«Αυτονόμηση» ή διόρθωση πορείας;

Στη δεκαετία του 2000 αρκετά ευρωπαϊκά κράτη, με την Ελλάδα στην πρώτη γραμμή, είχαν ταχθεί υπέρ της ευρωπαϊκής προοπτικής της Τουρκίας. Για πολλούς λόγους, συμφέροντος και γεωπολιτικούς. Η Ελλάδα πίστευε πως, «εμβολιασμένη» με ευρωπαϊκές αντιλήψεις, η Τουρκία θα αντιλαμβανόταν πως τα συμφέροντά της εξυπηρετούνται μέσω της ιδιότητός της ως μέλους της ευρωπαΐκής οικογένειας και όχι μέσω της πολιτικής των δυναμικών συγκρούσεων. Οπως συνέβη με τους παλιούς εταίρους που εδώ και 70 χρόνια απολαμβάνουν μια αδιατάρακτη μεταξύ τους ειρήνη.

Αν και ο νέος ηγέτης της Τουρκίας έδινε τέτοιες ελπίδες, σταδιακά άρχισε να παρουσιάζει συγκρουσιακές τάσεις τόσο με περιφερειακούς παράγοντες όσο και με συμμάχους. Η Τουρκία άρχισε να παίρνει μορφή ανεξάρτητου πόλου ενώ απρόθυμη για συντονισμό με παλιούς φίλους προχωρούσε σε μια προκλητική στάση επιβολής των αντιλήψεών της. Με την Ελλάδα ειδικότερα, δημιούργησε μια εξαιρετικά προβληματική κατάσταση που, όπως η ίδια η Αγκυρα διακηρύσσει, μπορεί να καταλήξει με «ρήξη επί του πεδίου». Διακριτές πλέον διά γυμνού οφθαλμού και οι προθέσεις της στην Ανατολική Μεσόγειο όπου στο μεταξύ αναπτύχθηκαν τα τριγωνικά σχήματα ειρηνικής συνεργασίας απ’ τα οποία ουδέποτε αποκλείστηκε η ίδια. Και μόλις την παραμονή του 62ου γύρου των διερευνητικών επαφών, διατύπωσε προς Ελλάδα και Ισραήλ την απαίτηση να έχει λόγο για την από την πλευρά τους πόντιση ηλεκτροφόρου καλωδίου διατεινόμενη ότι η υφαλοκρηπίδα από την οποία αυτό θα περάσει είναι τουρκική!

Περιμένοντας τη Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ, η Αγκυρα απάλυνε τους τόνους προσδοκώντας ότι οι επιθυμίες της θα προσεγγισθούν χωρίς τις αναστολές που προκαλεί η επιθετική συμπεριφορά της έναντι Αθήνας και Λευκωσίας. Και όπως φαίνεται οι Βρυξέλλες θα επιδιώξουν την άμβλυνση των θυμικών αντιδράσεων του τούρκου προέδρου ακολουθώντας μέση οδό προκειμένου να του δοθεί η δυνατότητα να διατηρήσει το εσωτερικό και εξωτερικό του κύρος αλλά και να αποκτήσει το περιθώριο επανόδου σε κάποιες τουλάχιστον από τις ευρωπαϊκές ατραπούς. Και αυτό διότι πλανάται ακόμα η αντίληψη περί της δυνατότητας διόρθωσης της πορείας που έχει πάρει η Τουρκία αλλά και η ελπίδα πως ο «γεωστρατηγικός αυτός πυλώνας» θα στηρίξει στην πράξη τις περιφερειακές δυτικές πολιτικές παύοντας να προσφέρει στήριξη στην αντίπαλη Ρωσία. Οι απόπειρες όμως αυτονόμησης της Τουρκίας και εισπήδησής της σε χώρους όπου οι ΗΠΑ είχαν τον πρώτο λόγο έσπειραν σοβαρές αμφιβολίες με τη «νέα Ουάσιγκτον» να εκφράζει τη δυσαρέσκειά της στην Αγκυρα εκτοξεύοντας όμως, αιφνίδια, βαρείς χαρακτηρισμούς κατά του ρώσου ηγέτη. Μια σχεδόν απροσδόκητη τροπή που ο πρόεδρος Ερντογάν καλά θα κάνει να αναλύσει πολύ πριν πάρει αποφάσεις για τη συνέχιση της σύμπλευσής του με τη Μόσχα μεμφόμενος τον Τζο Μπάιντεν για μη αρμόζουσα συμπεριφορά έναντι του Βλαντίμιρ Πούτιν.

Το σημείο όπου σήμερα έχουν φθάσει τα πράγματα διατηρεί σε υψηλά επίπεδα τον προβληματισμό της Δύσης που, με την επιθετική και επικίνδυνη για τις αρχές, τις αξίες και τα συμφέροντά της παρεμβολή της Αγκυρας, εύλογα διερωτάται αν όντως έχουν ελπίδα δικαίωσης οι προσδοκίες της για μια πραγματικά σύμμαχο Τουρκία και, ακόμα περισσότερο, για μια Τουρκία ευρωπαϊκή.

Ο Γιώργος Κακλίκης είναι πρέσβης επί τιμή, ειδικός σύμβουλος του ΕΛΙΑΜΕΠ