Στην καλύτερη, ελπίδες για… μη ναυάγιο

«Στην Κύπρο, δεν θα επιτρέψουμε να σφετεριστούν τα δικαιώματα της βόρειας Κύπρου. Αν χρειαστεί θα επέμβουμε. Τα πλοία μας αυτή τη στιγμή είναι έτοιμα να πλεύσουν. […] Εμείς δεν αποφεύγουμε τις συνομιλίες, αρκεί να ξέρουν πως πρέπει να σέβονται την Τουρκία». Η πιο πάνω δήλωση Ερντογάν στα μέσα της εβδομάδας δύσκολα μπορεί να εκληφθεί ως… υποβοηθητική του διαλόγου στο Κυπριακό, ο οποίος επαναρχίζει στη Γενεύη με την άτυπη «5+1» στις 27 Απριλίου. Παρόλο που οι απειλές αυτές δεν διατυπώθηκαν για πρώτη φορά, η δήλωση δεν πέρασε απαρατήρητη στη Λευκωσία ως μία από τις πολλές. Τόσο για την παράξενη χρονική συγκυρία, σε μια περίοδο κατά την οποία η Τουρκία προσπαθεί να δείξει μια πιο εποικοδομητική εικόνα, όσο και κυρίως για την ουσία. Για πολλούς στην κυπριακή πρωτεύουσα, πέρα από την προειδοποίηση για τον επικείμενο διάλογο, η δήλωση είναι πρωτίστως ενδεικτική του τι οφείλει κανείς να περιμένει σε περίπτωση ναυαγίου στη Γενεύη. Είναι μια πραγματικότητα που κανείς δεν μπορεί να αγνοήσει.

Τα Ηνωμένα Εθνη δείχνουν να αντιλαμβάνονται καλύτερα από όλους τον κίνδυνο, γι’ αυτό και έχουν επιδοθεί σε μια κούρσα παρασκηνιακών επαφών προσπαθώντας να επιτύχουν την όποια συναντίληψη, επί της οποίας θα προσπαθήσουν να γεφυρώσουν κάτι στο μεγάλο χάσμα που χωρίζει τις δύο πλευρές, με τη μεν ελληνοκυπριακή να ζητεί τα πράγματα να επιστρέψουν εκεί όπου έμειναν στο Κραν Μοντανά – παρότι η ίδια ήταν που έκτοτε φλέρταρε με πολύ πιο προχωρημένες θέσεις υπό την ασάφεια της αποκεντρωμένης ομοσπονδίας -, τη δε τουρκοκυπριακή να προβάλλει τη μαξιμαλιστική και εκτός πλαισίου του διαλόγου θέση για δύο κράτη. Μια θέση ανέφικτη κιόλας, δεδομένης της άρνησης της ΕΕ να δεχθεί κάτι τέτοιο.

Πού μπορεί λοιπόν να οδηγηθεί ο διάλογος; Εάν το ερώτημα αφορά την ίδια την «5+1» στη Γενεύη τότε η πλέον αισιόδοξη απάντηση είναι… στην απλή διάσωσή του και στην κατάληξη σε ένα γενικό πλαίσιο επί του οποίου θα μπορεί να συνεχιστεί ή καλύτερα να μην τερματιστεί, οριστικά. Με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τη σταθερότητα στην περιοχή και ακόμα περισσότερο στην ίδια την Κύπρο υπό το βάρος των τουρκικών προκλήσεων. Σε μία νέα διαδικασία, με αβέβαιη πάντα τόσο την κατάληξη όσο και τη μορφή της λύσης, η οποία θα καθοριστεί από το εξής, εάν και εφόσον βέβαια ευοδωθούν οι διαπραγματεύσεις: ένα κοινό κράτος με μια χαλαρή κεντρική διοίκηση με διασφαλισμένη την πολιτική ισότητα για τους Τ/Κ και με εδαφικές αναπροσαρμογές οι οποίες θα μπορέσουν να διασφαλίσουν την έγκριση της λύσης από την ελληνοκυπριακή κοινότητα. Μιας λύσης η οποία απέχει χρονικά και αυτό είναι το μόνο βέβαιο, μαζί με τη διαπίστωση ότι τα πράγματα δεν μπορούν να επιστρέψουν εκεί όπου είχαν μείνει το 2017, όπως δηλώνει ότι επιδιώκει η ελληνοκυπριακή πλευρά.

Το διακύβευμα είναι πως στη Γενεύη ο πόθος της ελληνοκυπριακής πλευράς, ότι πίσω από την αδιάλλακτη σήμερα στάση της Αγκυρας θα υπάρξει η δέουσα προθυμία για τη διάσωση της διαδικασίας, θα αποδειχθεί ευσεβής, το χάσμα δεν θα γεφυρωθεί, η Τουρκία θα βάλει εν μέσω προκλήσεων μπρος το σχέδιο για την προσάρτηση του Βορρά και οι Ελληνοκύπριοι θα απομείνουν να θρηνούν πάλι τις χαμένες ευκαιρίες του παρελθόντος, επιρρίπτοντας τις ευθύνες στην Τουρκία και παραβλέποντας τη δική τους ευθύνη: με την απόρριψη πολλών ευκαιριών με τον επίσης ευσεβή αλλά και διαχρονικό πόθο, των καλύτερων ημερών που θα έρχονταν αλλά δεν ήρθαν τελικά. Σε μια εβδομάδα θα γνωρίζουμε την απάντηση και το εάν οι παρασκηνιακές πιέσεις του ΟΗΕ έχουν όντως παράξει αποτέλεσμα αρκετό για να μετατρέψει την «5+1» της Γενεύης, σε μια υπόσχεση γάμου αντί στην κηδεία του κυπριακού προβλήματος.