Το φάντασμα του Αρθουρ Μπερνς

Οι αναμνήσεις μπορεί να είναι περίεργες. Από καιρό με στοιχειώνει ο πληθωρισμός της δεκαετίας του 1970. Πριν από πενήντα χρόνια, όταν μόλις είχα ξεκινήσει την καριέρα μου ως επαγγελματίας οικονομολόγος στη Federal Reserve, ήμουν μάρτυρας της γέννησης του Μεγάλου Πληθωρισμού. Αυτό μου δημιούργησε επαναλαμβανόμενους εφιάλτες μιας οικονομικής διαταραχής μετατραυματικού στρες. Τα κακά όνειρα επέστρεψαν. Επικεντρώνονται στον θρυλικό πρόεδρο της Fed εκείνη την εποχή, τον Αρθουρ Φ. Μπερνς, ο οποίος έφερε μια καινούργια προοπτική στην κεντρική τράπεζα των ΗΠΑ ως ειδικός στον επιχειρηματικό κύκλο.

Ωστόσο, ο Μπερνς, ο οποίος κυβερνούσε τη Fed με μια σιδερένια γροθιά, δεν διέθετε αναλυτικό πλαίσιο για να αξιολογήσει την αλληλεπίδραση μεταξύ της πραγματικής οικονομίας και του πληθωρισμού και πώς η σχέση αυτή συνδέθηκε με τη νομισματική πολιτική. Ως υπέρμαχος των δεδομένων, ήταν επιρρεπής σε τμηματοποίηση των προβλημάτων που αντιμετώπισε ως υπεύθυνος χάραξης πολιτικής. Οπως οι επιχειρηματικοί κύκλοι, πίστευε ότι οι τάσεις των τιμών επηρεάστηκαν σε μεγάλο βαθμό από ιδιοσυγκρασιακούς ή εξωγενείς παράγοντες, οι οποίοι δεν φαίνονταν να έχουν σχέση με τη νομισματική πολιτική. Αυτό ήταν ένα λάθος επικών διαστάσεων. Οταν οι τιμές του πετρελαίου των ΗΠΑ τετραπλασιάστηκαν μετά το εμπάργκο του πετρελαίου του ΟΠΕΚ έπειτα από τον πόλεμο του Γιομ Κίπουρ του 1973, ο Μπερνς ισχυρίστηκε ότι, καθώς αυτό δεν είχε καμία σχέση με τη νομισματική πολιτική, η Fed θα έπρεπε να αποκλείσει και τα προϊόντα που σχετίζονται με την ενέργεια, όπως το πετρέλαιο θέρμανσης, από τον δείκτη τιμών καταναλωτή. Στη συνέχεια ήρθε η άνοδος των τιμών των τροφίμων, τις οποίες ο Μπερνς απέδωσε το 1973 σε καιρικές συνθήκες. Μόνο όταν ανέβηκε πολύ ο πληθωρισμός, ο Μπερνς παραδέχτηκε – πολύ αργά – ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν πρόβλημα πληθωρισμού. Κι ερχόμαστε στο σήμερα. Προκαλώντας μια τρομακτική αίσθηση επανάληψης, η Fed επιμένει ότι οι πρόσφατες αυξήσεις στις τιμές των τροφίμων, των δομικών υλικών, των μεταχειρισμένων αυτοκινήτων, των προϊόντων προσωπικής υγείας, της βενζίνης, των ενοικιάσεων αυτοκινήτων και των συσκευών αντικατοπτρίζουν παροδικούς παράγοντες που θα εξασθενήσουν γρήγορα με την ομαλοποίηση μετά την πανδημία. Ακούγεται οικείο;

Κατ’ εμέ, η σημερινή Fed είναι πολύ σίγουρη για τις προσδοκίες για τον πληθωρισμό. Οχι, δεν είναι η δεκαετία του 1970, αλλά υπάρχουν επικίνδυνες ομοιότητες που πρέπει να εξεταστούν. Αρχίζουν να δημιουργούνται άγρυπνες νύχτες και έντονες αναδρομές, με οράματα του Μπερνς που καπνίζει – είναι σχεδόν σαν να είναι κανείς ξανά εκεί, αλλά χωρίς την υπέροχη μουσική.

Ο Στίβεν Ρόουτς είναι πρώην πρόεδρος της Morgan Stanley Asia και επικεφαλής οικονομολόγος της εταιρείας. Είναι μέλος του διδακτικού προσωπικού του Yale University