Ο ΣΥΡΙΖΑ και τα φαντάσματα των δημοσκοπήσεων

Ο αρχηγός του κόμματος αρέσκεται – κατά δήλωσή του – να τις διαψεύδει. Ο εμπνευστής του -ισμού που εκείνο καθιέρωσε στην πολιτική πρακτική τις έχει – επίσης σύμφωνα με τα λεγόμενά του – γραμμένες. Ενας σεβαστός αριθμός των βουλευτών του καταθέτουν σε τακτά χρονικά διαστήματα επίκαιρες ερωτήσεις στο πλαίσιο του κοινοβουλευτικού ελέγχου για όσες κρίνουν ότι προκαλούν το αριστερό αίσθημα με τα ευρήματά τους. Ο ΣΥΡΙΖΑ, για να το πούμε με λιγότερα λόγια, έχει μετατρέψει τις δημοσκοπήσεις από εργαλείο που φωτογραφίζει μια πολιτική στιγμή σε φάντασμα που στοιχειώνει την αντιπολιτευτική του στρατηγική. Δεν είναι η πρώτη φορά. Αλλά πλέον η εκλογική εμπειρία των τελευταίων ετών και τα στοιχεία που έχουν στα χέρια τους οι μελετητές των ερευνών συνηγορούν υπέρ της εκτίμησης πως πρέπει να είναι η τελευταία.

Το αίτημα – την προηγούμενη εβδομάδα – πέντε μεγαλοστελεχών της αξιωματικής αντιπολίτευσης προς τον πρόεδρο της Επιτροπής Θεσμών και Διαφάνειας της Βουλής να διερευνήσουν τα μέλη της συγκεκριμένη μέτρησης ήταν το πιο πρόσφατο μιας σειράς συριζαϊκών κινήσεων με στόχο τους επάρατους «γκαλοπατζήδες». Οπως παραδέχονταν, μάλιστα, και οι υπογράφοντες στο κείμενό τους «θεωρούμε ότι έχουμε εξαντλήσει όλα τα περιθώρια της άσκησης κοινοβουλευτικού ελέγχου και είναι αναγκαίο να αξιοποιηθούν και τα υπόλοιπα μέσα ελέγχου που παρέχει το θεσμικό πλαίσιο».

Η επισήμανσή τους, βέβαια, διαβάζεται και ως έμμεση ομολογία πως το πρόβλημα για την Κουμουνδούρου δεν είναι μια μεμονωμένη εταιρεία δημοσκοπήσεων. Είναι σχεδόν όλες. Λογικό, μιας και τα νούμερα που κατά καιρούς την ενοχλούν καταγράφονται – με διαφορές στα όρια του στατιστικού λάθους – στις διαφάνειες με τις πίτες και τις μπάρες σχεδόν όλων των εταιρειών, όπως επισημαίνουν δημοσκόποι.

Απορίες. Στις αρχές Φεβρουαρίου 37 από τα 86 μέλη της ΚΟ του κόμματος κατέθεσαν επίκαιρη ερώτηση με θέμα τις δημοσκοπήσεις. Ανάμεσα σε άλλα ζητούσαν να μάθουν αν «τηρούνται οι προβλέψεις του Ν. 3603/2007 σχετικά με τον τρόπο δημοσιοποίησης των δημοσκοπήσεων στα ΜΜΕ; Εχει ασχοληθεί το ΕΣΡ με υποθέσεις όπου δεν γινόταν αντικειμενική παρουσίαση δημοσκοπήσεων σε ΜΜΕ, με αποσπασματική αναφορά στα αποτελέσματα κατά τρόπο που να παραπλανά τον πολίτη; Κατά την παρουσίαση των δημοσκοπήσεων, διακρίνονται σαφώς τα αποτελέσματά τους από τυχόν εκτιμήσεις ή αναλύσεις του φορέα ή της εταιρείας δημοσκόπησης ή του Μέσου που τις δημοσιοποιεί;».

Οι απορίες των αριστερών βουλευτών συνοψίζουν με τον πιο παραστατικό τρόπο την αληθινή άποψη του ΣΥΡΙΖΑ τόσο για τα μίντια όσο και για τις μετρήσεις κοινής γνώμης. Ή, κατά μια άλλη ανάλυση, αποδεικνύουν τη συνωμοσιολογική ρητορική που έχουν επιλέξει τα στελέχη του κόμματος να ενσωματώσουν στην αντιπολιτευτική τους στρατηγική.

