Αυθεντική φωνή, ουσιαστικές ερμηνείες

Με τον Λευτέρη Μυτιληναίο συνεργαστήκαμε σε έξι τραγούδια από τα οποία εκείνα που σημείωσαν επιτυχία ήταν το «Συγχώραμε που φεύγω» («Κομπάρσος της καρδιάς σου» το οποίο ακούστηκε ξανά στην ταινία του Νίκου Τριανταφυλλίδη «Αισθηματίες»), καθώς επίσης και το «Δεν είναι φίλε όλες ίδιες οι καρδιές». Τραγούδια που στέκονται δίπλα στη μεγάλη επιτυχία «Αμφιβολίες», που έγραψε για εκείνον ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης με τον οποίο μάλιστα είχαν αν δεν κάνω λάθος και μια συγγενική σχέση. Τον είχε βοηθήσει πολύ ο Γρηγόρης όταν ο Λευτέρης Μυτιληναίος έκανε τα πρώτα του βήματα. Εκεί τον συνάντησα κι εγώ για πρώτη φορά, όταν με φώναξαν για να του γράψω τα τραγούδια.

Ηταν ένας άνθρωπος γνήσιος, σοβαρός και πολύ χαμηλών τόνων. Μετρούσε τα λόγια του. Πάντα είχε να πει κάτι σημαντικό αλλά δεν ανήκε στην κατηγορία εκείνων που επεδίωκαν την αυτοπροβολή τους. Επειτα από κάποια χρόνια αποφάσισε να αποτραβηχτεί από τη σκηνή. Είχε παράπονα από τα κανάλια διότι δεν τον καλούσαν. Ολοι φταίμε σε αυτό. Εγώ όταν είχα εκπομπές παλιά τον φιλοξενούσα. Τα παράπονά του δεν ήταν άδικα. Ο Λευτέρης ήταν καλός άνθρωπος, αυθόρμητος, «καθαρός», που δεν είχε αλλοιωθεί από την αναγνωρισιμότητα που του πρόσφερε το επάγγελμά του. Εξεπλάγην όταν έμαθα ότι τα τελευταία χρόνια ζούσε σε γηροκομείο στο Λουτράκι.

Του εμπιστεύτηκα τα τραγούδια γιατί μου άρεσε ως καλλιτέχνης, καθώς επίσης η χροιά της φωνής του και ο τρόπος με τον οποίο ερμήνευε. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι βρισκόταν μεταξύ λαϊκού και ελαφρού τραγουδιού – αν έπρεπε να τον κατατάξουμε κάπου. Θυμάμαι ότι ένα τραγούδι που του έδωσα με τίτλο «Αθήνα», που έκανε μια επιτυχία, ήταν τέτοιο που θα μπορούσε να το πει και ο Γιάννης Πάριος. Το μέταλλο του Λευτέρη Μυτιληναίου ήταν ιδιαίτερο. Είχε όμως καλή ποιότητα ως άνθρωπος, πράγμα που έκανε τη συνεργασία μας πολύ καλή για όσο διάστημα είχαμε δουλέψει μαζί. Ηταν από τους καλλιτέχνες που άκουγε προσεκτικά αυτά που του πρότεινε ο συνθέτης. Ηταν επιμελέστατος. Ο,τι του είπα και του παρουσίασα όσο εργαζόμασταν μαζί το έκανε. Εγώ γράφω τραγούδια πάνω σε μια συγκεκριμένη φωνή. Εγώ δεν τα είχα τα κομμάτια αυτά στο συρτάρι μου και ξαφνικά τον συνάντησα και του τα έδωσα. Τα έγραψα πάνω στη φωνή του. Ελαβα δηλαδή υπόψη την ερμηνευτική του δεινότητα, τη χροιά, την έκταση της φωνής του και τον δικό του τρόπο που είχε όταν έλεγε ένα κομμάτι. Αυτό κάνω πάντα. Εχω ελάχιστα κομμάτια που ήταν προορισμένα για συγκεκριμένο καλλιτέχνη και τελικά για κάποιους λόγους κατέληξαν να τα πουν άλλοι τραγουδιστές.

Τι είναι που έκανε τις φωνές όπως του Λευτέρη Μυτιληναίου αυθεντικές και αντέχουν στο πέρασμα των χρόνων ακόμη και όταν δεν έχουν τη στήριξη του star system; Εκείνο που έλεγα και λέω πάντα είναι πως όταν γίνεται ένα τραγούδι επιτυχία δεν είναι επίτευγμα του ενός. Ολοι οι δημιουργικοί παράγοντες λειτουργούν για να συντελεστεί αυτό. Η πορεία ενός κομματιού έχει τη σφραγίδα του συνθέτη, του στιχουργού, αλλά και του τραγουδιστή που δίνει τα δικά του ηχοχρώματα. Οσο καλά και να ερμηνεύσει ένας καλλιτέχνης ένα τραγούδι που δεν είναι καλό δεν πρόκειται να γίνει επιτυχία. Επίσης ένας μέτριος τραγουδιστής δεν μπορεί να το απογειώσει όσο καλό και να είναι το τραγούδι. Θα πρέπει κατά την άποψή μου όλα αυτά να συμβαδίζουν για να το αγκαλιάσει ο κόσμος, που είναι ο τελικός αποδέκτης και κριτής. Από το μουσικόφιλο κοινό κρίνεται η πορεία του και η αντοχή του στον χρόνο.

Φωνές σαν του Λευτέρη Μυτιληναίου είναι καταγεγραμμένες στη συνείδηση του κόσμου ως αυθεντικές. Μέσω της ερμηνείας του κάθε τραγουδιστή περνάει η ιστορία του: οι έρωτές του, τα βιώματά του που τον διαμόρφωσαν, τα παιδικά του χρόνια. Αυτά τα στοιχεία τα οποία δεν είναι εμφανή είναι οι βασικοί λόγοι που μας κάνουν να επιλέγουμε τον εκάστοτε καλλιτέχνη. Δεν είναι απλώς μια ωραία χροιά φωνής αλλά τι κουβαλάει, τι μπορεί να επικοινωνήσει από το φορτίο αυτό, και πώς μπορεί να φτάσει στον κόσμο. Εχει δηλαδή να κάνει με την ικανότητα ή την ευφυΐα να αποδώσει τον συναισθηματικό του κόσμο.

Οι αυθεντικές φωνές γράφουν την ιστορία του τραγουδιού και όχι το σταρ σύστεμ που ενδεχομένως τις αποκλείει από το πεδίο του – είναι προσωρινό. Οι ουσιαστικές ερμηνείες, όπως αυτή του Λευτέρη Μυτιληναίου, που καταφέρνουν να αποδώσουν τον κόσμο των δημιουργών, κάνουν τα κομμάτια επιτυχίες. Αυτά μόνο άλλωστε γνωρίζουν μια δεύτερη ζωή καθώς είναι πρώτα στις λίστες εκείνων που κάνουν διασκευές για να τα περάσουν με μια σημερινή άποψη.

Ο Γιώργος Κατσαρός είναι συνθέτης και μαέστρος.