Ο εξευτελισμός της ΕΕ

Χαμός έγινε στις Βρυξέλλες με τον εξευτελισμό στον οποίο υπέβαλε ο Ερντογάν την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν κατά την επίσκεψή της στην Αγκυρα. Οι καρέκλες (εντάξει, πολυθρόνες ανατολίτικες) για τους επισήμους ήταν δύο: μία του Ερντογάν και μία που έσπευσε να καταλάβει ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Σαρλ Μισέλ. Ετσι, η Ούρσουλα έμεινε να κοιτάζει απορημένη, εμφανώς προσβεβλημένη από τον οικοδεσπότη της, αλλά και από τον βέλγο συνευρωπαίο της, ο οποίος στρογγυλοκάθισε και την άφησε να παρακολουθεί αβοήθητη. Το πνεύμα του ευρωπαϊκού ιπποτισμού αποδείχθηκε άγνωστο στον ευρωπρόεδρο. Ομως αυτό που εντυπωσιάζει είναι το πόσοι ξύπνησαν ξαφνικά στην Ευρώπη και μιλούν για την αδύναμη ΕΕ και για έναν τούρκο δικτάτορα. Από τι τα κατάλαβαν; Από μια καρέκλα! Την πραγματικότητα, που φωνάζει για όλα αυτά, ουδέποτε την είδαν. Μία καρέκλα εξευτέλισε την ΕΕ

Οι δύο… ευρωπρόεδροι κατάπιαν τη βαριά προσβολή αμάσητη. Ούτε λέξη. Τόσο από τον Μισέλ, όσο και από τη Φον ντερ Λάιεν, που επίσης όφειλε θεσμικά να αντιδράσει. Αν ο Ερντογάν έκρινε ότι η θέση της ήταν απέναντι σε έναν καναπέ, με τον υπουργό Εξωτερικών του, εκείνη όφειλε να δείξει ότι δεν συμφωνεί με κάτι τέτοιο. Οφειλε να μην καθίσει, μέχρι να λυθεί το θέμα, ενδεχομένως όφειλε να εγκαταλείψει και την αίθουσα. Δεν το έκανε. Αντε μετά να την πάρει σοβαρά ο Τούρκος… Αυτό τουλάχιστον θα έκανε οποιοσδήποτε ηγέτης στη θέση της. Και, αυτό, μας φέρνει σε ένα ακόμα πιο θλιβερό θέμα.

Ούτε ο Μισέλ ούτε η Φον ντερ Λάιεν είναι ηγέτες. Οι άνθρωποι αυτοί δεν είναι εκλεγμένοι από τους ευρωπαίους πολίτες. Δοτοί υψηλοί υπάλληλοι είναι, που παριστάνουν τους ηγέτες. Η εξουσία τους δεν είναι μία ομαλή δημοκρατική εξουσία. Και, ουσιαστικά, αυτό τους είπε ο Ερντογάν με τον τρόπο του: ότι τους αντιμετωπίζει ως κάποιο περίεργο είδος, αλλά σίγουρα όχι ως ομολόγους του. Και επειδή ξέρουν ότι είναι έτσι, γι’ αυτό και δεν αντέδρασαν. Δεν ήταν έτοιμοι να τους το πει κανείς με τόσο ωμό τρόπο, μπροστά σε τόσες κάμερες. Αλλά είναι έτσι. Στην πραγματικότητα πρόκειται για διορισμένους ισχυρών κυβερνήσεων της ΕΕ που δεν έχουν ούτε νομιμοποίηση ούτε, τελικά, και πραγματική σημασία, πέραν της έμμεσης που τους αποδίδουν οι κυβερνήσεις που τους διόρισαν. Εντάξει, τους ψηφίζει και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο – αλλά και αυτό έχει το ίδιο τα αντίστοιχα δικά του προβλήματα μιας λειτουργίας στο περιθώριο, αν όχι στο κενό, της δημοκρατικής διαδικασίας.

Ολο αυτό το σχήμα έχει μεν βαρύγδουπους τίτλους και τεράστιους μισθούς, έχει ασφαλώς νομιμότητα, αλλά, εξίσου ασφαλώς, δεν διαθέτει γνήσια πολιτική νομιμοποίηση. Και αυτό μπορεί κάποτε να μην ήταν τόσο μεγάλο πρόβλημα, όμως, σήμερα, είναι. Γιατί δείχνει ότι η Ευρώπη δεν εξελίχθηκε, αλλά κάπου γι’ αυτήν ο χρόνος έχει σταματήσει. Μπορεί στη δεκαετία του ’80 να ήταν κατανοητό στην ιστορική πορεία της Ενωσης που βρισκόταν πρακτικά ακόμα εν τω γεννάσθαι, όμως, σήμερα πια, τέτοια δικαιολογία δεν υφίσταται: κοινό νόμισμα, συνεχείς διευρύνσεις, νομοθεσία που έχει επιβληθεί στα πάντα και πολλά άλλα είναι αυτά που διαμορφώνουν ένα σχήμα το οποίο μένει τελικά μετέωρο, ανάπηρο, χωρίς κάπου να καταλήξει.

Η ΕΕ γελοιοποιείται πλέον διαρκώς. Εχει μείνει στον αέρα. Προχώρησε όσο βόλευε, αλλά όχι όσο απαιτείται ώστε να γίνει αληθινή Ενωση. Αυτό, δεν μπορεί να πάει μακριά. Ειδικά σε έναν κόσμο που αλλάζει τόσο επικίνδυνα και απρόβλεπτα. Οπως έδειξε εκκωφαντικά και ο εμβολιασμός, έχει αποτύχει πλήρως. Αλλά πώς να το παραδεχθούν; Πώς να αντέξουν όλοι αυτοί, οι τόσο λίγοι, τη ζωή χωρίς καρέκλα;