Από το 2015. Η δαιμονοποίηση των γκάλοπ δεν είναι σύμπτωμα των τωρινών κακών δημοσκοπικών επιδόσεων. Δεν ξεκίνησε μετά τις εθνικές του 2019. Σε ολόκληρη την παρατεταμένη προεκλογική περίοδο εκείνης της χρονιάς η καμπάνια της κυβερνώσας Αριστεράς είχε βασιστεί στο annus horribilis των δημοσκόπων, το 2015. Πριν από τις ευρωκάλπες οι αποκλίσεις που παρουσίαζαν στην πρόθεση ψήφου οι εταιρείες – παρότι όλες συμφωνούσαν στη σειρά των δύο πρώτων – είχαν δώσει στον ΣΥΡΙΖΑ την ευκαιρία να αμφισβητεί συνολικά την εγκυρότητα του κλάδου, υπενθυμίζοντας πόσο έξω είχε πέσει τέσσερα χρόνια πριν. Και κάπως έτσι μέχρι κι από το αντίπαλο στρατόπεδο είχαν φτάσει να αμφιβάλλουν για το εύρος της επικείμενης νίκης τους. Η τακτική συνεχίστηκε ακόμη και μετά την ήττα στις ευρωεκλογές. Στο μεσοδιάστημα μεταξύ των αναμετρήσεων η εκστρατεία του χτίστηκε πάνω στο αφήγημα της μεγάλης ανατροπής των δημοσκοπικών προγνώσεων.

Ο ΣΥΡΙΖΑ, λοιπόν, επιστρέφει σε έναν τακτικισμό που δεν απέδωσε πίσω από το παραβάν. Σύμφωνα με ορισμένους επαγγελματίες των μετρήσεων η επιλογή εξηγείται, ως έναν βαθμό, από τη δυσκολία που έχουν οι εργαζόμενοι στα call-centers τους να ανιχνεύσουν το ποσοστό που απέχει το 31,5% που πήρε στην κάλπη από εκείνα που γράφει στις δημοσκοπήσεις καθώς κι από τον αριθμό αυτών που δεν επιθυμούν να απαντήσουν τι θα ψηφίσουν. Βέβαια, τέτοια εμπόδια ξεπερνιούνται με τις αναγωγές και τις σταθμίσεις.

Πού οφείλεται η διαφορά. Για έναν έμπειρο δημοσκόπο το πιο ενδεικτικό στοιχείο της πραγματικά μεγάλης διαφοράς που διατηρεί η ΝΔ έναντι του ΣΥΡΙΖΑ είναι οι απευθείας μετακινήσεις από τη μείζονα αντιπολίτευση προς το κυβερνών κόμμα. Αυτές κυμαίνονται πλέον από 8% ως 10% – ενώ λίγους μήνες νωρίτερα τα ποσοστά τους ήταν διψήφια. «Αν 10% των ψηφοφόρων του ΣΥΡΙΖΑ δηλώνουν ότι θα ψηφίσουν ΝΔ, τότε αμέσως εκείνη κερδίζει τρεις μονάδες» αναφέρει. Κι εξηγεί πως πρόκειται για νούμερα που δεν ήταν συνηθισμένα στις μη προεκλογικές περιόδους του παλιού δικομματισμού. Ούτε στις αντίστοιχες του νέου, όταν το Κέντρο λειτουργούσε ως ο ρυθμιστής που συγκέντρωνε τους απογοητευμένους Αριστεράς και Δεξιάς.

Η επιμονή, πάντως, των συριζαίων να κατασκευάζουν εχθρούς ερμηνεύεται από γνωστό πολιτικό αναλυτή ως «σημάδι της ανεπάρκειάς τους να αντιληφθούν όσα πραγματικά απασχολούν τους ψηφοφόρους σήμερα. Με αποτέλεσμα να μην έχουν προτάσεις γι’ αυτά κι έτσι οι τελευταίοι να μην τους ακούν».

Από αυτή την οπτική γωνία φαίνεται το κόμμα να προκαλεί μόνο του έναν φαύλο κύκλο που αποτυπώνεται μετά στα PDF των ερευνών. Αναμενόμενο. Οι μανιέρες, εξάλλου, είθισται να αποκαλύπτουν τις αδυναμίες όσων τις χρησιμοποιούν.