Το τέλος της αυταπάτης του Ισραήλ

Το απρόσμενο ξέσπασμα του πολέμου εντός και εκτός των συνόρων του Ισραήλ προκάλεσε σοκ σε ένα εφησυχασμένο έθνος. Στη διάρκεια της 12ετούς πρωθυπουργίας του Μπενιαμίν Νετανιάχου, το Παλαιστινιακό έμοιαζε θαμμένο και ξεχασμένο. Οι πρόσφατες συμφωνίες με τις οποίες αποκαθιστούνταν διπλωματικές σχέσεις με τέσσερις αραβικές χώρες φάνηκε να αποδυναμώνουν περαιτέρω τις θέσεις των Παλαιστινίων. Τώρα, το πρόβλημα βρέθηκε πάλι στο προσκήνιο, ζητώντας εκδίκηση.

Οι πόλεμοι είναι δυνατόν να πυροδοτηθούν από ένα μεμονωμένο γεγονός, τα αίτια όμως είναι πάντα βαθύτερα. Σε αυτή την περίπτωση, ο πυροκροτητής, που ήταν η έξωση Παλαιστινίων υπέρ ισραηλινών εθνικιστών από τη συνοικία Σεΐχης Τζαράχ στην Ανατολική Ιερουσαλήμ άγγιξε όλα τα ευαίσθητα νεύρα της διαμάχης Ισραηλινών και Παλαιστινίων. Οι τελευταίοι αντιμετώπισαν το περιστατικό αυτό ως μέρος της αδιάκοπης προσπάθειας για «ιουδαιοποίηση» της Ιερουσαλήμ, καθώς και μιας προκλητικής αδικίας, καθώς το κράτος του Ισραήλ οικοδομήθηκε εν μέρει στη βάση των εγκαταλελειμμένων περιουσιών των παλαιστινίων προσφύγων. Ενώ δε οι Εβραίοι μπορούν να διεκδικήσουν τις περιουσίες που είχαν πριν από την ίδρυση του Ισραήλ, οι Παλαιστίνιοι δεν έχουν ανάλογο δικαίωμα.

Σε αυτό το φόντο, η πρόσφατη κλιμάκωση της βίας ακολουθεί την πορεία όλων των εθνοτικών συγκρούσεων. Η δε Ιερουσαλήμ έχει αναδειχθεί στο χωνευτήρι αυτής της σύγκρουσης. Πρόσφερε στη Χαμάς μια χρυσή ευκαιρία να κατοχυρώσει την κυριαρχία της έναντι των συνεργατών του Ισραήλ στην παλαιστινιακή πλευρά της Δυτικής Οχθης και να σαρώσει την ηγεσία του Μαχμούντ Αμπάς, η οποία πνέει τα λοίσθια. Αλλωστε, υπό την πίεση του Ισραήλ, ο Αμπάς αναγκάστηκε να ακυρώσει τις βουλευτικές εκλογές, εξαιτίας του φόβου ότι η Χαμάς, η οποία διοικεί τη Γάζα από το 2006, θα επικρατούσε και θα επέκτεινε την εξουσία της και στη Δυτική Οχθη.

Σε αυτό το ξέσπασμα της βίας, η Χαμάς συνέδεσε όλες τις παραμέτρους που ήταν αναγκαίες για να κερδίσει την πρωτοκαθεδρία στο εθνικό κίνημα των Παλαιστινίων. Για να το πετύχει, ήταν πρόθυμη να πληρώσει υψηλό τίμημα. Τα πλήγματα που εξαπέλυσε το Ισραήλ στη Γάζα για αντίποινα ήταν συντριπτικά, όμως η Χαμάς γνωρίζει ότι στους ασύμμετρους πολέμους αυτής της εποχής, ένας στρατός κρυμμένος ανάμεσα σε δύο εκατομμύρια κατοίκους σε μία από τις πιο πυκνοκατοικημένες περιοχές του πλανήτη είναι πρακτικά άτρωτος απέναντι στην ήττα. Η Χαμάς γνωρίζει, επίσης, ότι η ηχώ του πολέμου που θα φτάσει σε όλη την περιοχή θα αναγκάσει τους γείτονές της, όπως η Αίγυπτος και η προστάτριά της, το Κατάρ, να μεσολαβήσουν για να επέλθει εκεχειρία.

Από τα συντρίμμια της Γάζας, η Χαμάς θα ισχυριστεί τότε ότι είναι αυτή που νίκησε – όχι αναγκαία στο πεδίο των μαχών, αλλά στις συνειδήσεις των ανθρώπων. Κατά έναν παράδοξο δε τρόπο, ο Νετανιάχου δεν ενδιαφέρεται να συντρίψει τη Χαμάς. Το αντίθετο: Εχει συνάψει μαζί της μια άγραφη συμφωνία, εναντίον της Παλαιστινιακής Αρχής του Αμπάς, την οποία κάνει συστηματικά ό,τι μπορεί για να την αποδυναμώσει και να την ταπεινώσει. Ενα ισλαμικό κράτος της Χαμάς στη Γάζα προσφέρει δε στον Νετανιάχου την ιδανική δικαιολογία για να απορρίψει τις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις και τη λύση των δύο κρατών. Αλλωστε, έχει επιτρέψει ακόμη και στο Κατάρ να πληρώνει τους μισθούς του μηχανισμού της Χαμάς, που επιτρέπουν στη Γάζα να είναι λειτουργική.

Το Ισραήλ είναι βέβαιο πως δεν μπορεί να ισχυριστεί ότι νίκησε. Η εύθραυστη συνύπαρξη μεταξύ Εβραίων και Αράβων εντός των συνόρων του έχει διαταραχθεί. Ταυτόχρονα, έχει καταστεί σαφές και στις δύο πλευρές ότι η εποχή των ένδοξων πολέμων και νικών έχει παρέλθει ανεπιστρεπτί.

Ο Σλόμο Μπεν Αμί είναι πρώην υπουργός Εξωτερικών του Ισραήλ, αντιπρόεδρος του Toledo International Center for Peace