Σκοτάδι πάνω από την Καμπούλ

Το αφγανικό δράμα πλησιάζει στο τέλος του, τουλάχιστον όσον αφορά τους δυτικούς στρατούς. Ακριβώς δύο δεκαετίες έπειτα από την επίθεση της Αλ Κάιντα στο Παγκόσμιο Κέντρο Εμπορίου της Νέας Υόρκης, τα τελευταία δυτικά στρατεύματα, εφόσον επιμείνει στο χρονοδιάγραμμά του ο αμερικανός πρόεδρος Τζο Μπάιντεν, αναμένεται να εγκαταλείψουν το Αφγανιστάν στις 11 Σεπτεμβρίου του 2021. Ο πόλεμος έπρεπε κάποια στιγμή να τελειώσει. Επειτα όμως από τόσο πολύ ξοδεμένο αίμα και θησαυρούς, πολλοί θα αναρωτιούνται τι επιτεύχθηκε, αν επιτεύχθηκε κάτι.

Παρότι το τρομοκρατικό δίκτυο της Αλ Κάιντα αποδυναμώθηκε από τον πόλεμο, δεν έχει καταστραφεί. Οι ΗΠΑ εντόπισαν και σκότωσαν τον ηγέτη της οργάνωσης, τον Οσάμα μπιν Λάντεν, και εκδίωξαν τους Ταλιμπάν από την Καμπούλ. Εκτός της πρωτεύουσας και μερικών περιοχών ακόμα, ωστόσο, οι Ταλιμπάν είναι ισχυρότεροι από ποτέ – και έτοιμοι να ανακτήσουν την εξουσία άπαξ και αποχωρήσουν τα δυτικά στρατεύματα.

Η ριζοσπαστική ισλαμιστική τρομοκρατία δεν έχει ηττηθεί, ούτε στρατιωτικά ούτε ιδεολογικά, και παραμένει μια διαρκής απειλή για τη Δύση. Επειτα από όλα αυτά τα χρόνια, το Αφγανιστάν εξακολουθεί να μην έχει σταθερές κυβερνητικές δομές, ικανές να αστυνομεύσουν την εγχώρια τρομοκρατία, τη διαφθορά και το ναρκεμπόριο, πόσω μάλλον να προσφέρουν στην αφγανική κοινωνία την προοπτική ενός πιο ειρηνικού, πιο εύπορου μέλλοντος. Η περιφερειακή σταθερότητα θα γίνει πιθανότατα πιο εύθραυστη μετά τη δυτική αποχώρηση από ό,τι είναι σήμερα.

Δεν πρέπει να τρέφουμε αυταπάτες. Η αποχώρηση των δυτικών στρατευμάτων ισοδυναμεί με ήττα, οι ανθρώπινες συνέπειες της οποίας θα είναι δραματικές. Για τον αφγανικό λαό, ο πόλεμος θα συνεχιστεί. Η πιθανότατη επιστροφή των Ταλιμπάν και του ισλαμισμού τους από τη Λίθινη Εποχή θα περιορίσει εκ νέου γυναίκες και κορίτσια κάτω από την μπούρκα και θα τους στερήσει τα ανθρώπινα δικαιώματά τους. Πλήθη μορφωμένων αφγανών αστών θα επιχειρήσουν να διαφύγουν στη Δύση. Οσοι παραμείνουν θα αντιμετωπίσουν μια ζοφερή μοίρα, μαζί με τις περισσότερες εθνοτικές και θρησκευτικές μειονότητες.

Αναρωτιέται κανείς αν η ΕΕ και το ΝΑΤΟ είναι πραγματικά προετοιμασμένα για αυτό που θα ακολουθήσει. Στρατιωτικά, η αποχώρηση βγάζει νόημα: η Δύση δεν έχει τίποτα να κερδίσει στο Αφγανιστάν. Από ανθρωπιστική και ηθική άποψη, ωστόσο, είναι σαν να φλερτάρουμε με μια προβλέψιμη καταστροφή. Η ΕΕ, ιδιαίτερα, πρέπει να αναμένει μια μεγάλη ροή προσφύγων.

Το γεωπολιτικό τίμημα είναι και αυτό υψηλό. Πώς θα ερμηνεύσουν οι ισλαμιστικές εξτρεμιστικές ομάδες την αποδοχή ήττας της Δύσης; Πραγματικά δεν θα ξαναγίνει το Αφγανιστάν ένα καταφύγιο τρομοκρατών, όπως έγινε μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου και την αποχώρηση του πάλαι ποτέ Κόκκινου Στρατού; Και, πέραν της Κεντρικής Ασίας, δεν μπορούν η Ρωσία και η Κίνα να απαντήσουν στην εκλαμβανόμενη ως αδυναμία της Δύσης με αυξημένη επιθετικότητα έναντι της Ουκρανίας και της Ταϊβάν αντίστοιχα;

«Η Αμερική επέστρεψε», διαμήνυσε ο Τζο Μπάιντεν με το που ανέλαβε καθήκοντα. Η απώλεια όμως της αμερικανικής αξιοπιστίας μετά την προεδρία του Ντόναλντ Τραμπ δεν μπορεί να αναιρεθεί τόσο εύκολα. Η διαδικασία αποκατάστασης της θέσης της Αμερικής στον κόσμο θα πάρει χρόνο και θα μπορούσε να οδηγήσει σε επικίνδυνα εσφαλμένους υπολογισμούς από τους εχθρούς και τους αντιπάλους της.

Δεν υπάρχει σταθερή εναλλακτική επιλογή από μια δυτική στρατιωτική παρουσία στο Αφγανιστάν. Η 12η Σεπτεμβρίου του 2021 δεν θα φέρει έναν ασφαλέστερο, καλύτερο κόσμο. Αντιθέτως, η δυτική αποχώρηση θα καταλήξει αναπόφευκτα σε ανθρωπιστική καταστροφή. Ο αφγανικός λαός θα είναι ο πρώτος που θα υποφέρει, αλλά σχεδόν μετά βεβαιότητος δεν θα είναι και ο τελευταίος.

Ο Γιόσκα Φίσερ, υπουργός Εξωτερικών και αντικαγκελάριος της Γερμανίας από το 1998 έως το 2005, υπήρξε ηγέτης των γερμανών Πρασίνων για σχεδόν 20 χρόνια