Ευέλικτο σχέδιο για τα χρέη των κρατών

Ευέλικτη προσέγγιση για τη μείωση των υψηλών χρεών μετά την πανδημία προτείνει ο Νιλς Τίγκεσεν, πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Δημοσιονομικού Συμβουλίου (EFB), στη συνέντευξή του στα «ΝΕΑ». Ο δανός επικεφαλής του EFB, που αποτελεί σύμβουλο της Κομισιόν και η επόμενη έκθεσή του θα αποτελέσει βάση συζήτησης στο Eurogroup του Ιουλίου για τις πολιτικές του 2022, εμφανίζεται επίσης πιο αισιόδοξος από τις τελευταίες εκτιμήσεις της Κομισιόν για τους ρυθμούς ανάπτυξης φέτος και του χρόνου.

«Οι προβλέψεις της Κομισιόν βασίζονται στην υπόθεση ότι προχωρεί η μάχη των εμβολιασμών έναντι του ιού και των νέων στελεχών και αποσύρονται τα περιοριστικά μέτρα κυρίως εντός του πρώτου εξαμήνου, με αρκετά ισχυρή ανάκαμψη του χρόνου, με αποτέλεσμα η οικονομία να επανέλθει σε προ πανδημίας επίπεδα στα μέσα του 2022. Δεν είναι ιδιαίτερα αισιόδοξη υπόθεση, αλλά η Κομισιόν μελετά σενάρια με υψηλότερη ανάπτυξη. Δεν έχει αποτυπωθεί στις εκτιμήσεις ο αντίκτυπος ορισμένων πολιτικών και ανοδικών τάσεων ούτε το αποτέλεσμα της επιπλέον στήριξης από τα κονδύλια ανάκαμψης, που δεν μπορεί να εκτιμηθεί επαρκώς σήμερα, αλλά όταν υπολογιστούν οι παράμετροι αυτές θα έχουμε υψηλότερη ανάπτυξη. Οι προβλέψεις υπολείπονται της ανάκαμψης που θα δούμε το δεύτερο εξάμηνο φέτος και την επόμενη χρονιά» τονίζει ο έμπειρος οικονομολόγος.

Τι εκτιμά για το χρέος. «Βραχυπρόθεσμα δεν υπάρχει σοβαρό πρόβλημα χρέους, λόγω του συνδυασμού χαμηλών επιτοκίων και της πρόθεσης της ΕΚΤ να συνεχίσει με σημαντικές αγορές ομολόγων μέχρι τα μέσα ή τουλάχιστον την άνοιξη του 2022. Σαφώς η απότομη αύξηση κατά 15%-20% του χρέους στα περισσότερα κράτη προκαλεί ανησυχία πέρα από το 2022 και θα πρέπει να εξεταστεί σε συνδυασμό με τη συζήτηση από την Κομισιόν για το τι θα γίνει όταν επιστρέψουμε σε πιο κανονικούς δημοσιονομικούς κανόνες. Θα πρέπει να σχεδιάσουμε τον τρόπο μείωσης του χρέους, που θα είναι απαραίτητη σε ορισμένα κράτη, καθώς επτά έχουν χρέος πάνω από 100% και μερικά, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας, ακόμα υψηλότερο» λέει, τονίζοντας ότι το χρέος είναι υψηλό ακόμα και υπό το πρίσμα των ευνοϊκών συγκυριών και της εκτίμησης ότι θα παραμείνουν ευνοϊκές για μερικά χρόνια. Πώς βλέπει να εξελίσσεται η συζήτηση αυτή; Ο κ. Τίγκεσεν, ο οποίος τάσσεται κατά της διαγραφής δημόσιου χρέους, που διακρατεί η ΕΚΤ, αναφέρεται σε «σοβαρές διαφορές» μεταξύ των κρατών-μελών αλλά και των οικονομολόγων για το πόσο σοβαρό είναι το πρόβλημα με το χρέος, με ορισμένους να εκτιμούν ότι είναι δύσκολο ακόμη και να τεθούν συγκεκριμένοι στόχοι. «Ξεκάθαρα πρέπει να υπάρχει επανεξέταση και αναθεώρηση προς τα πάνω του επιπέδου στο οποίο το χρέος είναι σχετικά βιώσιμο. Κανένας δεν διαφωνεί σε αυτό, αλλά αποτελεί πρόκληση η συζήτηση γύρω από το πόσο μεγάλη θα είναι η αναθεώρηση και αν θα υπάρχει σημαντική δέσμευση. Η Κομισιόν δεν έχει ξεκινήσει την επανεξέταση των κανόνων για το πώς θα δουλέψει μετά την άρση της γενικής ρήτρας εξαίρεσης, που βρίσκεται ακόμη σε ισχύ και αναμένεται να παραμείνει σε ισχύ και το 2022» τονίζει.

