Ο Σεφ και το καφεζυθεστιατόριον

Οι θεατές συναρπάζονται, αν και δεν έχουν ιδέα για το «περιεχόμενο» της εκπομπής. Το φαγητό. Η μαγειρική ικανότητα περιγράφεται τηλεοπτικά, δεν τη βιώνουν οι θεατές. Υποθέτουν. Από τις κρίσεις των κριτών, τους μονολόγους των διαγωνιζομένων. Οι θεατές αγνοούν, όμως καθηλώνονται. Ακόμη και οι ειδησεογραφικές ιστοσελίδες αφιερώνουν στο παιχνίδι μεγάλα κείμενα με περιγραφή, πρόβλεψη, είδηση. Μια εσω-επικοινωνιακή ζωή αναπτύσσεται. Προφανώς η σκηνοθεσία έχει πετύχει. Δραματικός ρυθμός, διανομή ρόλων, οργάνωση μικρών ιστοριών θρίλερ, δημιουργία success story. Ο θεατής δεν γεύεται, βλέπει όμως χαρακτήρες, παγίδες, συνωμοσίες, συμπεριφορές. Αντιπαθεί κάποιους παίκτες, μισεί άλλους, λατρεύει ορισμένους. Στο τιμ των διαγωνιζομένων περιλαμβάνονται μεθοδικοί, που προσπαθούν να μη γίνουν απειλητικοί (ώστε να μη δημιουργήσουν συσπειρώσεις εναντίον τους), τάχα μου είναι δέσμιοι της αδεξιότητας, της ατέλειάς τους – προσπαθούν να πείσουν ότι κανείς δεν κινδυνεύει από αυτούς. Ομως έτσι, προχωρούν, νικούν στις αναμετρήσεις, εξόχως μεθοδικοί. Υπάρχουν οι ορμητικοί που έχουν βεβαιότητα (το πιθανότερο είναι να συντριβούν λόγω της αυτοπεποίθησης και της απρονοησίας τους – αφήνουν ένα κόκκαλο, ξεχνούν ή μπουρδουκλώνονται). Πρόκειται για ευφυείς, που όμως θέλουν οπωσδήποτε συνεργάτη να τους διορθώνει. Εχουν την ιδέα, χάνονται στη λεπτομέρεια – την οποία εκ φύσεως, άλλωστε, περιφρονούν. Υπάρχουν οι εγωιστές, οι αυθάδεις, οι μοναχικοί, οι ευγενείς, οι μπρουτάλ, οι παμπόνηροι, οι στρατηγικοί.

Στους κριτές επίσης έχει γίνει επιμελημένη διανομή ρόλων, με εκμετάλλευση των χαρακτήρων τους, αλλά και με σεναριακή ανάπτυξή τους. Υπάρχει ο άκαμπτος «αξιωματικός», που μοιράζει «φυλακές και κρατήσεις» στην πρωινή αναφορά του «τάγματος», υπάρχει ο «πατρικός» όπου μπορεί να δεις μια μικρή ρωγμή παρηγορητικής επιείκειας στο ύφος του, τέλος, υπάρχει ο «σχολιαστής» που μπορεί να «βγαίνει» συνεχώς πάνω από τον ρόλο του, να ντριμλάρει, να εκμεταλλεύεται νοηματικές αμφισημίες, να σχοινοβατεί ανάμεσα στους χαρακτήρες των αγωνιζομένων.

Εκείνο που εκπλήττει είναι η απίστευτη ωμότητα, τα ανεξέλεγκτα μίση, οι συνωμοτικές συσπειρώσεις και τα ένστικτα εξόντωσης που κατά καιρούς διεγείρονται. Ακούγονται σαν μυστικά προς τους τηλεθεατές «θα τους ισοπεδώσω» ,«θέλω οπωσδήποτε να φύγει ο τάδε», κ.λπ.

Οι αόρατοι αρχιτέκτονες του παιχνιδιού διαβάζουν διαρκώς το κοινό, τις τάσεις και αναπροσανατολίζουν τον διαγωνισμό, ανασκευάζουν τους κανόνες. Είναι ένας διαγωνισμός ακροαματικότητας, όχι μαγειρικής τελειότητας. Φτάνει όμως, συχνά, σε μια εξαιρετική περιγραφική εκλέπτυνση στην προσέγγιση μιας τόσο στοιχειώδους σύγχρονης λειτουργίας: γυρνάς ψόφιος στο σπίτι και ζεσταίνεις στα μικροκύματα ό,τι βρεις.

Πού βασίζει τη δύναμή του; Προφανώς στην καλή σκηνοθεσία, το μοντάζ, την έξυπνη σεναριακή εξέλιξη, την οργανωτική επιδεξιότητα να «βγάζουν» οι μετέχοντες αυτό που έχουν, αλλά και να δημιουργούνται ζεύγη και αντιζεύγη, ομάδες, ήρωες και αντιήρωες.

Ομως πρέπει να παίζει ρόλο στη δημοφιλία η συγκυρία, η μετατροπή της κουζίνας στο νέο επιτελικό στοιχείο του σπιτιού μας. Εδώ και έναν χρόνο, ουσιαστικά, εσώκλειστοι, οι πολίτες επενδύουν στο φαγητό, στην ανάκληση γευστικών και εθιμικών μνημών. Η μαγειρική είναι βασικός «ένοικος» πνευματικός και εξευμενιστικός μηχανισμός. Οταν δε, μετατρέπεται σε εργαλείο εξόντωσης αντιπάλου ή κινδύνου ή συμπόνιας, γίνεται και θέαμα. Οι πολιτικοί επιτελείς χρειάζονται επιμόρφωση.