Αλλάζει

H (ομολογημένη από τον ίδιο) «αποτυχία» του Πάμπλο Ιγκλέσιας που τον έθεσε εκτός πολιτικής δεν χρειάζεται χαιρεκακία. Χρειάζεται παρατήρηση και ερμηνεία.

Παρατήρηση πρώτη, λοιπόν. Ολοι οι πολιτικοί σχηματισμοί που εκκολάφθηκαν τη «δεκαετία της κρίσης» ζουν μαύρες μέρες.

Οι Podemos στην Ισπανία, τα Πέντε Αστέρια στην Ιταλία, η Ανυπότακτη Γαλλία του Μελανσόν, ο ΣΥΡΙΖΑ στην Ελλάδα καταγράφουν μια σαφώς πτωτική πορεία.

Ενας «αντισυστημικός ριζοσπαστισμός» που ήταν της μόδας δεν πουλάει πια. Ακόμη και το Εργατικό Κόμμα του Κόρμπιν αναγκάστηκε να αλλάξει σελίδα – και τον Κόρμπιν!

Παρατήρηση δεύτερη. Το φαινόμενο αποφόρτισης δεν αφορά μόνο σχηματισμούς του «αριστερού λαϊκισμού» αλλά και πολιτικά σχήματα που εκκολάφθηκαν στη διάρκεια της κρίσης χωρίς να ανήκουν απαραιτήτως σε αυτήν την κατηγορία.

Στην Ελλάδα, το Ποτάμι, οι ΑΝΕΛ, η ΔΗΜΑΡ κι η Ενωση Κεντρώων σχεδόν δεν υπάρχουν πια. Στην Ισπανία οι κάποτε πολλά υποσχόμενοι Ciudadanos εξανεμίζονται ενώ στην Ιταλία η μια διάσπαση ακολουθεί την άλλη.

Παρατήρηση τρίτη. Σε σαφώς καλύτερη κατάσταση βρίσκονται οι «δεξιοί λαϊκιστές». Ακόμη κι αν περιπτώσεις όπως το γερμανικό AFD, η Λέγκα στην Ιταλία και οι σκανδιναβοί ομόλογοί τους δείχνουν να έχουν απολέσει κάπως τη δυναμική τους.

Η ανθεκτικότητά τους όμως επιβεβαιώνει τη γενικότερη «δεξιά στροφή» της ευρωπαϊκής πολιτικής.

Παρατήρηση τέταρτη. Σε πολλές ευρωπαϊκές δημοκρατίες υπάρχει μια τάση ανασυγκρότησης του πολιτικού συστήματος είτε σε γνωστές αλλά ανανεωμένες βάσεις (Πράσινοι στη Γερμανία), είτε σε καινούργιες (LRM του Μακρόν στη Γαλλία).

Φυσικά είμαστε αντιμέτωποι με μια διαδικασία της οποίας ουδείς μπορεί να προδικάσει την εξέλιξη. Το μόνο βέβαιο είναι ότι συγκροτείται ένα πολιτικό σύστημα που ελάχιστα θυμίζει το «προ κρίσης» παρελθόν.

Αφενός ο δικομματισμός δοκιμάζεται παντού – για την ακρίβεια μόνο στο Ηνωμένο Βασίλειο διατηρείται ακόμη μια μορφή του.

Αφετέρου κραταιά κόμματα δεκαετιών αποδυναμώνονται. Το σύνολο σχεδόν της Κεντροαριστεράς, συμπεριλαμβανομένου του ΠΑΣΟΚ, του γαλλικού Σοσιαλιστικού Κόμματος, των Ιταλών Δημοκρατών και της γερμανικής Σοσιαλδημοκρατίας.

Αλλά και κόμματα της Κεντροδεξιάς όπως το Φόρτσα Ιτάλια του Σίλβιο Μπερλουσκόνι και οι Ρεπουμπλικάνοι στη Γαλλία γνωρίζουν την ίδια μοίρα.

Υποψιάζομαι λοιπόν ότι δεν υπάρχουν πλέον σταθερές – τουλάχιστον όχι εκείνες οι σταθερές με τις οποίες ζήσαμε μετά τον πόλεμο. Η αποτυχία του Ιγκλέσιας δεν αποτελεί εξαίρεση.

Θα ήταν ίσως κοινοτοπία να πω ότι η Ευρώπη αλλάζει. Καταφανώς αλλάζει, πάντα άλλαζε. Απλώς αυτή τη φορά η ταχύτητα και το εύρος των ανακατατάξεων εντυπωσιάζουν.

Και κυρίως κανείς δεν ξέρει ποιον θα πάρει τελικά ο Χάρος!