος δεν μπορεί να είναι τροχονόμος: η επιβολή μιας απόφασης που συμβάλλει στο κοινό συμφέρον είναι πάντα δικαίωμά του.