Η εξειδίκευση του ανθρώπινου δυναμικού ως αναπτυξιακός πυλώνας

Καθώς ο κόσμος αντιμετωπίζει τις μεταβαλλόμενες οικονομικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές προκλήσεις της παγκοσμιοποίησης στο πλαίσιο της τέταρτης βιομηχανικής επανάστασης, ποτέ δεν ήταν πιο σημαντική η επένδυση στο ανθρώπινο κεφάλαιο. Το αναπτυξιακό σοκ που αναμένουμε με τη λήξη της πανδημίας έχει μια αναγκαία προϋπόθεση: την ύπαρξη ικανού ανθρώπινου δυναμικού υψηλών προσόντων και πολλαπλών δεξιοτήτων. Το ερώτημα βέβαια είναι το κατά πόσο έχουμε το εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό για να υλοποιήσουμε τον εθνικό αυτόν στόχο. Δυστυχώς, λόγω της έλλειψης μακροπρόθεσμης στρατηγικής απο πλευράς πολιτείας και των στρεβλώσεων στο εκπαιδευτικό σύστημα είμαστε αρνητικοί πρωταθλητές στην Ευρώπη στον τομέα αυτόν. Συγκεκριμένα, το 50% των αποφοίτων από τα πανεπιστήμια αφορά ειδικότητες που δεν συμβάλλουν άμεσα στην αναπτυξιακή προσπάθεια της χώρας, το 40% των αποφοίτων πανεπιστημίων είναι άνεργοι, το 26% των εργαζομένων έχουν υπερβάλλοντα προσόντα που σχετίζονται με την υποβάθμιση της επαγγελματικής τεχνικής εκπαίδευσης και μόνο το 4,5% των εργαζομένων συμμετέχει σε προγράμματα διά βίου μάθησης.

Επομένως είναι αναγκαίο να σχεδιαστεί και να υλοποιηθεί ένα μαζικό πρόγραμμα εξειδίκευσης (up-skilling) ή επανειδίκευσης (re-skilling) που να αφορά κυρίως τέσσερις κατηγορίες ανέργων ή εργαζομένων:

Νέοι πτυχιούχοι πανεπιστημιακής μόρφωσης που είναι άνεργοι, ώστε μέσα από προγράμματα κατάρτισης να αναβαθμίσουν τις υπάρχουσες δεξιότητες ή να αποκτήσουν νέες αναγκαίες δεξιότητες για την κάλυψη των νέων υψηλού επιπέδου θέσεων εργασίας που πρόκειται να δημιουργηθούν ως αποτέλεσμα μιας επιθετικής και έξυπνης πολιτικής προσέλκυσης επενδύσεων και δημιουργίας καινοτόμων και διεθνώς εμπορεύσιμων προϊόντων.

Ανεργοι μεγάλης διάρκειας που με κατάρτιση στις νέες απαιτήσεις επιχειρηματικών κλάδων με προοπτική  (π.χ. εξοικονόμηση ενέργειας, τουρισμός υψηλών υπηρεσιών, γεωργία ακριβείας, ανακύκλωση και βιωσιμότητα, νέα διατροφικά προϊόντα, ψηφιακό μάρκετινγκ, έξυπνες μεταφορές κ.λπ.) θα μπορέσουν να αναβαθμίσουν το εργασιακό τους προφίλ και τη δυνατότητά τους να καλύψουν νέες υψηλού επιπέδου θέσεις εργασίας.

Εργαζόμενοι, ελεύθεροι επαγγελματίες και στελέχη σε ειδικότητες που πρόκειται να επηρεαστούν από την τέταρτη βιομηχανική επανάσταση λόγω της αυτοματοποίησης των λειτουργιών τους και της εμφάνισης νέων καινοτόμων εταιρειών που θα προσφέρουν με φθηνό τρόπο τις ίδιες υπηρεσίες (π.χ. μηχανικοί παραγωγής, στελέχη μάρκετινγκ, λογιστές, εργαζόμενοι στο λιανεμπόριο κ.λπ.) και άρα είναι αναγκαία η επανακατάρτισή τους σε προχωρημένες ψηφιακές δεξιότητες που θα είναι αναγκαίες στην καθημερινή τους ενασχόληση.

Δημόσιοι υπάλληλοι που θα πρέπει να έχουν τις αναγκαίες δεξιότητες ώστε να αποδίδουν σε ένα φιλικό, παραγωγικό, διαλειτουργικό και προδραστικό Δημόσιο που θα προσφέρει τις περισσότερες υπηρεσίες στους πολίτες και επιχειρήσεις από απόσταση μέσω τεχνολογικών υποδομών ψηφιακών καναλιών.

Για να επιτύχει αυτή η εθνική δράση, θα πρέπει να έχει προδιαγραφές υψηλής ποιότητας και να αξιοποιεί βέλτιστες διεθνείς πρακτικές. Συγκεριμένα, τα εκπαιδευτικά προγράμματα θα πρέπει να οδηγούν σε διεθνή πιστοποίηση που θα εξασφαλίζει την αναγκαία ποιότητα στο παγκοσμιοποιημένο εργασιακό περιβάλλον. Η επιτυχής εξέταση και άρα η πιστοποίηση των αποκτηθέντων γνώσεων θα πρέπει να είναι αναγκαία συνθήκη για την επιδότηση. Το αδιάβλητο των εξετάσεων μπορεί να επιτευχθεί μέσω του διαχωρισμού του φορέα εκπαίδευσης και του φορέα εξέτασης. Τέλος, να προσφέρονται ολοκληρωμένες υπηρεσίες ανάπτυξης ανθρώπινου δυναμικού που να περιλαμβάνουν τις αναγκαίες ποιοτικές δεξιότητες (συνεργασία, επικοινωνία, καινοτόμο σκέψη κ.λπ.) για την επιτυχή λειτουργία στο νέο εργασιακό περιβάλλον αλλά και οργανωμένες δομές εύρεσης εργασίας.

Ο Γεώργιος Ι. Δουκίδης είναι καθηγητής Ηλεκτρονικού Επιχειρείν στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών