Αναζητώντας τον νέο δρόμο

Η συζήτηση για τη σοσιαλδημοκρατία δεν είναι καινούργια – η διαχείριση της κρίσης την προηγούμενη δεκαετία έριξε τη δημοφιλία των κομμάτων που την εκπροσωπούσαν στα τάρταρα. Το λεγόμενο pasokification των κομμάτων που κλήθηκαν να διαχειριστούν τη λιτότητα ταλαιπωρεί ακόμα τα μεγαλύτερα σοσιαλδημοκρατικά κόμματα στην Ευρώπη, τα οποία πασχίζουν να βρουν τον βηματισμό τους. Η κουβέντα έχει ξεκινήσει και σε επίπεδο PES, χωρίς ιδιαίτερα αποτελέσματα, μιας και οι εκλογικές επιδόσεις δεν είναι οι αναμενόμενες. Σε μια πρόσφατη διαδικτυακή συνάθροιση, ωστόσο, δύο δρόμοι φάνηκαν να κερδίζουν έδαφος: το παράδειγμα της Ιβηρικής Χερσονήσου, ως Τέταρτος Δρόμος, και το «νέο Επινέ».

Το πρώτο βασίζεται στην εντύπωση πως, για να επιβιώσει η σοσιαλδημοκρατία, πρέπει να στρίψει αριστερά. Αυτή η επιλογή, πολύ δημοφιλής στις αρχές της κρίσης που οι πιο λαϊκίστικες δυνάμεις άρχισαν να κερδίζουν έδαφος, βρήκε εφαρμογή στην Ιβηρική. Η Πορτογαλία είναι το επιτυχημένο παράδειγμα της αρμονικής συνύπαρξης όλων των προοδευτικών κομμάτων, συμπεριλαμβανομένου του ΚΚΕ, σε μια συγκυβέρνηση με προγραμματική συμφωνία – στην οποία, ωστόσο, τον πρώτο ρόλο έχουν οι σοσιαλδημοκράτες του Αντόνιο Κόστα. Το αποτυχημένο παράδειγμα του Τέταρτου Δρόμου είναι η ισπανική σύμπραξη του PSOΕ, με αρχηγό τον Πέδρο Σάντσεθ, με τους Podemos. Τα δύο κόμματα, που κόπιασαν πολύ για να πετύχουν μια συνεργασία που θα κάλυπτε και τις δύο πλευρές, βρέθηκαν να τσακώνονται για τον βασικό τρόπο διαχείρισης της πανδημίας στην Ισπανία – και το πλήρωσαν, όταν το λαϊκίστικο ρεύμα μετακόμισε στη Δεξιά, όπως φάνηκε στις πρόσφατες εκλογές της Μαδρίτης.

ΟΛΙΚΗ ΑΝΑΣΥΝΤΑΞΗ. Η άλλη επιλογή προϋποθέτει μια ολική ανασύνταξη – η παύση της πανδημίας έδωσε χρόνο και τροφή για σκέψη, από το νεοσχηματισθέν ενδιαφέρον για τη δημόσια, δωρεάν υγεία έως τη νίκη του Μπάιντεν ως προοδευτική απάντηση στον Ντόναλντ Τραμπ. Οπως έγραψε σε πρόσφατη παρέμβασή του («ΕφΣυν») ο Φίλιππος Σαχινίδης, «η μόνη ελπίδα στις χώρες της Ευρώπης όπου έχουν αποδυναμωθεί οι Σοσιαλιστές είναι να συμπρωταγωνιστήσουν με φιλελεύθερους δημοκράτες, οικολόγους και αριστερούς της ανανέωσης (…) με μια διαδικασία που θα αντλεί από την εμπειρία του Επινέ της Γαλλίας». Η συγκεκριμένη συζήτηση αφορά στην ουσία μια μεταμόρφωση του χώρου, τη στροφή του σε «πράσινες» πολιτικές για βιώσιμη ανάπτυξη και μια επιστροφή στις ρίζες, όχι στη ριζοσπαστική πρώτη φάση των συγκεκριμένων κομμάτων, αλλά στον τρόπο με τον οποίο προσέγγισαν το ακροατήριο που τελικά τα έφερε στην εξουσία.

Στην ελληνική περίπτωση, ο προοδευτικός χώρος βρίσκεται μπροστά σε ένα συγκεκριμένο δεδομένο: οι δημοσκοπήσεις δείχνουν πως η ΝΔ αποτελεί τον έναν κυρίαρχο πόλο, ο οποίος ωστόσο παίζει χωρίς αντίπαλο ικανό να την κερδίσει. Αυτό που άλλοι περιγράφουν ως «ενάμισι κόμμα» και άλλοι ως «κολοβό δικομματισμό» δίνει παραδόξως στην άλλη πλευρά μια ευχέρεια κινήσεων, ώστε να κάνει τις αλλαγές χωρίς να έχει κάτι να χάσει. Αυτές τις αλλαγές και τη σωστή συνταγή ψάχνουν και στον ΣΥΡΙΖΑ, αλλά και στο Κίνημα Αλλαγής – το δεύτερο, εν αναμονή και των εσωκομματικών του εκλογών, τις τελευταίες μέρες έχει επιδοθεί σε μια αλλαγή πολιτικής προσέγγισης, με κυρίαρχη τη στροφή προς την πολιτική των Πρασίνων, που όλο και κερδίζουν έδαφος σε ευρωπαϊκό επίπεδο, αλλά και τη ριζική διαφοροποίησή τους από την κυβέρνηση, κλείνοντας την πόρτα στην πιθανότητα συνεργασίας. Αν αυτή η αλλαγή θα επιβραβευθεί θα φανεί το φθινόπωρο, μέχρι τότε όμως αυτές οι κινήσεις θα συνεχίσουν. Και ο Τέταρτος Δρόμος; Ο δρόμος για μια τέτοια σύμπραξη έκλεισε το 2015.