Λιτός πλούτος

Ορχήστρα και μαέστρος μαζί, όργανο και μουσικός, έργο και εκτελεστής, η Σοφία Χιλλ σε μια παράσταση-μονόλογο, με ένα πιάνο και ένα γιαϊλί ταμπούρ, απέδωσε με τρόπο ιδιαίτερο και ξεχωριστό τη δική της Κλυταιμνήστρα. Σε συνομιλία με το νέο μουσικό έργο του Γιώργου Κουμεντάκη και την υπογραφή του Κωνσταντίνου Χατζή στη σκηνοθεσία η ηθοποιός στο κέντρο της άδειας σκηνής κατάφερε να τη γεμίσει.

Η ιδέα της παράστασης είναι επικεντρωμένη σε μια αφήγηση πολέμου μέσα από μια γυναίκα και αντλεί το υλικό της από την πρώτη τραγωδία της τριλογίας «Ορέστεια», τον «Αγαμέμνονα». Τα χορικά του Αισχύλου και οι μονόλογοι της Κλυταιμνήστρας αποτελούν τον καμβά πάνω στον οποίο θα κινηθούν η ηθοποιός και η ιστορία της. Ο πόλεμος, ο θάνατος, το σκληρό πρόσωπο του κόσμου – τότε και τώρα. Γιατί τι άλλο είναι η Κλυταιμνήστρα, η κόρη του Τυνδάρεω, η αδελφή της Ωραίας Ελένης, η σύζυγος του Αγαμέμνονα και η συζυγοκτόνος του, κρίκος μιας αλυσίδας θανάτων-φόνων, που αρχίζει από τη θυσία της κόρης της, της Ιφιγένειας.

Η ποιότητα και το εύρος της υποκριτικής δεινότητας της Σοφίας Χιλλ έχει πολλάκις φανερωθεί μέσα από τη συνεργασία της με τον Θόδωρο Τερζόπουλο και το θέατρο Αττις. Είναι μια ηθοποιός που ξέρει να χρησιμοποιεί τα μέσα που έχει στη διάθεσή της, τα μέσα που της παρέχει το σώμα της. Κίνηση, φωνή, ερμηνεία. Και όλα αυτά, με πλήρη έλεγχο, ακρίβεια και μέτρο, δεν στερούν τους χυμούς, το αίσθημα, τις ψυχικές διακυμάνσεις. Ενας λιτός πλούτος χαρακτηρίζει την ηθοποιό, κι αυτή ακριβώς η πλούσια λιτότητα τη συνόδευσε στην «Κλυταιμνήστρα». Μια συνολικά μινιμαλιστική προσέγγιση όπου καμία παραφωνία δεν αλλοίωσε το σκηνικό αποτέλεσμα.

ΚΑΛΟΚΟΥΡΔΙΣΜΕΝΟ ΕΚΚΡΕΜΕΣ. Παρουσία επιβλητική, μέσα στην τουαλέτα με τα γήινα χρώματα (και την υπογραφή της Λουκίας), με ξέμπλεκα μαλλιά, στάθηκε ανάμεσα στα δύο μουσικά όργανα. Με τους φωτισμούς να αναδεικνύουν τη φιγούρα της, η Σοφία Χιλλ έμοιαζε με καλοκουρδισμένο εκκρεμές. Κινήσεις στακάτες, ήχοι ελεγχόμενοι, κραυγές, λέξεις και στο πιάνο ο Κωνσταντίνος Χατζής να τη συνοδεύει ή να την προκαλεί. Με το κείμενο της τραγωδίας να κατακτά όλο και μεγαλύτερη θέση μέσα σε αυτό το ιδιαίτερο θέαμα, η εξέλιξη του μύθου άρχισε να παίρνει τη μορφή χιονοστιβάδας. Καθοριστική η συμβολή, στα μέσα περίπου της ωριαίας αυτής περφόρμανς, των φωτογραφιών του ακτιβιστή Σεμπαστιάο Σαλγκάδο. Η προβολή τους δεξιά και αριστερά της σκηνής μπορεί να ξεπρόβαλε σεμνά και βοηθητικά αλλά δεν άργησε να αντικατασταθεί από μια οπτική ένταση ανάλογη της εξέλιξης της τραγωδίας. Η Κλυταιμνήστρα οδεύοντας προς τον φόνο κατακλύζεται από το πάθος της εκδίκησης και μαζί της η σκηνή κατακλύζεται από τις ασπρόμαυρες – και εν κινήσει πλέον – φωτογραφίες του Σαλγκάδο. Η είσοδος του Ευγένιου Βούλγαρη με το γιαϊλί ταμπούρ απογειώνει το αποτέλεσμα. Μια ιδιότυπη μυσταγωγία γεννιέται από αυτή τη συνάντηση λόγου-ήχων και κινήσεων, που μπορεί να μην είναι αμιγώς θεατρική, αλλά λίγη σημασία έχει.

