Ο διαβητικός ασθενής στη {LF}Μονάδα Εντατικής Θεραπείας

Ο διαβητικός ασθενής νοσεί πιο εύκολα και πιο βαριά σε σχέση με τον μη διαβητικό ασθενή αντίστοιχης ηλικίας, εντούτοις παραμένει αμφίβολο αν το ιστορικό σακχαρώδους διαβήτη συμβάλει σε χειρότερη έκβασή του σε ενδεχόμενη νοσηλεία του στη Μονάδα Εντατικής Θεραπείας (ΜΕΘ). Χαρακτηριστικό παράδοξο παράδειγμα είναι το γεγονός ότι το ιστορικό διαβήτη θεωρείται ότι μειώνει την πιθανότητα εμφάνισης του Συνδρόμου Οξείας Αναπνευστικής Δυσχέρειας (γνωστό και ως ARDS- Acute Respiratory Distress Syndrome), το οποίο αποτελεί μια απειλητική για τη ζωή και δύσκολα αντιμετωπίσιμη επιπλοκή από το αναπνευστικό σύστημα. Αντίθετα, αυτό που φαίνεται να επηρεάζει την πρόγνωση είναι τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα κατά τη νοσηλεία στη ΜΕΘ.

Οι κλασικοί δείκτες του μεταβολισμού της γλυκόζης (γλυκόζη νηστείας και μεταγευματική γλυκόζη) δεν έχουν εφαρμογή στους ασθενείς της ΜΕΘ, καθώς η σίτισή τους γίνεται μέσω συνεχούς έγχυσης ειδικών διατροφικών σκευασμάτων και δεν ακολουθεί τον τυπικό ημερήσιο κύκλο γευμάτων. Τιμές σακχάρου αίματος υψηλότερες από 180mg/dl στη ΜΕΘ είναι και συχνές λόγω της αυξημένης έκκρισης κατεχολαμινών και κορτιζόλης εξαιτίας του στρες και θεωρούνται επιβλαβείς, καθώς επάγουν τοξικότητα για πολλές λειτουργίες του οργανισμού, και πρέπει να αντιμετωπίζονται με χορήγηση ινσουλίνης είτε σε ώσεις είτε σε συνεχή ενδοφλέβια έγχυση. Από την άλλη πλευρά, η υπογλυκαιμία, δηλαδή τιμές γλυκόζης μικρότερες από 70-80mg/dl, είναι κι αυτή συνηθισμένη κατάσταση στη ΜΕΘ, π.χ. λόγω υποθρεψίας ή ινσουλινοθεραπείας. Τα υπογλυκαιμικά επεισόδια επιβαρύνουν την πρόγνωση, καθώς παραβλάπτουν την εγκεφαλική και καρδιακή λειτουργία και πρέπει να αποφεύγονται στο μέτρο του δυνατού και, αν εμφανιστούν, πρέπει να διορθώνονται γρήγορα με ενδοφλέβια έγχυση γλυκόζης. Μια μεγάλη μελέτη πριν από δύο δεκαετίες συσχέτισε την αυστηρή γλυκαιμική ρύθμιση στη ΜΕΘ (τιμές-στόχος 80-110mg/dl) με σημαντική μείωση της θνητότητας, προκαλώντας ενθουσιασμό, καθώς θεωρήθηκε τότε ότι μια σχετικά απλή και φθηνή θεραπευτική παρέμβαση θα μπορούσε να βελτιώσει την πρόγνωση των βαρέως πασχόντων ασθενών. Ομως μεταγενέστερες και μεγαλύτερες μελέτες απέτυχαν να αναπαράγουν τα ευρήματα αυτά, δείχνοντας και ενδεχόμενη αύξηση της θνητότητας από την εντατική γλυκαιμική ρύθμιση στη ΜΕΘ.

Ετσι, λοιπόν, η τρέχουσα πρακτική στη ΜΕΘ συνίσταται γενικά στη διατήρηση τιμών γλυκόζης μεταξύ 110 και 180 mg/dl, ενδεχομένως και 140-180 mg/dl για ασθενείς υπό ινσουλινοθεραπεία, με έμφαση στην αποφυγή υπογλυκαιμιών. Η διαχρονικά καλή ρύθμιση των παραγόντων κινδύνου (υπέρτασης, υπερλιπιδαιμίας και υπεργλυκαιμίας) στον διαβητικό ασθενή θα του εξασφαλίσει αρκετές εφεδρείες ώστε να ανταπεξέλθει επιτυχώς τη δοκιμασία της ΜΕΘ αν ποτέ τη χρειασθεί.

Ο Κωνσταντίνος Τσιούφης είναι καθηγητής Καρδιολογίας ΕΚΠΑ – Α’ Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική στο «Ιπποκράτειο» Αθηνών