Αεροπειρατεία και εγχώρια παράδοξα

Συχνά-πυκνά διάφορα συμβάντα που λαμβάνουν χώρα στη διεθνή σκηνή αντανακλώνται στην εγχώρια δημόσια σφαίρα και αναδεικνύουν τη σταθερή ύπαρξη ενός παράδοξου πολιτικού και ιδεολογικού εξαιρετισμού. Πολιτικά κόμματα, διάφοροι διανοούμενοι και πολλοί αναλυτές, αλλά και μεγάλα τμήματα του πληθυσμού, ενώ απολαμβάνουν τα αγαθά και τα δικαιώματα που παρέχει η Ελλάδα ως χώρα, μέλος του δυτικού κόσμου και των θεσμών του, με αφορμή διάφορα, ακόμα και κραυγαλέα γεγονότα, εκφράζουν πάντα έναν έντονο αντιδυτικισμό και μια υπερβολική, έως και υποστηρικτική ανοχή, απέναντι σε ολοκληρωτικές πρακτικές κρατών, όπως η Ρωσία και οι δορυφόροι της. Το πιο πρόσφατο παράδειγμα είναι βέβαια η αεροπειρατεία που διέπραξε το κράτος της Λευκορωσίας όταν, για να συλλάβει τον γνωστό αντιφρονούντα Ρόμαν Προτάσεβιτς, εξανάγκασε το αεροπλάνο στο οποίο επέβαινε να προσγειωθεί στο Μινσκ. Και ενώ η ωμότατη παραβίαση των διεθνών νομικών κανόνων επέσυρε την κατακραυγή όλων των δημοκρατικών πολιτών, στην Ελλάδα και πάλι, βρέθηκαν πολλοί, δημοσιολογούντες και σχολιαστές, ακόμα και ολόκληρα κόμματα, όπως το ΚΚΕ ή και στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ, που φάνηκαν να συμψηφίζουν το απαράδεκτο αυτό γεγονός με κάποιες υποτιθέμενες συμπεριφορές της Δύσης και την εξ ορισμού ευθύνη της για ό,τι κακό συμβαίνει στον κόσμο. Διάφοροι ακόμα, με εμφανέστατη πρόθεση να δικαιολογήσουν την πειρατική ενέργεια του καθεστώτος της Λευκορωσίας, εμφάνισαν τον συλληφθέντα δημοσιογράφο ως ακροδεξιό και σχεδόν νεοναζί. Ομως, τόσο στα εσωτερικά δικαιικά συστήματα των δημοκρατικών χωρών, όσο και σε εκείνα που διέπουν τις διακρατικές ποινικές σχέσεις και οι χείριστοι των ανθρώπων έχουν δικαιώματα και υπόκεινται σε συγκεκριμένους κανόνες. Πόσο μάλιστα όταν ο συλληφθείς Προτάσεβιτς συνομολόγησε στο βίντεο που ανήρτησε το καθεστώς της Λευκορωσίας, ότι τέλεσε το αδίκημα της διοργάνωσης διαδηλώσεων!

Το ερώτημα όμως που ανακύπτει είναι γιατί, παρά την πολλαπλή συμπόρευση της Ελλάδας με τη Δύση, από τη συγκρότησή της σε ελεύθερο κράτος μέχρι σήμερα και με προφανή οφέλη σε όλα τα επίπεδα, υφίσταται ακόμα στην εγχώρια κοινωνία και αντέχει ένα αντιδυτικό ρεύμα. Μια, έστω σχηματική και μερική απάντηση στο ερώτημα, δίνει η ύπαρξη και η με διαφόρους τρόπους αναπαραγωγή στον ελληνικό κοινωνικό σχηματισμό δύο φαινομενικά αντίρροπων ρευμάτων και η μεταξύ τους σύζευξη στα τέλη του προηγούμενου αιώνα. Το ένα ρεύμα βέβαια είναι ο σταθερός αντιδυτικισμός της εγχώριας Εκκλησίας και η θρησκευτική και συναισθηματική ταύτισή της με το «ομόδοξο» ρωσικό γένος καθ’ όλη την ιστορική της διαχρονία. Μέχρι τα μέσα δε του προηγούμενου αιώνα, αυτός ο εκκλησιαστικός αντιδυτικισμός, ο οποίος διαχεόταν σε μεγάλα τμήματα του λαού, ήταν το ιδεολογικό όπλο της τερατώδους συντηρητικής αντίδρασης απέναντι σε οποιαδήποτε απόπειρα εκσυγχρονιστικής μεταρρύθμισης της κοινωνίας. Το άλλο ρεύμα είναι ο «αριστερός» υποτιθέμενος αντιιμπεριαλιστικός αντιδυτικισμός που εγγράφηκε, μάλλον ανεξίτηλα στο σώμα τής, ούτως ή άλλως, φιλοσοβιετικής εγχώριας Αριστεράς την περίοδο του Ψυχρού Πολέμου. Το 1989, ο σοβιετικός πόλος του Ψυχρού Πολέμου κατέρρευσε. Η αντιδυτική του ιδεολογία και ρητορική όμως στην Ελλάδα, μπροστά στην έξαρση των γεωπολιτικών ανακατατάξεων και της πολλαπλής παγκοσμιοποιητικής εξέλιξης, συναντήθηκε και ομογενοποιήθηκε με τον αντιδραστικό μεσοπολεμικό αντιδυτικισμό της Εκκλησίας και τμημάτων του πληθυσμού με αποτέλεσμα την περαιτέρω αγκύρωση και αναπαραγωγή των αντιδυτικών ιδεολογημάτων και την εκδήλωσή τους με κάθε ευκαιρία. Είναι δε από τις βασικές συνιστώσες του ελληνικού ιδεολογικοπολιτικού εξαιρετισμού και της εναντίωσης σε όποια ακόμα προσπάθεια επιχειρείται για μια πιο ανοικτή, εξωστρεφή και δημοκρατική εγχώρια κοινωνία.

Ο Κώστας Καρακώτιας είναι νομικός – κριτικός βιβλίου