Ουρανοκατέβατος στις Κάννες

Στην ισχνή ελληνική παρουσία φέτος στο Φεστιβάλ των Καννών, ο Μανώλης Μαυρής είναι ένας νέος έλληνας σκηνοθέτης που με κάποιο τρόπο αναμένεται να απασχολήσει τη διοργάνωση. Η τέταρτη μικρού μήκους ταινία του, «Brutalia, εργάσιμες μέρες», παρουσιάζεται σε ένα από τα πιο εκλεκτά τμήματα του φεστιβάλ, εκείνο της Εβδομάδας Κριτικής. Αυτή είναι και η μοναδική ελληνική ταινία που συμμετέχει επίσημα σε κάποιο από τα προγράμματα του φεστιβάλ.

Ανθρωπος σεμνός και χαμηλών τόνων, ο Μαυρής που γεννήθηκε στην Αθήνα δεν έχει περάσει από κάποια κινηματογραφική σχολή και χαίρεται να αποκαλεί εαυτόν αυτοδίδακτο. Οι πτυχιακές σπουδές του έγιναν στη γραφιστική και το animation και ο Μαυρής έκανε το μεταπτυχιακό του στη βρετανική σχολή St Martin, απ’ όπου πήρε master στην οπτική επικοινωνία. Ο ίδιος αναφέρει ότι η ενασχόλησή του με το σινεμά «προέκυψε ολιστικά», κυρίως όταν εκτέθηκε μέσω του animation στη φόρμα της αφήγησης και του χρόνου. Ο Μαυρής αναφέρει ότι ανακάλυψε τη σκηνοθεσία χωρίς στην πραγματικότητα να είναι επιλογή ή στόχος του. Δεν υπήρξε ποτέ βοηθός σκηνοθέτη, δεν ήξερε καν την ορολογία πάνω στο σετ. «Εμαθα τα πάντα εμπειρικά καθώς τα έκανα» λέει. «Ηρθα ουρανοκατέβατος».

Η «BRUTALIA». Η ιστορία της «Brutalia» είναι εντελώς αλληγορική. Φανταστείτε μια κοινωνία στην οποία οι μέλισσες έχουν αντικαταστήσει τους ανθρώπους. Ακούμε την ψυχρή φωνή της Κόρας Καρβούνη ενώ παρουσιάζει με εγκυκλοπαιδικές λεπτομέρειες τον κόσμο των μελισσών. Ομως στην οθόνη βλέπουμε γυναίκες στη θέση των εντόμων. Υπάρχει ένα κεντρικό πρόσωπο, μια νεαρή μέλισσα, η Αννα, με το πρόσωπο της νεαρής ηθοποιού Ελσας Λεκάκου. Βρίσκεται στο στάδιο της εκπαίδευσης, την περίοδο δηλαδή που εξάγεται στον κόσμο των μελισσών: καθαρίστρια, παραμάνα, χτίστης και τέλος συλλέκτης τροφής. Η ιστορία της είναι ο τρόπος με τον οποίο ο Μ. Μαυρής παρατηρεί τον κόσμο στον οποίο κινείται. Χαρακτηριστικά του; Η πειθαρχία, η στρατιωτικοποιημένη εργασία αλλά και η μοναξιά του ατόμου μέσα στο κοινωνικό σύνολο, μια παράμετρος που απασχολεί γενικότερα τον σκηνοθέτη στις ταινίες του.

Ο ΣΤΡΑΤΟΣ. Αν η στρατιωτική θητεία είναι μια εμπειρία που ο περισσότερος κόσμος προτιμά να αφήσει πίσω του, αυτό δεν συνέβη με τον Μ. Μαυρή. Για την ακρίβεια, η ιδέα της «Brutalia» προέκυψε από τη στρατιωτική θητεία του στη Μυτιλήνη. Ο μελλοντικός σκηνοθέτης βρήκε τεράστιο ενδιαφέρον παρακολουθώντας μια κοινότητα στην οποία ο ίδιος ήταν ενταγμένος και η οποία λειτουργούσε «αυτόνομα και με τους δικούς της κανόνες σε σχέση με την υπόλοιπη κοινωνία».

Κάπως έτσι άρχισαν να προκύπτουν ιδέες που είχαν κυρίως να κάνουν με την απουσία του πολέμου. «Αναρωτιόμουν για την αιτιολόγηση της ύπαρξης μέσα σε αυτό το πλαίσιο το οποίο δεν καταλάβαινα ακριβώς γιατί υπάρχει». Η ανάγκη να μιλήσει για αυτό το θέμα έγινε επιτακτική.

