Ο πρωθυπουργός της διπλανής πόρτας

Η φωτογραφία του δεν είναι στημένη. Την τράβηξε κάποιος που πέρασε από ‘κεί – και τη διοχέτευσε στα σάιτ. Κομψός, καθισμένος στην αναμονή, σε μια αίθουσα στον Ευαγγελισμό, περιμένει να έλθει η σειρά του για το εμβόλιο – πιθανότατα τη δεύτερη δόση. Ενας καθημερινός άνθρωπος, θα μπορούσε να είναι ένας από μας.

Αλλά αυτός ο καθημερινός άνθρωπος είναι πολύ ξεχωριστός. Είναι ο Κώστας Σημίτης. Πρωθυπουργός σε μια καθοριστική περίοδο της χώρας – την περίοδο που αποφασιστικά αφήσαμε πίσω μας τον βαλκάνιο εαυτό μας και τις μνήμες της υπανάπτυξης κι αποφασίσαμε ότι θα ανήκουμε στην Ευρώπη, και μάλιστα στον σκληρό πυρήνα της. Για να τα καταφέρουμε έπρεπε να γίνουμε ανταγωνιστικοί – και το είχαμε, θα μπορούσαμε να είμαστε και ανταγωνιστικοί και πρωτότυποι.

Αλλά σε αυτή τη διαδρομή υπήρξαν πολλά εμπόδια. Πρώτα απ’ όλα, τέθηκε το θέμα της ταυτότητάς μας. Μπορούσαμε να είμαστε Ευρωπαίοι χωρίς να είμαστε η «μελαψή φυλή», οι κοντοπόδαροι κωλοέλληνες που περιέγραφε ο Σαββόπουλος; Ενα δίλημμα που ετίθετο πολύ συχνά στη διακοσίων χρόνων ιστορία του νεοελληνικού κράτους ξαναμπήκε, ουσιαστικά ως ταυτοτικό ανάχωμα στην πιθανή επιτυχία της ευρωπαϊκής εξωστρέφειας. Μπορούσαμε να απαρνηθούμε την «καθ’ ημάς Ανατολή»; Να απαρνηθούμε ό,τι πουλήθηκε ως ιδιοπροσωπία, ουσιαστικά τη νησίδα εξαιρετισμού που πολλοί νόμιζαν ότι είμαστε; Ο Σημίτης μπήκε μπροστά, απέναντι σε αυτό το κύμα που επέμενε να μας κρατήσει πίσω στο όνομα της ταυτότητας. Και κέρδισε τη μάχη. Αλλά δεν κέρδισε τον πόλεμο.

Η Ελλάδα του Σημίτη κέρδισε τον πόλεμο της ταυτότητας από τον αρχιεπίσκοπο Χριστόδουλο. Αλλά η Ελλάδα δεν συνέχισε απρόσκοπτα στον δρόμο προς τον ευρωπαϊκό εκσυγχρονισμό, τον οποίο ο Σημίτης προσπαθούσε να ανοίξει. Τα χρόνια που ακολούθησαν τη διακυβέρνησή του, τα χρόνια του Κώστα Καραμανλή, η «εθνική μας μοναξιά» αντεπιτέθηκε. Το πελατειακό κράτος διεκδίκησε και συχνά εκτόπισε την εξωστρεφή Ελλάδα από τα πράγματα. Το τέλος εκείνης της περιόδου έφερε τη χρεοκοπία – και μαζί τους λαϊκιστές, που διεκδικώντας θέση στο πολιτικό σύστημα και εξουσία εμφανίστηκαν ως αντισυστημικοί και αντιευρωπαίοι. Η Ελλάδα έπεσε στην παγίδα τους και έζησε μια εφιαλτική δεκαετία, μια δεκαετία υποχώρησης και ήττας. Αντεξε, επειδή από το πουθενά οι δυνάμεις του ευρωπαϊκού εκσυγχρονισμού αντεπιτέθηκαν. Διακήρυξαν ότι «Μένουμε Ευρώπη» και εργάστηκαν για να τα καταφέρουμε.

