Πυροσβεστήρες για την «πληθωριστική φωτιά»

Ηχηρά καμπανάκια για αναζωπύρωση του πληθωρισμού, και μάλιστα σε βασικά είδη όπως τα τρόφιμα που «τρώνε» πάνω από το 20% της μηνιαίας καταναλωτικής δαπάνης των νοικοκυριών, χτυπούν διεθνείς και εγχώριοι οργανισμοί. Ολα δείχνουν ότι στη χώρα μας «πέφτει αυλαία» στην πτωτική πορεία των τιμών σε αγαθά και υπηρεσίες που διαρκεί εδώ και 13 μήνες λόγω της ύφεσης και της συρρίκνωσης της κατανάλωσης. Ο προβληματισμός έγκειται στο γεγονός ότι η αντιστροφή της τάσης ενδεχομένως να είναι απότομη, τροφοδοτούμενη από το άλμα των διεθνών τιμών πρώτων υλών στα τρόφιμα και τα ποτά με τους παράγοντες της ελληνικής αγοράς να προβλέπουν κύμα ανατιμήσεων τους επόμενους μήνες.

Αν και μέχρι στιγμής οι πιέσεις έχουν απορροφηθεί από τους προμηθευτές και τις επιχειρήσεις, ωστόσο αν δεν κοπάσουν, «τα αναχώματα θα σπάσουν» και η διόγκωση του κόστους των πρώτων υλών θα περάσει στις λιανικές τιμές «ροκανίζοντας» το εισόδημα των νοικοκυριών και προκαλώντας ντόμινο παρενεργειών στην οικονομία.

Πάντως οι πρόδρομοι δείκτες δεν δείχνουν αποκλιμάκωση. Το αντίθετο.Ο δείκτης των Ηνωμένων Εθνών για το παγκόσμιο κόστος των τροφίμων αυξήθηκε για 12ο συνεχόμενο μήνα τον Μάιο με τις τιμές να σκαρφαλώνουν στο υψηλότερο επίπεδο της τελευταίας δεκαετίας. Αυξήσεις καταγράφονται σε όλες τις επιμέρους κατηγορίες τροφίμων (δημητριακά, έλαια, κρέας, γαλακτοκομικά, ζάχαρη), με τις μεγαλύτερες στα φυτικά έλαια και στα δημητριακά. Επιπρόσθετα ο δείκτης πρώτων υλών τροφίμων και ποτών του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (Commodity Food and Beverage Price Index Monthly Price) παρουσιάζει σε έναν μόλις χρόνο αύξηση άνω του 30%.

Σύμφωνα με το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Αθηνών η αύξηση των διεθνών τιμών σε πρώτες ύλες, σιτηρά, γαλακτοκομικά, ζάχαρη, καφέ και βοδινό κρέας, ξεκινά από 3,63% και φτάνει το 26,59%.

Οι ανατιμήσεις πηγάζουν από την επιβάρυνση του κόστους των πρώτων υλών λόγω της αποδοτικότητας της παραγωγής στις μεγάλες παραγωγούς χώρες, της ενίσχυσης της ζήτησης από την Ασία και της συρρίκνωσης των αποθεμάτων. Βέβαια να μην ξεχνάμε και τον παράγοντα κερδοσκοπία.   Το ΙΕΛΚΑ επισημαίνει ότι αρκετές από αυτές τις μεταβολές επηρεάζουν την παραγωγή τροφίμων στην Ελλάδα λόγω των εισαγόμενων πρώτων υλών αλλά και τις εισαγωγές τελικών τροφίμων και ποτών από τις διεθνείς αγορές. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο δείκτης εισροών αγροτικής παραγωγής της ΕΛΣΤΑΤ που μετρά τις μεταβολές στις τιμές που πληρώνουν οι παραγωγοί όταν αγοράζουν προϊόντα και υπηρεσίες έχει πάρει την ανιούσα τους πρώτους μήνες του έτους λόγω του αυξημένου κόστους για ζωοτροφές και ενέργεια το οποίο μεταφέρεται στις τιμές πώλησης των προϊόντων από τους παραγωγούς.

Είναι εμφανές ότι πρόκειται για εισαγόμενες και όχι για εγχώριες ανατιμήσεις. Η οικονομία τώρα «σηκώνει κεφάλι» από την ύφεση, συνολικά το κόστος παραγωγής δεν εμφανίζει αξιοσημείωτη μεταβολή, η κατανάλωση παραμένει «αναιμική» και η κρατική στήριξη των επιχειρήσεων συνεχίζεται με το νέο μοντέλο χρηματοδοτήσεων.

Ομως η απειλή είναι υπαρκτή. Σε αυτή την κρίσιμη για την οικονομία συγκυρία που ο επιχειρηματικός κόσμος κάνει τα πρώτα βήματα για την ανάρρωση από τον κορωνοϊό ανασυντάσσοντας τις δυνάμεις του για την επόμενη ημέρα και τα νοικοκυριά προσπαθούν να συνέλθουν από τα πλήγματα, τυχόν απότομη άνοδος των τιμών θα υπονομεύσει το μεγάλο ζητούμενο, που είναι η ταχεία επανεκκίνηση και η επιστροφή σε βιώσιμους και υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης.  Ο κίνδυνος της «πληθωριστικής φωτιάς» απαιτεί τη συγκρότηση κοινού μετώπου από παραγωγικούς φορείς και κυβέρνηση για έγκαιρα και αποτελεσματικά μέτρα πυρόσβεσης.