Το πάθημα που έγινε μάθημα

να από τα χαρακτηριστικά των έξυπνων ανθρώπων είναι να μην επαναλαμβάνουν τα ίδια λάθη: Η σημερινή ανακοίνωση (θα πραγματοποιηθεί διαδικτυακά στις 12.00) του προγράμματος του Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου για το καλοκαίρι του 2021 έρχεται να επιβεβαιώσει ότι η Κατερίνα Ευαγγελάτου έμαθε.

Ηταν τέλος Μαρτίου του 2020 όταν, εν μέσω της παγκόσμιας και εσωτερικής αναταραχής από την έλευση της πανδημίας και του – εν πολλοίς – άγνωστου ιού, η καλλιτεχνική διευθύντρια δημοσιοποιούσε τα σχέδιά της. Δεν ήταν λίγοι όσοι είχαν βρει βιαστική την πρωτοβουλία της εκείνη, όχι ως προς το περιεχόμενο αλλά ως προς τη χρονική στιγμή που είχε επιλέξει… Και πράγματι, μέσα Μαΐου (στις 13/5/2020 για την ακρίβεια) ανακοίνωνε την οριστική ακύρωσή του, με εξαίρεση τις παραστάσεις των κρατικών φορέων. Εναν χρόνο πριν…

Ως επικεφαλής ενός οργανισμού που υπάγεται στο κράτος – και στο υπουργείο Πολιτισμού -, η ίδια η Ευαγγελάτου είχε εξηγήσει, αργότερα, ότι όφειλε να προχωρήσει σε ανακοινώσεις. Καινούργια στο πόστο της, έπρεπε να δείξει τη δουλειά της, τη δουλειά που έκανε μαζί με τους συνεργάτες της από τον Σεπτέμβριο του 2019 που ανέλαβε τα καθήκοντά της.

Το σημαντικότερο όμως είναι ότι φέτος, κι ενώ το ευρύτερο πλαίσιο επιτρέπει μια πολύ πιο αισιόδοξη ματιά, περίμενε να φτάσει σχεδόν ο μήνας Μάιος στη μέση, για να προβεί στις ανακοινώσεις της. Αν και τα σχέδια και τα πλάνα είχαν από καιρό βρει τη θέση τους στο ημερολόγιο του Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου 2021, η καλλιτεχνική διευθύντρια δεν βιάστηκε. Αν και περισσότερο ασφαλής λόγω της εξέλιξης με τα εμβόλια, έδειξε πως η περσινή εμπειρία λειτούργησε καθοριστικά στη σκέψη της.

Η ΚΑΤΑΛΛΗΛΗ ΣΤΙΓΜΗ. Και δεν θα μπορούσε να γίνει διαφορετικά: Ανθρωπος οργανωμένος, συνεπής, με μια σοβαρότητα που την ακολουθεί από τα πρώτα της χρόνια στον χώρο του θεάτρου, η Κατερίνα Ευαγγελάτου δεν ανήκει σ’ αυτούς που επαναλαμβάνουν τα λάθη τους. Η περσινή εμπειρία και δοκιμασία με τα εναλλακτικά σενάρια και τα plan Α, Β, C… που είχε καταστρώσει, συγκράτησαν τον ενθουσιασμό της γι’ αυτά που είναι να γίνουν. Και γι’ αυτό περίμενε την κατάλληλη στιγμή. Η επανεκκίνηση του πολιτισμού από τα μέσα του τρέχοντος Μαΐου ως τα τέλη του μήνα τής επιτρέπει πλέον να είναι συγκρατημένα αισιόδοξη. Λαμβάνοντας υπόψη πληρότητες και πρωτόκολλα κι έχοντας ζήσει, κυριολεκτικά, στο πετσί της, τις ανατροπές της θερινής σεζόν 2020, βαδίζει με προσοχή.

Οπως θα φανεί από τις σημερινές ανακοινώσεις, ο προγραμματισμός θα είναι πλούσιος και οι εκδηλώσεις θα έχουν μεγάλη διάρκεια. Με κορωνίδα την Επίδαυρο και τις παραστάσεις αρχαίου δράματος στο Θέατρο του Πολυκλείτου, με τις μετακλήσεις και κάποια μεγάλα ονόματα που έχουν σχεδιάσει τη συμμετοχή τους στο Φεστιβάλ, τα πράγματα δείχνουν να παίρνουν πια τον δρόμο τους. Οχι ότι θα είναι εύκολο. Απλώς η γνώση που αποκόμισε η ίδια μέσα σ’ αυτούς τους μήνες και σε συνδυασμό με τον τρόπο που έχει μάθει να δουλεύει, θα αποφέρουν καρπούς.

