Αυστηροποίηση ποινών για ειδεχθή εγκλήματα

Σε τροχιά αυστηροποίησης του πραγματικού χρόνου που θα παραμένουν στη φυλακή καταδικασθέντες σε ποινές πρόσκαιρης κάθειρξης, οι οποίοι έχουν κριθεί ένοχοι για εγκλήματα ιδιαίτερης βαρύτητας, κινείται το υπουργείο Δικαιοσύνης. Η διαρκής επιτροπή παρακολούθησης του Ποινικού Κώδικα υπό τον καθηγητή της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ Λάμπρο Μαργαρίτη, όπως ανακοίνωσε ο αρμόδιος υπουργός Κώστας Τσιάρας, εξετάζει την αύξηση της χρονικής διάρκειας για την εκτιτέα ποινή, δηλαδή τον πραγματικό χρόνο που θα μένει κάποιος καταδικασθείς στη φυλακή μέχρις ότου θεμελιώσει δικαίωμα για την υφ’ όρων απόλυσή του από το σωφρονιστικό κατάστημα όπου κρατείται.

Η συζήτηση γύρω από το θέμα του χρόνου έκτισης των ποινών κατέστη ιδιαίτερα επίκαιρη μετά το ειδεχθές έγκλημα στα Γλυκά Νερά. Στόχος, μάλιστα, των μελών της επιτροπής είναι το συντομότερο δυνατό να καταθέσουν τις προτάσεις τους, ώστε οι τροποποιήσεις αυτές να υλοποιηθούν, όπως τόνισε ο υπουργός Δικαιοσύνης, στο πλαίσιο της ενίσχυσης της ασφάλειας των πολιτών και της ικανοποίησης του κοινού περί δικαίου αισθήματος.

Νέα μέτρα. Σε πρώτο πλάνο των μέτρων που εξετάζονται από το υπουργείο είναι η αύξηση του χρονικού ορίου για την αποφυλάκιση με όρους, ιδιαίτερα για κρατουμένους οι οποίοι με τη «σφραγίδα» της Δικαιοσύνης έχουν κριθεί ένοχοι για ειδεχθή εγκλήματα που περιλαμβάνουν διάφορες μορφές άσκησης βίας. Μεταξύ, μάλιστα, του πλέγματος των εγκλημάτων που βρίσκονται στο «μικροσκόπιο» της επιτροπής είναι και αυτά που στρέφονται κατά της γενετήσιας ελευθερίας.

Συγκεκριμένα, αυτό που εξετάζεται, όπως εξήγγειλε ο υπουργός Δικαιοσύνης από το 6ο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών, είναι να αυξηθεί ο χρόνος της πραγματικής έκτισης ποινής των καταδικασθέντων σε πρόσκαιρη κάθειρξη από τα 2/5, που είναι σήμερα, στα 4/5 επί της συνολικής επιβληθείσας ποινής. Μια τέτοια νομοθετική αλλαγή σημαίνει ότι συγκεκριμένη κατηγορία κρατουμένων θα πρέπει να μείνει στη φυλακή περισσότερα χρόνια από όσα μετρά κάποιος σήμερα.

Με βάση το υπάρχον πλαίσιο, ένας κρατούμενος για να θεμελιώσει το δικαίωμα αίτησης αποφυλάκισής του με όρους θα πρέπει να έχει συμπληρώσει τα 3/5 της ποινής του, εκ των οποίων τα 2/5 να είναι πραγματική έκτιση στη φυλακή – «σκαστά», όπως έχει επικρατήσει να λέγεται -, ενώ το υπόλοιπο διάστημα συνυπολογίζεται με βάση τυχόν μεροκάματα. Ωστόσο, αυτό που μελετάται είναι να αυξηθεί το χρονικό όριο της πραγματικής ποινής από τα 3/5, που είναι σήμερα, στα 4/5.

Επί του πρακτέου, αυτό σημαίνει ότι για το ίδιο αδίκημα αν κάποιος έχει μια ποινή π.χ. 15 χρόνια κάθειρξης, με τα σημερινά δεδομένα θα μείνει στη φυλακή πραγματικά 6 χρόνια, ενώ με τις επερχόμενες αλλαγές θα παραμείνει στο σωφρονιστικό κατάστημα 9 χρόνια, δηλαδή αυξάνεται κατά 3 έτη η κράτησή του.

Κατάργηση προνομίων. Επιπλέον, στο τραπέζι είναι και το ενδεχόμενο για τους καταδικασθέντες ειδεχθών εγκλημάτων να καταργηθεί το προνόμιο της υπό όρο απόλυσης, με κατ’ οίκον περιορισμό, δηλαδή το προνόμιο του να αποφυλακίζονται νωρίτερα από το προβλεπόμενο και να εκτίνουν το υπόλοιπο της ποινής κατ’ οίκον, φορώντας το γνωστό «βραχιολάκι».

Υπό εξέταση είναι από την αρμόδια επιτροπή του υπουργείου Δικαιοσύνης και η πιθανή αύξηση του χρονικού ορίου για την υπό όρο αποφυλάκιση στις υποθέσεις εκείνες που οι δράστες καταδικάζονται σε ισόβια κάθειρξη. Με βάση τις ισχύουσες διατάξεις, ένας ισοβίτης σήμερα μπορεί έπειτα από 16 χρόνια πραγματικής έκτισης ποινής να υποβάλει αίτημα για αποφυλάκιση με όρους. Στα ισόβια, βέβαια, δεν μετρά ποσόστωση, αλλά οι όποιες αλλαγές αφορούν απόλυτο αριθμό. Ως εκ τούτου, εξετάζεται το ενδεχόμενο για κάποια κατηγορία εγκλημάτων να αυξηθεί ο χρόνος καθαρής ποινής πάνω από τα 16 χρόνια.

Από την πλευρά της η επιτροπή βρίσκεται πολύ κοντά στην ολοκλήρωση του έργου της, με στόχο το συντομότερο δυνατό να είναι έτοιμες οι προτάσεις της. Εξάλλου, οι όποιες αλλαγές δεν μπορούν να έχουν αναδρομική ισχύ, αλλά ο χρόνος έναρξης της εφαρμογής τους θα αρχίσει να «τρέχει» μετά την ψήφισή τους, άρα αφορούν εγκλήματα που θα τελεστούν μελλοντικά.