Η χθεσινή φωτογραφία του Κώστα Σημίτη στην αίθουσα αναμονής του Ευαγγελισμού απεικονίζει την ευρωπαϊκή κανονικότητα. Ενας διακεκριμένος πολίτης, όπως και οι υπόλοιποι πολίτες της χώρας, περιμένει να κάνει το εμβόλιο. Κι αυτός, όπως όλοι – και επειδή είναι κανονικός Ευρωπαίος, ούτε που διανοήθηκε ότι θα βρει τρόπο να παρακάμψει τους κανόνες (όπως μάθαμε χθες ότι έκανε ένας βουλευτής της ΝΔ). Γι’ αυτή την ισότητα εργάστηκε, μια ισότητα προς τα πάνω: την πρόσβαση όλων σε αγαθά που, σε άλλες συνθήκες, θα ήταν προνομιακώς προσβάσιμα σε συγκεκριμένες κοινωνικές ομάδες.

Σε μια εποχή που οι δυνάμεις της μισαλλοδοξίας και της ελάσσονος προσπάθειας κάνουν ακόμα μία προσπάθεια ανακοπής της εξωστρεφούς και ειρηνικής πορείας της χώρας, ο Κώστας Σημίτης είναι ένα πρόσωπο που εμπνέει. Ολη του τη ζωή, ο πρωθυπουργός της διπλανής πόρτας δίνει μάχες για να μπορέσει, μια μέρα, να περνά απαρατήρητος στην πολιτισμένη καθημερινότητα μιας πολιτισμένης ευρωπαϊκής χώρας, της Ελλάδας.

Η δημοκρατία δεν φοβάται
Η συνήγορος του έντεκα φορές ισοβίτη για ισάριθμες δολοφονίες Δημήτρη Κουφοντίνα, παρεμβαίνοντας χθες σε δημόσια διαδικτυακή εκδήλωση, έκανε μια απειλητική δήλωση. «Εχουμε υποβάλει αίτημα στον υπουργό Δικαιοσύνης, να προχωρήσει αυτός να διατάξει τη μεταγωγή του Κουφοντίνα στον Κορυδαλλό, ο νόμος του δίνει αυτό το δικαίωμα, για λόγους ασφάλειας του κράτους, της χώρας, ή για λόγους δημόσιας τάξης», είπε η Ιωάννα Κούρτοβικ. Για να προσθέσει: «Εχουμε ένα μείζον ζήτημα δημόσιας τάξης που, νομίζω, δεν μετράει αυτή τη στιγμή η πολιτειακή εξουσία. Δεν μετράει ότι θα βρεθούμε σε συνθήκες απειλής της κοινωνικής ειρήνης, της κοινωνικής συνοχής».
Η δήλωση αυτή δεν υπαινίσσεται απλώς κοινωνική αναταραχή. Την προαναγγέλλει. Γι’ αυτό προέχει η γενναία τοποθέτηση όλου του πολιτικού συστήματος απέναντι σε κάθε είδους απειλή της ομαλότητας και της κοινωνικής συνοχής. Ηδη το ΚΙΝΑΛ ανέλαβε τις ευθύνες του – αλλά αποφεύγει να το πράξει η αξιωματική αντιπολίτευση.
Προφανώς, η δημοκρατία δεν εκβιάζεται. Υπάρχει κράτος, και διαθέτει βούληση και μηχανισμούς που οφείλουν να εγγυηθούν την ασφάλεια και την ομαλότητα. Οπως συνέβη σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες που είτε η αριστερή είτε η εθνικιστική τρομοκρατία δηλητηρίασε τις ζωές εκατομμυρίων και δολοφόνησε εκατοντάδες. Για να ηττηθεί παντού. Στην Ιταλία, στη Γερμανία, στην Ισπανία… Απολύτως. Και μεγαλοπρεπώς.