Ολα όσα μάθαμε από την πανδημία – αυτή η νέα πραγματικότητα που συνεχίζει να καθορίζει τη ζωή μας – έρχονται τώρα ως αποσκευές για το μέλλον. Και η τέχνη, ο πολιτισμός, το θέατρο, η μουσική, ο χορός, που επλήγησαν με τρόπο σφοδρό, καλούνται τώρα να ριχτούν στη μάχη. Κι επειδή οι γυναίκες είναι για τα δύσκολα, ήρθε, έστω με έναν χρόνο καθυστέρηση, η ώρα της Κατερίνας Ευαγγελάτου. Γιατί οι έξυπνοι άνθρωποι όχι μόνον δεν επαναλαμβάνουν τα λάθη τους, αλλά μαθαίνουν από αυτά.

Εξαίρεση με σημασία
Με την πρόθεση να κοιτάξουν «αλλιώς» την ιστορία και με τη διάθεση να σταθούν απέναντι/δίπλα σε έννοιες όπως πατρίδα και εθνική ταυτότητα οι συντελεστές της παράστασης «1821 – Η Επιθεώρηση» ετοιμάζονται για την πρεμιέρα τους: Στις αρχές Ιουνίου και στην καλοκαιρινή στέγη του Δημοτικού Θεάτρου Πειραιά, το Βεάκειο, θα δούμε το αποτέλεσμα αυτής της προσπάθειας που υπογράφουν ο Φοίβος Δεληβοριάς στην πρωτότυπη μουσική και ο Δημήτρης Καραντζάς στη σκηνοθεσία.
Στο εγχείρημα που είχε προγραμματιστεί για την περασμένη άνοιξη – και μεταφέρεται λόγω κορωνοϊού για το καλοκαίρι – συμμετέχει ένας ενδιαφέρων θίασος με ηθοποιούς που έχουν δοκιμαστεί με επιτυχία στο σανίδι, όχι όμως στην επιθεώρηση. Αλλωστε το είδος δεν περνάει και την καλύτερη εποχή του. Ανάμεσά τους ξεχωρίζουν η Ελένη Κοκκίδου, ο Νίκος Καραθάνος, ο Γιώργος Γάλλος, η Γαλήνη Χατζηπασχάλη, ο Γιάννης Νιάρρος, ο Μιχάλης Οικονόμου. Ολοι τους διαθέτουν μια ευρεία γκάμα χαρακτηριστικών που προμηνύει αισιόδοξο αποτέλεσμα….
Εξαίρεση ωστόσο αποτελεί και είναι μια εξαίρεση με σημασία, η Μίρκα Παπακωνσταντίνου (φωτογραφία). Κι είναι εκείνη που δίνει στην εν αναμονή παράσταση μια ξεχωριστή νότα: Εμπειρη στο θέατρο και στο είδος, με σκηνική προσωπικότητα και αμεσότητα, διαθέτει το γνήσιο ταλέντο μιας βέρας θεατρίνας και μετρά πολλά χιλιόμετρα στην επιθεώρηση. Με πολλαπλές συμμετοχές στις «ιστορικές» πια παραστάσεις της χρυσής εποχής του Ελεύθερου Θεάτρου και της Ελεύθερης Σκηνής, η Μίρκα Παπακωνσταντίνου μοιράστηκε το σανίδι με τον Σταμάτη Φασουλή, την Αννα Παναγιωτοπούλου, τον Μίμη Χρυσομάλλη κι όλα τα άλλα παιδιά. Οπότε ξέρει και μάλιστα από πρώτο χέρι.
Δεν είναι σαφές αν σήμερα η επιθεώρηση – όχι η συγκεκριμένη αλλά γενικότερα το είδος, θα (ξανα)βρει χώρο να αναπτυχθεί δημιουργικά. Ωστόσο το πείραμα στον Πειραιά, με τη συγκεκριμένη θεματική και τους συγκεκριμένους ανθρώπους, ίσως σταθεί μια καλή αφορμή – γιατί όχι και μια αφετηρία. Πέρα όμως από μουσικές, χορούς και τραγούδια, πέρα από κριτική διάθεση απέναντι στην ιστορία και πετυχημένες ατάκες, η επιθεώρηση απαιτεί από τους δημιουργούς της χιούμορ και αυτοσαρκασμό: Να παίρνουν δηλαδή στα σοβαρά τη δουλειά τους και όχι τον εαυτό τους – κι ίσως εδώ να βρίσκεται και το «κουμπί» για την επανεκκίνηση…