Το πιο σκληρό {LF}χτύπημα της COVID-19

Οταν ενέσκηψε για πρώτη φορά η πανδημία, γνώρισα μια ασθενή που περιέγραψε την εσπευσμένη μεταφορά της στο νοσοκομείο «σαν να σε πετάνε στον Αδη». Το πρόσωπό της συσπάστηκε καθώς προσπαθούσε να εκφράσει το τραύμα των μασκοφόρων γιατρών και νοσοκόμων πάνω από το κρεβάτι της, τους επαναλαμβανόμενους ήχους των μηχανημάτων και τα ανθρώπινα βογκητά. Αίμα έσταζε από το χέρι της, εκεί όπου ένας εξαντλημένος γιατρός είχε προσπαθήσει και αποτύχει – πολλές φορές – να εισαγάγει ένα σωληνάκι στη φλέβα της. Οι άλλοι ασθενείς έδειχναν σοκαρισμένοι ή ετοιμοθάνατοι. «Εδώ θα πεθάνω», σκέφτηκε, «ακούγοντας ανθρώπους να ουρλιάζουν, κοιτάζοντας μασκοφόρους γιατρούς, με αίματα παντού στα χέρια μου».

H χειρότερη λεπτομέρεια, ωστόσο, δεν ήταν αυτά που έβλεπε και άκουγε, αλλά εκείνα που της έλειπαν. Ούτε σύζυγος ούτε παιδιά ούτε φίλοι στο προσκέφαλό της. Αποπροσανατολισμένη και παλεύοντας να πάρει ανάσα, αντιμετώπιζε την προοπτική του να πεθάνει από COVID εντελώς αποκομμένη από εκείνους που αγαπούσε περισσότερο. Και το χειρότερο, η εμπειρία της δεν ήταν σπάνια αλλά ευρέως διαδεδομένη. Πάνω σε κρεβάτια, σε μονάδες φροντίδας ηλικιωμένων, σε φορεία, σε διαδρόμους, συνδεδεμένοι με αναπνευστήρες, σε οξυγονοθεραπεία, απομονωμένοι μέσα σε θαλάμους αρνητικής πίεσης, τόσοι και τόσοι ασθενείς αντιμετώπισαν την εγγύτητα του θανάτου μόνοι.

Αυτή η ιδιαίτερη σκληρότητα της COVID διαταράσσει μια λυσσαλέα αρχέγονη ανάγκη. Σε όλες τις κουλτούρες, τις εποχές και τα θεσμικά πλαίσια, εκείνο που λαχταράμε όταν βρισκόμαστε σε εξαιρετικά δύσκολη θέση είναι το ίδιο. Κάποιον από τον οποίο να κρατηθούμε σφιχτά, κατά προτίμηση κάποιον που αγαπάμε, η παρουσία του ένα αντίδοτο στον φόβο και τον πόνο. Οπως χαρακτηριστικά μου είπε η ασθενής μου, «ήθελα κάποιον να με σηκώσει. Δεν έχει μεγάλη διαφορά αν είσαι 3 ή 53 χρόνων, το συναίσθημα είναι το ίδιο».

Ευτυχώς, από τα πρώτα κιόλας στάδια της πανδημίας, τα μέλη του προσωπικού αναγνώρισαν την αγωνία που προκαλούσε στους ασθενείς αυτή η απουσία των οικείων και κάναμε ό,τι μπορούσαμε προκειμένου να την ανακουφίσουμε. Χρησιμοποιήσαμε κινητά και ταμπλέτες προκειμένου να συνδέσουμε τους ασθενείς με τις οικογένειές τους μέσω βίντεο. Γιατροί, νοσοκόμες και φροντιστές κράτησαν χέρια ετοιμοθάνατων, απήγγειλαν ποιήματα, έβαλαν την αγαπημένη μουσική, ψιθύρισαν αποχαιρετιστήρια γράμματα από εκείνους που είχαν μείνει σπίτι. Μια ειδικευόμενη γιατρός έπαιξε βιολί στο προσκέφαλο του ασθενούς της – η τελευταία του επιθυμία προτού πεθάνει. Στη Μονάδα Εντατικής Θεραπείας του νοσοκομείου μου το προσωπικό ήταν αποφασισμένο. Κανείς, κανείς όμως, δεν θα πέθαινε εκεί μόνος – και πράγματι, κανείς δεν πέθανε μόνος.

Δεν μπορούμε να αποτρέψουμε τις πανδημίες και παραμένει πάντα η ανησυχητική προοπτική ενός ακόμα κύματος, ίσως λόγω κάποιου νέου στελέχους του ιού. Την επόμενη φορά που θα κατακλυστούν τα νοσοκομεία μας πρέπει να επιτραπεί στους αγαπημένους η αγρύπνια πλάι στο νεκροκρέβατο. Ποτέ ξανά, τη στιγμή που οι άνθρωποι χρειάζονται περισσότερο από καθετί το τρυφερό χέρι κάποιου άλλου, δεν μπορούμε να επιτρέψουμε σε μια μολυσματική νόσο να τους κρατήσει μακριά.

Η Ρέιτσελ Κλαρκ είναι γιατρός ανακουφιστικής φροντίδας και συγγραφέας του βιβλίου «Breathtaking: Inside the NHS in a Time of Pandemic» («Με κομμένη την ανάσα: Μέσα στο βρετανικό ΕΣΥ στην εποχή της πανδημίας», εκδ Little, Brown Book Group, 2021)