Ωστόσο, με το να μεταφέρει τις δικές του εμπειρίες σε μια κινηματογραφική αλληγορία σχετική με το μελίσσι, ο Μαυρής δεν ήθελε να χρωματίσει την ιστορία του με κάποιο συγκεκριμένο κοινωνικοπολιτικό θέμα, όπως εν προκειμένω ο Ελληνικός Στρατός. Ηθελε η ιστορία του να αποκτήσει μια οικουμενική διάσταση. «Βρήκα ότι δημιουργούνται ενδιαφέρουσες συνθήκες και εικόνες από το πώς τα στοιχεία των μελισσών μεταφέρονται στα ανθρώπινα μέτρα».

Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ. Σημαίνοντα ρόλο στην καλή πορεία και ανοδική εξέλιξη του Μανώλη Μαυρή έχει παίξει και η υγιής συνεργασία του με τους ανθρώπους των εταιρειών παραγωγής Stathi Twins Productions (Μαντώ και Μυρτώ Στάθη) και Avion Films (Ανναμπέλ Αρώνη, Γιώργος Τσοκόπουλος), με τις οποίες συνεργάστηκε. Με την Avion Films ο Μαυρής έχει δουλέψει και στον χώρο της διαφήμισης, ενώ της «Brutalia» είχαν προηγηθεί τρεις ακόμη μικρού μήκους ταινίες του: «Blue Train» (2015), «Μανέκι Νέκο» (2017) και «Skin» (2018).

«Γνωρίζαμε ότι θα ήταν μια πολύ απαιτητική, από άποψη παραγωγής, μικρού μήκους ταινία, εφόσον με έναν χαμηλό προϋπολογισμό δεν θα ήταν δυνατό να απεικονιστεί ο κόσμος που ο Μανώλης είχε φανταστεί» ανέφερε η Μυρτώ Στάθη. Σύμφωνα με την Ανναμπέλ Αρώνη, το γεγονός ότι εξασφαλίστηκε χρηματοδότηση από το Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου βοήθησε στο να δείξει ενδιαφέρον η βελγική Tarantula Belgique, εταιρεία που προσανατολίζεται στην ευρωπαϊκή συμπαραγωγή λόγω του κινηματογραφικού ιστορικού της (στο οποίο μάλιστα δεν υπάρχουν πολλές μικρού μήκους ταινίες). Ακολούθησε η συμμετοχή του Centre du Cinéma Bruxelles Wallonie και τέλος του Εθνικού Κέντρου Οπτικοακουστικών Μέσων και Επικοινωνίας που κάλυψε τελικά και το μεγαλύτερο μέρος του χρηματοδοτικού πλάνου. Τέλος, ένα μέρος καλύφθηκε από ιδιώτες επενδυτές.

Η ΜΕΘΟΔΟΣ. Σε ό,τι αφορά τη σεναριακή δομή των ταινιών του, η μέθοδος του Μανώλη Μαυρή έχει τις ρίζες της στη ζωγραφική, μια τεχνική που είχε μάθει από το animation. Ακολουθώντας με ζήλο τη μέθοδο των storyboards, ο σκηνοθέτης ζωγραφίζει όλα τα κάδρα προτού ξεκινήσει. Δεν είναι μια εύκολη διαδικασία και απαιτεί πολύ χρόνο. Για το «Brutalia» δούλεψε περισσότερο από ένα έτος πάνω σε αυτές τις ζωγραφιές. Ωστόσο, είναι μια διαδικασία που διευκολύνει πολύ το ίδιο το γύρισμα που θα ακολουθήσει, κυρίως σε ό,τι αφορά την οικονομία με την ευρύτερη έννοια αλλά και με τη στενή. Το «Brutalia» ανήκει στις αρκετά ακριβές παραγωγές – αρκεί να επισημανθεί ότι μόνο από την πλευρά του Ελληνικού Κέντρου Κινηματογράφου η ταινία χρηματοδοτήθηκε με περίπου 20.000 ευρώ (κάτι σαν το 1/5 του συνολικού κόστους της). «Ολα χωράνε και όλα επιτρέπονται, είναι τέτοια η φόρμα της τέχνης. Είτε είσαι αρχιτέκτονας, είτε φιλόσοφος, είτε εικαστικός, μπορείς να κάνεις σινεμά».