Το μπάχαλο ως λυρισμός

Η Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης (εορτάζεται αύριο) είναι ένα ανούσιο ορόσημο που τιμά, τεχνικά, μια μέρα του χρόνου, μια ειδική καλλιτεχνική δραστηριότητα. Δεν διαδίδει ούτε την ποίηση ούτε, κυρίως, τη διάκριση που προϋποθέτει την επιλογή και την κατανόηση του καλλιτεχνικού έργου. Συμβάλλει, αντίθετα, σε μια επιδερμική σχέση με την ποίηση ως ευαισθησία – μια στερεότυπη αντίληψη της καλλιτεχνικής δημιουργίας που μπερδεύει την ποίηση με τον λυρισμό. Στην Ελλάδα μάλιστα, που όλοι γράφουμε ποιήματα, συχνά μπερδεύουμε την ποίηση με την περιφρόνηση στον ορθό λόγο. Δεν είναι τυχαίο ότι αυτή η παρεξήγηση είναι η επίσημη αισθητική της μεταπολίτευσης – που στοίχειωσε τον πολιτικοποιημένο αριστερά κινηματογράφο του αξιολογότερου σκηνοθέτη της, του Θόδωρου Αγγελόπουλου, αλλά και τις ψυχαναλυτικής καταγωγής συγγενείς εικόνες στην παραγωγή στιλπνού άδειου, Γιώργου Λάνθιμου.

Την παρεξήγηση αυτή, νομίζω, τη βρίσκουμε συνοπτικά δοσμένη στην ταινία του Αγγελόπουλου, «Το μετέωρο βήμα του πελαργού». Ενας πολιτικός (ο Μαρτσέλο Μαστρογιάνι) ανέρχεται στο βήμα της Βουλής για να εκφωνήσει βαρυσήμαντο λόγο. Αντί μιας πολιτικής ομιλίας, μιας ανάλυσης δεδομένων ή, έστω, ενός καταστατικού κειμένου αρχών, ο πολιτικός (που προηγουμένως έχει γράψει και βιβλίο με τίτλο «Η μελαγχολία του τέλους του αιώνα») επικαλείται τον λυρισμό. Περιφρονεί τον «ξύλινο» λόγο της πολιτικής αντιπαραθέτοντας έναν ποιητικό λήρο, για να δικαιολογήσει την επιλογή του να αφήσει το Κοινοβούλιο για να αποσυρθεί μόνος, αφανής, κάπου στα σύνορα, σε ένα στρατόπεδο μεταναστών, για τους οποίους πονάει πολύ. Ευαίσθητο. Αλλά πρακτικώς αδιάφορο. Ο ψυχοψαγμένος πολιτικός είναι άχρηστος για το σύνολο, διότι η ευαισθησία του δεν λύνει προβλήματα. Απλώς, τα παρατηρεί από απόσταση να γιγαντώνονται και να μας πνίγουν – αλλά εκείνος έχει νίψει τας χείρας του, επειδή είναι ευαίσθητος.

Τι μας θυμίζει αυτό; Συγγνώμη, αλλά αν αφήσεις στην άκρη την εχθροπάθεια του λόγου του, είναι η σημερινή πολιτική πρακτική του ΣΥΡΙΖΑ.

Φτιάχνει ένα λυρικό πεδίο, που απευθύνεται μόνο στους δικούς του. Ενα πεδίο προσδιοριζόμενο από μελοδραματισμό για την αδικία και λυρισμό για την ευαισθησία ειδικά των μελών του – και των μελών των συγγενών του κινημάτων. Το πεδίο αυτό τροφοδοτεί σειρά από ποιητικές δράσεις: συμπαράσταση στον Κουφοντίνα (πρόσωπο με ειδική ποιητική στόφα, φτιαγμένο με υλικά κλεφταρματολού, Νταβέλη, πρώιμου Στάλιν και Ρομπέν των Δασών), καταγγελία της εξουσίας μαζί με όλα τα μπουμπούκια της λούμπεν μπαχαλοποίησης και, κυρίως, πάλη και πάλι κόντρα στην προσπάθεια ανάσχεσης της πανδημίας. Η λογική κι ο άνθρωπος γίνονται θυσία στην ποιητική πράξη, που στην ανώτατη εκδοχή της είναι διαμαρτυρία και πάλι διαμαρτυρία. Και μπάχαλο. Υπονόμευση μεν της λογικής αλλά, ω, τι ποιητική εικόνα!

Τυχαία νομίζετε ο Τσίπρας καθρεφτίστηκε σε λυρικούς τύπου Καρανίκα και Κοτζιά;