«Βαριά λέξη η συγκάλυψη»

Ο Δημήτρης Λιγνάδης διορίστηκε με την ίδια ακριβώς διαδικασία, που είχε διοριστεί επί κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ και ο προηγούμενος καλλιτεχνικός διευθυντής Στάθης Λιβαθινός. Δηλαδή, με τη διαδικασία που προβλέπεται από τον Ν. 2273/1994, που είναι και ο ιδρυτικός νόμος του Εθνικού Θεάτρου. Τον Ιανουάριο του 2015 ο ΣΥΡΙΖΑ γίνεται κυβέρνηση. Αλλαξε τον νόμο για τον διορισμό του καλλιτεχνικού διευθυντή; Οχι. Με αυτό τον νόμο οι υπουργοί Μπαλτάς και Ξυδάκης διορίζουν τον Στάθη Λιβαθινό. Με μια απλή απόφασή τους. Αυτό που σήμερα αποκαλείται «απευθείας ανάθεση»!

Το 2016 ψηφίζεται ο Ν. 4369/2016. Τι κάνει ο ΣΥΡΙΖΑ βάσει του νόμου αυτού; Εκδίδει προκήρυξη; Οχι. Ανανεώνει τη θητεία του Στάθη Λιβαθινού, πάλι χωρίς προκήρυξη, πάλι με «απευθείας  ανάθεση». Πότε εξεδόθη η προκήρυξη ενδιαφέροντος για την πλήρωση της θέσης του καλλιτεχνικού διευθυντή του Εθνικού Θεάτρου από την υπουργό Μυρσίνη Ζορμπά;  Τρία χρόνια μετά, στις 29 Μαΐου 2019. Στις 26 Μαΐου, τρεις μέρες πριν από την προκήρυξη, είχαν διεξαχθεί οι ευρωεκλογές. Και το ίδιο βράδυ, λόγω του αποτελέσματός τους, ο τέως πρωθυπουργός κ. Τσίπρας ανακοίνωσε ότι θα προχωρήσει άμεσα σε εκλογές. Προκηρύχθηκε λοιπόν η θέση εν μέσω προεκλογικής περιόδου, κάτι που όλα τα κόμματα της αντιπολίτευσης είχαν τότε καταγγείλει.

Πέραν αυτού, όμως, η ίδια η προκήρυξη θα έπασχε από ακυρότητα: εκδόθηκε δυνάμει της παρ. 4 του άρθρου 8 του Ν. 4369/2016. Στο μεταξύ όμως με τον Ν. 4622/2019 τα άρθρα 1-13 του Ν. 4369/2016 καταργήθηκαν. Και αυτό πέραν των άλλων τυπικών σφαλμάτων που διέτρεχαν την προκήρυξη ως απόδειξη της βιασύνης με την οποία εξεδόθη. Ηταν συνεπώς βέβαιο ότι θα υπήρχαν αρκετές ενστάσεις από τους υποψηφίους και εν τέλει η προκήρυξη θα ακυρωνόταν στα  διοικητικά δικαστήρια. Η αλλαγή νομοθεσίας μετά τις εκλογές και η επαναπροκήρυξη της θέσης θα καθυστερούσε τον διορισμό τουλάχιστον για 6-8 μήνες. Αποτέλεσμα το Εθνικό Θέατρο να έμενε χωρίς καλλιτεχνικό διευθυντή. Το αυτονόητο, λοιπόν, ήταν να γίνει χρήση του ιδρυτικού νόμου του, όπως είχε γίνει για τον διορισμό των προηγούμενων καλλιτεχνικών διευθυντών. Οπως ορίστηκε ο Στάθης Λιβαθινός. Οπως, αντίστοιχα, ορίστηκε στο Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδας, το 2018, ο Γιάννης Αναστασάκης.

Ο Δ. Λιγνάδης ήταν δική μου επιλογή. Τον επέλεξα αποκλειστικά με καλλιτεχνικά κριτήρια σύμφωνα με τα οριζόμενα στον ιδρυτικό νόμο του Εθνικού Θεάτρου. Επί ΣΥΡΙΖΑ κάθε χρόνο ή πρωταγωνιστούσε ή σκηνοθετούσε ή και τα δύο, σε παραστάσεις στο Εθνικό. Αντιστρέφω λοιπόν τους ρόλους και ερωτώ: τι θα απαντούσαν οι άνθρωποι του ΣΥΡΙΖΑ σε κάποιον που τους λέει ότι και επί των ημερών τους ο Λιγνάδης ανέβαζε παραστάσεις στο Εθνικό, ότι το κόμμα τους τον καλούσε σε εκδηλώσεις του και ότι η υπουργός Πολιτισμού της δικής τους κυβέρνησης πρωταγωνιστούσε στα έργα του;

Οταν καταγγέλθηκαν στη Δικαιοσύνη τα όσα του καταλογίζονται έπραξα αυτό που έπρεπε. Για κάποιους επικοινωνιακούς χειρισμούς έχω κάνει πρώτη την αυτοκριτική μου. Αλλά η ουσία είναι αυτή. Η κυβέρνηση αυτή δεν συγκαλύπτει. Η συγκάλυψη είναι βαριά λέξη. Διότι δεν μας καταλογίζει κάποια αστοχία ή κάποιο κακό χειρισμό, αλλά πρόθεση. Και το να λες ανεύθυνα ότι ο πολιτικός σου αντίπαλος συγκαλύπτει εσκεμμένα μια υπόθεση, δεν προάγει τον δημόσιο βίο. Η Ελλάδα δεν πρέπει να γυρίσει σε εποχές ανεξέλεγκτης τοξικότητας. Θα ήταν κακό για την κοινωνία συνολικά. Αλλά θα ήταν άδικο και για τα ίδια τα θύματα. Για να βρουν το θάρρος να μιλήσουν θέλουν ενθάρρυνση. Αν, αντιθέτως, θεωρήσουν ότι τα όσα πουν θα γίνουν αντικείμενο μικροκομματικής εκμετάλλευσης, μπορεί κάποια να μη μιλήσουν.

Η ιστορία αυτή είναι μια ευκαιρία να προχωρήσουμε μπροστά. Να εκσυγχρονίσουμε το θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας των πολιτιστικών φορέων. Κυρίως τα θέματα της καλλιτεχνικής εκπαίδευσης. Να θέσουμε πλαίσιο και να βάλουμε όρια σε όσους έχουν δύναμη και εξουσιαστική ισχύ. Να δούμε την προστασία των πιο αδύναμων. Να θεσμοθετήσουμε κανόνες και μέτρα για όλα τα θέματα που πρότεινε ο Πρωθυπουργός.

Το κείμενο προέρχεται από την ομιλία
της υπουργού Πολιτισμού στη Βουλή, την 1η Μαρτίου