«Το τραγούδι της Εντα Γκάμπλερ» (The Song of Hedda Gabler) που ακούγεται είναι των Γιώργου Κουμεντάκη και Γιάννη Χουβαρδά.

Ηθοποιός, με Ή χωρίς λόγια
Υπάρχουν κάποιες παραστάσεις που αφήνουν το στίγμα τους. Γιατί καταφέρνουν με τη δύναμη που διαθέτουν να μας συγκινήσουν, να μας μετακινήσουν, να μας θυμίσουν τον εαυτό μας στον καθρέφτη και να μας «τρομάξουν» καθώς τον βλέπουμε στη σκηνή. Με ή χωρίς λόγια. Με ή χωρίς σκηνοθετικά τερτίπια. Με ή χωρίς, κυρίως χωρίς, φανφάρες. Μια ιδέα, ένας ηθοποιός: τι καλύτερο όταν αποδίδει σκηνικούς καρπούς.
Αυτό είναι και το «Mute», αυτή η χειροποίητη παράσταση που σκέφτηκε και υλοποίησε ο Γιώργος Χρυσοστόμου – με τη συνδρομή της Σοφίας Πάσχου. Μια δουλειά που επιστρέφει για λίγο, και μάλιστα σε μια εποχή που το θέατρο έχει διανύσει μήνες σιωπής. Κι όμως, με τη δική του σιωπή το «Mute» αποδεικνύει την επίδραση που μπορεί να έχει η θεατρική πράξη όταν βασίζεται σε γερά υλικά.
Ο Γιώργος Χρυσοστόμου έχει ταλέντο, έχει σκηνικό ειδικό βάρος, έχει αγάπη για αυτό που κάνει – και έχει κάτι να μας πει. Στρέφοντας έναν μεγενθυντικό φακό προς τον εαυτό του, έφτιαξε ένα σύμπαν, το μοναχικό και σιωπηλό σύμπαν του σύγχρονου ανθρώπου. Μέσα από αυτή την κατασκευή επί σκηνής με τα κουτάκια-δωμάτια, αποτυπώνει την αγωνία του να υπάρξει, να επικοινωνήσει, να συνομιλήσει. Αλλοτε χαρούμενος και άλλοτε απελπισμένος, διατρέχει τη ζωή του – τη ζωή μας.
Ηθοποιός με γερές αποσκευές και μια πορεία που ούτε εύκολη ήταν ούτε αυτονόητη, έχει ενσωματώσει στο «Mute» εμπειρίες προσωπικές και καλλιτεχνικές. Οπως το πέρασμά του από την ύψιστη και επικίνδυνη τέχνη του κλόουν που έχει προσθέσει στην παράσταση κάτι ουσιαστικό: το πέρασμα από το γέλιο στο κλάμα και αντίστροφα, όπως ακριβώς συμβαίνει στη ζωή.
Αξίζει λοιπόν να δείτε αυτό το συμπυκνωμένο ρεσιτάλ ερμηνείας ενός ταλαντούχου ηθοποιού. Γιατί τόσο απλά είναι τα πράγματα για τον Γιώργο Χρυσοστόμου και το δικό του «Mute». Απόψε στην Ηλιούπολη (Δημοτικό Θέατρο Αλσους – Δημήτρης Κιντής) και στις 4 Ιουλίου στου Παπάγου (Δημοτικό Κηποθέατρο). Γιατί, όσο κλισέ κι αν ακούγεται, στην προκειμένη περίπτωση, τα λόγια αποδεικνύονται περιττά.