Ο αγώνας των γυναικών

Η ημέρα της 25ης Μαρτίου είναι άρρηκτα συνδεδεμένη στο εθνικό συλλογικό μας υποσυνείδητο με την Επανάσταση του 1821. Ημέρα που σηματοδοτεί τον αγώνα των Ελλήνων για την απελευθέρωση του έθνους και τη συγκρότηση ανεξάρτητου ελληνικού κράτους. Μέσα από την καταγγελία της οθωμανικής κυριαρχίας ως αυθαίρετης οι Ελληνες της εποχής διεκδίκησαν το δικαίωμά τους να συγκροτήσουν μια αντιπροσωπευτική και ευνομούμενη πολιτεία με βάση τις αρχές της λαϊκής κυριαρχίας. Ο αγώνας που ακολούθησε συνέπλεξε ιδέες, σχέδια, καταστάσεις, ανάγκες και προσδοκίες. Εκτισε μηχανισμούς και δημιούργησε θεσμούς ικανούς να οικοδομήσουν μια νέα μορφή κράτους, μια νέα μορφή εξουσίας. Σε αυτή την εποχή με τις έντονες και συνεχείς στρατιωτικές εξελίξεις, πολιτικές ανακατατάξεις, διχογνωμίες και έριδες η κοινωνία ενεπλάκη συνολικά στην πολεμική προσπάθεια. Ανδρες, γυναίκες και παιδιά, βίωσαν την οδυνηρή καθημερινότητα του πολέμου αλλά και την ανάταση της Επανάστασης.

Μια αθέατη πλευρά της Επανάστασης και του αγώνα της ανεξαρτησίας είναι οι πράξεις των απλών, καθημερινών γυναικών που βρέθηκαν στη δίνη των γεγονότων και συμμετείχαν με παθητικό τρόπο ενεργά στην πολεμική περιπέτεια. Στα κάστρα και τις πολιορκίες του Αγώνα οι γυναίκες βγήκαν από την κοινωνική τους απομόνωση. Εγιναν αυτές που πήγαιναν τα πολεμοφόδια στα τείχη. Τα απαραίτητα εργατικά χέρια που μετέφεραν υλικά και επισκεύαζαν τις οχυρώσεις, η κινητήρια δύναμη για τους χερόμυλους. Ηταν αυτές που τύλιγαν τους τραυματίες με επιδέσμους, που παρασκεύαζαν αυτοσχέδια φάρμακα και πρόσφεραν ρουχισμό στους έχοντες ανάγκη. Πείνα, στερήσεις, τραυματισμοί και θάνατοι συνέθεταν τη ζοφερή καθημερινότητά τους. Στη Χίο, την Κάσο και τα Ψαρά οι γυναίκες αποτέλεσαν ένα περιζήτητο και ανταποδοτικό εμπόρευμα στα σκλαβοπάζαρα. Χιλιάδες ήταν εκείνες που εκδιώχθησαν από τις εστίες τους δημιουργώντας ένα πολύχρωμο μωσαϊκό στις απελευθερωμένες περιοχές στο οποίο κυριαρχούσε η απόγνωση και η εξαθλίωση. Τελικά η απελευθέρωση του Γένους των Ελλήνων λίγα καινούργια πράγματα έφερε στη θέση των γυναικών σε ετούτο τον αλλαγμένο χώρο. Στο νεοσύστατο ελληνικό κράτος οι γυναίκες αποκλείστηκαν από την κοινωνική και πολιτική ζωή και η Ιστορία συνέχισε να κυριαρχείται από αντρικές μορφές και πράξεις.

25η Μαρτίου λοιπόν και επέτειος των 200 χρόνων από την έκρηξη της Επανάστασης. Μια ευκαιρία να αναλογιστούµε τη µοίρα της πατρίδας µας. Να µελετήσουµε το χθες και να φωτιστούµε από αυτό ώστε να οργανώσουµε τον αυριανό µας κόσµο στη βάση των ιδανικών της ελευθερίας, της ισότητας και της ευνομίας για τα οποία πολέμησαν το 1821.

Η Βασιλική Λάζου είναι ιστορικός. Πρόσφατα κυκλοφόρησε το βιβλίο «Γυναίκες και Επανάσταση» (εκδ. Διόπτρα)