Τι εκτιμά για την  Ελλάδα. Αλλωστε, όπως υπενθυμίζει, το EFB είχε ήδη προτείνει πριν από την πανδημία, στην έκθεση του 2019, να επιβραδυνθεί ο ρυθμός προσαρμογής του χρέους βάσει των ευρωκριτηρίων. «Μετά ήρθε η πανδημία και το 60% αποτελεί πλέον έναν στόχο σε μεγάλη απόσταση. Χρειάζεται ευέλικτος σχεδιασμός μείωσης του χρέους, χωρίς να πρέπει να γίνει γρήγορα η μείωση, και σίγουρα όχι το 2021 ούτε το 2022, αλλά θα πρέπει να υπάρξει μακροχρόνια δέσμευση όταν θα είμαστε εκτός κρίσης» επεξηγεί. Ποια η άποψή του για αλλαγή του στόχου σε υψηλότερα επίπεδα από 60%; Παρότι θεωρεί πως πρέπει να αναθεωρηθεί το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης και εκτιμά ότι θα έπρεπε η συζήτηση να έχει ήδη προχωρήσει, ο κ. Τίγκεσεν δεν διαβλέπει αλλαγή στους στόχους. «Το όριο 60% για το χρέος και το 3% για το έλλειμμα εμπεριέχονται στο Σύμφωνο, και μπορεί να παρακαμφθούν εμμέσως, χωρίς να αλλάξουν οι στόχοι, δίνοντας τη δυνατότητα μεγαλύτερης διάρκειας στην προσαρμογή. Το αποτέλεσμα θα είναι το ίδιο, δίνοντας περισσότερο χρόνο για να μειωθεί το χρέος. Είναι απαραίτητο και για πολιτικούς λόγους, δεν μπορείς να γυρίσεις στους κανόνες που υπήρχαν πριν από την πανδημία» λέει, επισημαίνοντας ότι αντίστοιχη θα πρέπει να είναι η προσέγγιση για την Ελλάδα, η οποία «έχει μπροστά της δύσκολο δρόμο προσαρμογής, αλλά θα πρέπει να αναθεωρηθεί και να προσαρμοστεί στο νέο περιβάλλον».

Ωστόσο εκτιμά ότι παρά τα κονδύλια ανάκαμψης η ψαλίδα μεταξύ ευρωπαϊκού Βορρά και Νότου θα εξακολουθήσει να υφίσταται. «Η ανισορροπία μεταξύ των κρατών-μελών θα καλυφθεί εν μέρει από τα κονδύλια ανάκαμψης, αλλά όχι πλήρως. Η τάση για απόκλιση θα επανέλθει. Εχουμε δύο ομάδες χωρών. Αυτές που είναι ευχαριστημένες με το χρέος στο 60% και άλλες που αγωνίζονται να μειώσουν τα υψηλά τους χρέη, και η διαφορά δεν έχει γεφυρωθεί». Οσον αφορά τα μέτρα στήριξης, θεωρεί ότι «θα πρέπει ορισμένα να αφεθούν να τρέξουν όσο γίνεται» προκειμένου να στηρίξουν την ανάκαμψη μακροπρόθεσμα. «Το RRF (Recovery and Resilience Facility) κινείται προς την κατεύθυνση αυτή και θα πρέπει να διασφαλιστεί ότι οι πόροι του κατευθύνονται προς δημόσιες επενδύσεις και διαρθρωτικές αλλαγές, και όχι προς κατανάλωση. Τα κράτη-μέλη θα πρέπει να ακολουθήσουν τις οδηγίες της Κομισιόν. Η αξιολόγηση των προγραμμάτων και η στήριξη των διαρθρωτικών αλλαγών αποτελούν μια κρίσιμη δοκιμασία αυτή τη χρονιά».