Ημερομηνία λήξης στη γερμανική χαλάρωση;

Η ΕΕ δρομολόγησε το Ταμείο Ανασυγκρότησης για τη στήριξη των ευρωπαϊκών οικονομιών μετά την πανδημία του κορωνοϊού. Μαζί του θεσμοθετήθηκε για πρώτη φορά η κοινή ανάληψη χρέους από την ΕΕ για λογαριασμό των κρατών-μελών, η οποία είναι «αλλαγή παραδείγματος» για τη Γερμανία – αυτή τη φορά άφησε ξεκρέμαστους τους «τέσσερις φειδωλούς», παραδοσιακούς συμμάχους της στην αντίληψη περί δημοσιονομικής διαχείρισης και συντάχθηκε με τη Γαλλία και τις χώρες του ευρωπαϊκού Νότου.

Για την καγκελάριο Ανγκελα Μέρκελ, η συναίνεση της Γερμανίας στη σύσταση του Ταμείου αποτελεί μεμονωμένη απόφαση για την αντιμετώπιση μίας συγκεκριμένης κρίσης. Δεν είναι ο κανόνας, αλλά η εξαίρεση, η συναίνεση της Γερμανίας έχει προϋποθέσεις. Για αυτό και αντιτάσσεται στις προσπάθειες του γάλλου προέδρου Εμανουέλ Μακρόν, του ιταλού πρωθυπουργού Μάριο Ντράγκι και άλλων ηγετών του ευρωπαϊκού Νότου, να απαλλαγούν με την ευκαιρία της πανδημίας από τον σφιχτό κορσέ του Συμφώνου Σταθερότητας. Μακρόν και Ντράγκι συγκροτούν ένα νέο δίδυμο στην ΕΕ, που θα ισχυροποιηθεί με την αποχώρηση της Μέρκελ.

Για την Ανγκελα Μέρκελ η χαλάρωση έχει ημερομηνία λήξης. «Λόγω των έκτακτων συνθηκών με την πανδημία κορωνοϊού, η Γερμανία συμφώνησε να ανασταλούν οι κανόνες του Συμφώνου Σταθερότητας της ΕΕ μέχρι το 2023 και σε εθνικό επίπεδο ανέστειλε επίσης το «φρένο χρέους» για το 2022», είπε η Μέρκελ στους 100 γάλλους και γερμανούς βουλευτές της «Γαλλο-Γερμανικής Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης», την περασμένη Δευτέρα. «Πρέπει να επιστρέψουμε στην οδό της δημοσιονομικής σταθεροποίησης», σημείωσε η καγκελάριος. Με άλλα λόγια, επιστροφή στους κανόνες του Συμφώνου Σταθερότητας το οποίο επιτρέπει ετήσιο έλλειμμα μέχρι 3% και προβλέπει οροφή για το δημόσιο χρέος στο 60% του ΑΕΠ.

«Στο θέμα αυτό δεν υπάρχει οπωσδήποτε σύμπνοια με τη γερμανική κυβέρνηση», αντέταξε ο γάλλος πρωθυπουργός Ζαν Καστέξ στους ίδιους βουλευτές. Η σύγκρουση είναι προδιαγεγραμμένη και με τον διάδοχο της Μέρκελ μετά τις εκλογές του Σεπτεμβρίου, αν ο επόμενος καγκελάριος της Γερμανίας είναι ο χριστιανοδημοκράτης, Αρμιν Λάσετ.

Ο υποψήφιος καγκελάριος της δεξιάς Χριστιανικής Ενωσης θέλει επιστροφή στους κανόνες του Μάαστριχτ, το νωρίτερο δυνατόν. «Οταν περάσει η κρίση και οι επιπτώσεις της στην παγκόσμια οικονομία, πρέπει τόσο η γερμανική όσο και η ευρωπαϊκή πολιτική να επιστρέψουν στους κανόνες της σταθερότητας, όπως προβλέπει η συμφωνία του Μάαστριχτ», λέει ο Λάσετ. Για τη Γερμανία αυτό θα σημάνει επιστροφή στην πολιτική των ισοσκελισμένων προϋπολογισμών – το «μαύρο μηδέν» – το δόγμα που ο πρώην υπουργός Οικονομικών, Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, ακολούθησε με ευλάβεια στη Γερμανία και επέβαλε στην ευρωζώνη την προηγούμενη δεκαετία.

Ενθερμος υποστηρικτής της επιστροφής στους αυστηρούς κανόνες του Συμφώνου Σταθερότητας στην Ευρώπη και στο «μαύρο μηδέν» στη Γερμανία είναι ο κεντρώος, φιλελεύθερος Κρίστιαν Λίντνερ (FDP).

Στο αντίπαλο στρατόπεδο βρίσκονται οι άλλοι δύο μνηστήρες για την καγκελαρία, η πράσινη Αναλένα Μπέρμποκ και ο σοσιαλδημοκράτης Ολαφ Σολτς. Και οι δύο ακολουθούν τη γραμμή ενίσχυσης των δημοσίων επενδύσεων για την ανάπτυξη της οικονομίας, χωρίς να φοβούνται το δημόσιο χρέος και την εκτίναξή του εξαιτίας της πανδημίας. Αυτό αντικατοπτρίζεται και στην πολιτική τους για την ΕΕ.

Για τον σοσιαλδημοκράτη Σολτς, το Ταμείο Ανάκαμψης είναι η καμπή για την κοινή ανάληψη χρέους στην ΕΕ, ανάλογη με την ιστορική απόφαση του Αλεξάντερ Χάμιλτον το 1790 να ενιαιοποιήσει το χρέος 13 Πολιτειών βάζοντας τα θεμέλια για τη δημιουργία των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής.

Η ΕΕ έκανε το πρώτο βήμα. Η επόμενη κυβέρνηση του Βερολίνου ενδέχεται να επιβραδύνει την εξέλιξη, αλλά δεν θα ακυρώσει την πορεία.