Τίτλων περιπέτειες

Πρόσφατα αναφέρθηκα στον τρόπο γραφής ξένων ονομάτων στα ελληνικά και ειδικότερα στα σχετικά προβλήματα που ανακύπτουν. Για να ελαφρύνω και λίγο το κλίμα, θα ασχοληθώ σήμερα με άλλου είδους μεταγλωττίσεις: αυτές που έχουν σχέση με το σινεμά, και κυρίως με παλιές ταινίες.

Το τι είχαν τραβήξει από τους εισαγωγείς ταινιών οι πρωτότυποι τίτλοι, κυρίως κατά τις δεκαετίες του 1940 και 1950, δεν λέγεται. Στην προσπάθεια να προσελκυστεί το κοινό, οι τίτλοι, τόσο στις γιγαντοαφίσες έξω από τις αίθουσες όσο και γενικότερα, έπρεπε να εντυπωσιάζουν με την πιο παραδοσιακή και «πιασάρικη» έννοια του όρου. Για λόγους χώρου, θα περιοριστώ εδώ στο πώς είχαν αποδοθεί στα ελληνικά ορισμένες ταινίες του Χίτσκοκ.

Ετσι, λοιπόν, κατά χρονολογική σειρά, το «Shadow of a Doubt» (1943) γίνεται «Το χέρι που σκοτώνει», το «Spellbound» (1946) γίνεται «Νύχτα αγωνίας», το «Stagefright» (1950) (το τρακ, δηλαδή, του ηθοποιού επί σκηνής) γίνεται «Ο δολοφόνος έρχεται κάθε βράδυ», το «Dial M. for Murder» (1953) γίνεται «Τηλεφωνήσατε (sic) ασφάλεια άμεσου δράσεως», το «Rear Window» (1954) γίνεται «Σιωπηλός μάρτυρας», το «Vertigo» (1958) γίνεται «Δεσμώτης του ιλίγγου». Για να είμαι δίκαιος, πάντως, αξίζει να αναφερθεί μία τουλάχιστον περίπτωση όπου ο εισαγωγέας ευτύχησε απολύτως. Το «North by Northwest» (1959), του οποίου ο τίτλος υπαινίσσεται την περιπλάνηση του ήρωα (Κ. Γκραντ) με αφετηρία τη Ν. Υόρκη και, μέσω Σικάγου (by Northwest), στη Νότια Ντακότα (North), δεν θα έλεγε προφανώς τίποτα στον έλληνα θεατή. Η ταινία έγινε έτσι «Στη σκιά των τεσσάρων γιγάντων», λόγω της θρυλικής σεκάνς στο Μάουντ Ράσμορ, όπου τα σκαλισμένα στον βράχο κεφάλια τεσσάρων αμερικανών προέδρων (Τζέφερσον, Ουάσινγκτον, Λίνκολν, Θ. Ρούζβελτ).

Για να ξαναείμαι πάντως δίκαιος, σε αυτό το παιχνιδάκι, σε αυτήν την προσπάθεια δηλαδή να προσελκυστεί το κατά τόπους κοινό, επιδίδονταν οι εισαγωγείς και σε πιο προηγμένες κινηματογραφικά χώρες όπως η Γαλλία. Ετσι, ενδεικτικά και μόνο και μένοντας στον Χίτσκοκ, οι αντίστοιχοι τίτλοι στα γαλλικά ήταν «La maison du docteur Edwards» για το «Spellbound», «Le crime était presque parfait» για το «Dial M. for Murder», «La mort aux trousses» (κάτι σαν «Ο θάνατος στο κατόπι του») για το «North by Northwest», «Sueurs froides» (Κρύος ιδρώτας) για το «Vertigo».

Το επόμενο Σάββατο, το… sequel.

Επιδόρπιο

Η Ζα Ζα Γκαμπόρ (1917-2016), σεξοβόμβα του Χόλιγουντ, γνωστή κυρίως για τους 9(!) γάμους της, έλεγε: «I’m the perfect housekeeper. Every time I leave a man, I keep his house».