Αβεβαιότητες και εκκρεμότητες

Η Ευρώπη χρειάζεται ένα καινούργιο αφήγημα για την επόμενη ημέρα και τον ρόλο της στο νέο διεθνές περιβάλλον, το οποίο έχει αρχίσει και δεν θυμίζει πολλά πράγματα από το σκηνικό του παρελθόντος. Βρισκόμαστε στη βάση μίας παγκόσμιας μεγάλης μεταβολής, η οποία επηρεάζει καθοριστικά τα πάντα, από την οικονομία, την πολιτική και την τεχνολογία, μέχρι την υγεία, την παιδεία και τις καταναλωτικές συνήθειες, αλλά η Ευρώπη ακόμη δεν έχει καταφέρει να διαμορφώσει μία σαφή κεντρική κατεύθυνση για τους στόχους και το μέλλον της. Ενα στρατηγικό αφήγημα θα λέγαμε, που να την εκφράζει, να την αλλάζει κι αυτή την ίδια και να την εξελίσσει ως ενιαία μεγάλη δύναμη.

Ακόμη και σήμερα, μετά από δύο συγκλονιστικές περιπέτειες, την κρίση του ευρώ και την κρίση της πανδημίας, η Ευρώπη εξακολουθεί να ταλαιπωρείται από τις εσωτερικές της αντιφάσεις, από πολιτικές επιφυλάξεις, ολιγωρίες, αβεβαιότητες και οικονομικές εκκρεμότητες.  Για παράδειγμα, ενώ το Ταμείο Ανάκαμψης αποτέλεσε ένα σημαντικό βήμα για την επιτάχυνση της ενοποίησης και την αποτελεσματικότερη αλληλοϋποστήριξη των κρατών – μελών, ουδείς σήμερα γνωρίζει εάν θα συνεχίσει, ως ένας δημοσιονομικός βραχίονας, να έχει στο μέλλον συνέχεια. Ακόμη και εάν δεν δώσουμε τη δέουσα σημασία σε όλα όσα λένε τα επίσημα προεκλογικά χείλη της Γερμανίας, η εξέλιξη αυτή δεν είναι προς το παρόν καθόλου βέβαιη. Το ίδιο ισχύει και με την πολυπόθητη για τον Νότο χαλάρωση του συμφώνου σταθερότητας. Τι θα απογίνει με τα ελλείμματα και το χρέος, μετά το πέρας της κρίσης της πανδημίας;

Βραχυπρόθεσμα βεβαίως έχουμε την προσδοκία της ανάκαμψης και του μετασχηματισμού των οικονομιών της Γηραιάς Ηπείρου, με τα αυξημένα κονδύλια του κοινοτικού προϋπολογισμού και τα γερά κεφάλαια του Ταμείου Ανάκαμψης, που στόχο έχουν τη μετάβαση στην ψηφιακή οικονομία και την πράσινη ανάπτυξη. Πόσα θεμελιώδη όμως πράγματα για την κοινωνική και την οικονομική πρόοδο δεν παραμένουν ακόμη ανοικτά τούτη την ώρα; Είναι οι παλαιωμένες τεχνικές υποδομές για παράδειγμα, η έρευνα, η εκπαίδευση και ασφαλώς τα ανεπαρκή δημόσια συστήματα υγείας. Η Ευρώπη έχει πολλή δουλειά.

Πρέπει να συνειδητοποιήσει πρωτίστως πόσο πολύ έχει μείνει πίσω στην πληροφορία και την τεχνολογία, σε σχέση με την Κίνα και τις Ηνωμένες Πολιτείες. Και να προχωρήσει. Η Ευρώπη θα είναι περίπου αδύνατο σε λίγα χρόνια να παρακολουθήσει και να καλύψει το κενό σε αυτή την ξέφρενη κούρσα που οδηγεί στην αύξηση της παραγωγικότητας, της ανταγωνιστικότητας και της οικονομικής επέκτασης. Τα μέτρα για την ψηφιακή ανάπτυξη της Ευρώπης δεν δίνουν μέχρι στιγμής καμία πειστική απάντηση. Ούτε ενιαίους ακόμη κανόνες κατάφεραν να θεσπίσουν οι Βρυξέλλες, για να αποσαφηνίσουμε τι εννοούμε ακριβώς πράσινα δάνεια και τι πράσινες επενδύσεις, που θα πυροδοτήσουν τη βιώσιμη ανάπτυξη. Στις εκκρεμότητες και τις αβεβαιότητες οι οποίες δημιουργούνται μέσα σε αυτό το στρατηγικό κενό, θα πρέπει να συμπεριλάβουμε ακόμη την τεράστια έλλειψη μίας κοινής αμυντικής και εξωτερικής πολιτικής. Μέγιστης προτεραιότητας ζητούμενο. Tι είδους ενιαία και υπολογίσιμη δύναμη μπορεί να είναι διαφορετικά η Ευρώπη στο τόσο πολύπλοκο σήμερα και ανταγωνιστικό διεθνές περιβάλλον;