Δεν χρειάζεται οικονομικό θαύμα

Ο όρος ελληνικό οικονομικό θαύμα έχει χρησιμοποιηθεί για να περιγράψει τη μεγάλη μεταπολεμική οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη, όταν για σχεδόν δύο δεκαετίες η χώρα αναπτυσσόταν με τον δεύτερο παγκοσμίως μεγαλύτερο ρυθμό ανάπτυξης μετά την Ιαπωνία, της τάξης του 7%. Αυτό το άλμα ανάπτυξης το έφεραν η οικονομική ενίσχυση εκ μέρους των ΗΠΑστο πλαίσιο του Σχεδίου Μάρσαλ καθώς και η υποτίμηση της δραχμής. Συνέβαλαν σημαντικά οι ξένες επενδύσεις, η σημαντική ανάπτυξη της χημικής βιομηχανίας, καθώς και η ανάπτυξη του τουρισμού και των υπηρεσιών γενικότερα. Τελευταία, αλλά εξίσου σημαντική, υπήρξε η ογκώδης οικοδομική δραστηριότητα, η οποία επικεντρώθηκε κυρίως σε τεράστια έργα υποδομής, όπως και στην ανακατασκευή των ελληνικών πόλεων.

Αυτά έγιναν τότε. Στις δεκαετίες του ’50 και του ’60. Σίγουρα άλλα χρόνια, άλλες καταστάσεις και μια διαφορετική Ελλάδα. Σε καμία περίπτωση δεν είναι ακριβής ο παραλληλισμός με σήμερα. Η χώρα δεν βρίσκεται το 2021 εκεί που ήταν ύστερα από δύο παγκόσμιους πολέμους και έναν εμφύλιο. Ούτε όμως χρειάζεται ρυθμούς 7% ετησίως για 20 χρόνια. Της αρκούν πολύ μικρότεροι ρυθμοί για να βελτιωθεί σημαντικά η οικονομική κατάσταση των πολιτών και της χώρας.

Είναι σίγουρο ότι ακούγοντας ο μέσος Ελληνας ρυθμούς ανάπτυξης της τάξεως του 5%, του 6%, ακόμα και του 7% για το 2022, την πρώτη πλήρη χρονιά μετά την πανδημία, κρατάει «μικρό καλάθι». Και σωστά κάνει, αναλογιζόμενος όσα πέρασε την τελευταία 12ετία.

Τα δεδομένα είναι ωστόσο διαφορετικά. Οι προϋποθέσεις υπάρχουν. Ουδείς μπορεί να προεξοφλήσει ότι θα ευοδωθούν. Αλλά υπάρχουν. Αναλογικά με τη μεταπολεμική περίοδο, υπάρχει ένα «σχέδιο Μάρσαλ», τα χρήματα του Ταμείου Ανάκαμψης. Υπάρχει μια εμφανής τάση αύξησης των ξένων επενδύσεων και ανάκαμψης του τουρισμού στα προ πανδημίας επίπεδα. Δημόσια και ιδιωτικά κατασκευαστικά έργα βρίσκονται προ των πυλών. Ο ΒΟΑΚ, το Ελληνικό, τα εγγειοβελτιωτικά (1 δισ.), η γραμμή 4 του Μετρό και δεκάδες επενδύσεις στον τομέα της ενέργειας και της υψηλής τεχνολογίας δείχνουν ότι η οικονομία έχει καύσιμα. Ακόμα και η έλλειψη δυνατότητας υποτίμησης του νομίσματος αντικαθίσταται από τη σημαντική ενίσχυση που λαμβάνει η χώρα μας από τη συμμετοχή μας στην ευρωπαϊκή οικογένεια. Ενδεχομένως να υπάρχει ένα ερωτηματικό για τη δυνατότητα του τραπεζικού τομέα να χρηματοδοτήσει επιπλέον τη μέση ελληνική οικογένεια να αγοράσει σπίτι και να ξεκινήσει έτσι ένας νέος κύκλος οικοδομικής δραστηριότητας της χώρας. Το πιθανότερο ωστόσο είναι ότι και οι τράπεζες θα παρασυρθούν από το αναπτυξιακό ποτάμι που έρχεται.

Η Ελλάδα, βάσει των μετριοπαθέστερων εκτιμήσεων της Κομισιόν, στα τέλη του 2022 όχι απλώς θα έχει σβήσει την οικονομική ζημιά της πανδημίας, αλλά θα βρίσκεται υψηλότερα κατά 1,2% σε σχέση με το 2019. Θα έχει φτάσει ξανά για πρώτη φορά μετά το 2009 το ΑΕΠ της κοντά στα 200 δισ. ευρώ. Θα βρίσκεται μόλις στην πέμπτη από το τέλος χώρα της ευρωζώνης ως προς τη μεταπανδημική ανάκαμψη κι όμως αυτό θα της αρκεί για να βελτιωθούν σημαντικά η οικονομία της και η ζωή των πολιτών της. Με μια μάλιστα κατά πολύ ηπιότερη ανάπτυξη έως το 2026, μπορεί να έχει προσεγγίσει τα 240 δισ. ευρώ. Δεν θα πρόκειται ούτε για «οικονομικό θαύμα» ούτε καν για θετική έκπληξη. Αυτή είναι η προδιαγεγραμμένη πορεία της χώρας. Απλά, ήρεμα, αναπτυξιακά και βέβαια ευρωπαϊκά.