Ωρα για επανασύνδεση και ανάκαμψη των μακροπεριφερειών της ΕΕ

Τη Δευτέρα 1/3 ξεκίνησε η δεύτερη έκδοση της ευρωπαϊκής εβδομάδας των μακροπεριφερειακών στρατηγικών της ΕΕ με τη συμμετοχή πολλών ενδιαφερόμενων μερών, οργανώσεων, επιχειρήσεων, δήμων, περιφερειών και δημόσιων φορέων.

Οι μακροπεριφερειακές στρατηγικές της ΕΕ αποτελούν πλαίσια πολιτικής τα οποία δρομολογούνται από χώρες της ΕΕ και τρίτες χώρες που βρίσκονται σε μια καθορισμένη γεωγραφική περιοχή για την από κοινού αντιμετώπιση κοινών προκλήσεων και ευκαιριών με τον καθορισμό κοινών μακροπρόθεσμων στόχων όπως η ψηφιακή σύγκλιση, η πράσινη μετάβαση, η γαλάζια και κυκλική οικονομία, η έρευνα και καινοτομία και οικονομική ανάπτυξη καθώς και η συνδεσιμότητα.

Οι τέσσερις στρατηγικές αφορούν 19 κράτη – μέλη της ΕΕ και 9 τρίτες χώρες. Συγκεκριμένα, πρόκειται για τις εξής:

n στρατηγική της ΕΕ για την περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας

n στρατηγική της ΕΕ για την περιοχή του Δούναβη

n στρατηγική της ΕΕ για την περιοχή της Αδριατικής και του Ιονίου (στην οποία ανήκει και η Ελλάδα) και

n στρατηγική της ΕΕ για την περιοχή των Αλπεων

Οι μακροπεριφέρειες δεν διαθέτουν δικούς τους πόρους, με αποτέλεσμα η υλοποίησή τους να εξαρτάται από τη συγκέντρωση χρηματοδότησης από διαφορετικές πηγές. Κατά συνέπεια, η επιτυχία ή η αποτυχία των στρατηγικών αυτών συνδέεται εν τέλει με την ικανότητά τους να διασφαλίζουν ότι τα ενωσιακά, εθνικά, περιφερειακά και άλλα δημόσια και ιδιωτικά κονδύλια ευθυγραμμίζονται με τις προτεραιότητες της σχετικής στρατηγικής.

Επιπρόσθετα, η κρίση του κορωνοϊού αποδυνάμωσε ακόμη περισσότερο τις μακροπεριφέρειες. Ειδικά το πρώτο διάστημα της κρίσης όταν όλες οι χώρες προχώρησαν ουσιαστικά σε κλείσιμο των συνόρων με πολύ αυστηρούς περιορισμούς στην κυκλοφορία των προσώπων, έφερε στην επιφάνεια απότομα τα βασικά διαρθρωτικά και συστημικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι μακροπεριφέρειες. Οι διαπεριφερειακές συνεργασίες διεκόπησαν, με αποτέλεσμα να χάσει σημαντικό έδαφος η αρχή της ευρωπαϊκής αλληλεγγύης.

Επομένως, η γεφύρωση του χάσματος μεταξύ των αναγκών και των επενδυτικών ευκαιριών των μακροπεριφερειών θα αποτελέσει κρίσιμη πρόκληση για την περίοδο 2021-2027. Τα Ευρωπαϊκά Διαρθρωτικά και Επενδυτικά Ταμεία (ΕΔΕΤ) προσφέρουν σημαντικούς οικονομικούς πόρους και ένα ευρύ φάσμα εργαλείων και τεχνικών επιλογών που θα μπορούσαν να συμβάλουν στην εξασφάλιση συνεργειών και συμπληρωματικότητας. Παρά ταύτα, ο συντονισμός μεταξύ των προγραμμάτων των μακροπεριφερειών και των ΕΔΕΤ ήταν μέχρι σήμερα περιορισμένος και έχει επικεντρωθεί κυρίως στα προγράμματα ευρωπαϊκής εδαφικής συνεργασίας (Interreg).

Το Ταμείο Ανάκαμψης επίσης θα μπορούσε να χρηματοδοτήσει σημαντικές πρωτοβουλίες που σχετίζονται με τη γαλάζια οικονομία, τη βιοποικιλότητα, τις θαλάσσιες μεταφορές και να αναδείξει τη στρατηγική θέση της Ελλάδας στη μακροπεριφέρεια Ιονίου και Αδριατικής.

Το βασικό σύνθημα της ευρωπαϊκής εβδομάδας μακροπεριφερειών είναι: επανασύνδεση, ανατοποθέτηση και ανάκαμψη. Με το πέρασμα της κρίσης και τη συμβολή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αλλά και των κρατών – μελών δίνεται μία ακόμη ευκαιρία για ανασύσταση, ανασυγκρότηση και – γιατί όχι; – αναβάθμιση των μακροπεριφερειών οι οποίες θα κληθούν να παίξουν καταλυτικό ρόλο στην αναζωογόνηση και επανεκκίνηση της ευρωπαϊκής αλλά και ελληνικής οικονομίας μέσω των συνεργειών, πολιτικών και συνεργασιών που εξασφαλίζουν.

Ο Γιώργος Μελέας είναι εθνικός εμπειρογνώμονας στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή