Απειλή για τη δημοκρατία

Παλαιότερα στην Ελλάδα όταν το επίπεδο της πολιτικής αντιπαράθεσης έπεφτε στα… πατώματα, έβρισκαν μια κίτρινη φυλλάδα και δημοσίευε το ψεύτικο υλικό, που δυσφήμιζε τον πολιτικό τους αντίπαλο. Τα όρια ήταν σαφή. Το μέσο που το δημοσίευε συνήθως χαμηλής αξιοπιστίας. Ως εκ τούτου ο πολίτης ήταν σχετικώς προϊδεασμένος. Η «δουλειά» γίνονταν κυρίως για το πολιτικό κουτσομπολιό. Ο πολιτικός «βόθρος» στη σύγχρονη εποχή έχει περάσει στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Επαγγελματίες διακινούν τις βρωμιές τους μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Ανώνυμα και μαζικά. Χωρίς καμία προειδοποίηση προς τους χρήστες, αλλά και χωρίς καμία προστασία. Δεν χρειάζεται μάλιστα ο πολίτης ούτε καν να βγει από το σπίτι του. Τον βρίσκουν στην οθόνη του, βομβαρδίζοντάς τον με πληροφορίες που ο χρήστης δεν μπορεί να ελέγξει και φαίνονται καθ’ όλα αληθινές.

Το πρόβλημα είναι παγκόσμιο. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης χρησιμοποιούνται σε κάποιες περιπτώσεις για λογαριασμό πολιτικών ή κομμάτων, προκειμένου να χειραγωγήσουν τις απόψεις των πολιτών. Σε ορισμένες χώρες έχουν εκλέξει κυβερνήσεις. Σε άλλες έχουν δημιουργήσει κυρίαρχες απόψεις, που σε άλλη περίπτωση θα υπολείπονταν κατά πολύ σε δημοφιλία.

Το είδαμε και στην Ελλάδα αυτές τις μέρες με το μίσος που διακινήθηκε στο Διαδίκτυο. Η υπόθεση έχει ξεφύγει προ πολλού από μια απλή απόπειρα πολιτικής «ρετσινιάς». Λέγε λέγε ή πιο σωστά γράφε γράφε κάτι μένει. Πολλοί πολίτες έχουν ήδη σχηματίσει άποψη βασιζόμενοι σε ψεύτικες ειδήσεις και οργίζονται για πράγματα που δεν έγιναν. Αυτό δεν αλλάζει πλέον. Αντίθετα όπως εξηγούν πολλοί ειδικοί των συγκεκριμένων μέσων, όλοι αυτοί θα συνεχίσουν να τροφοδοτούνται με παρόμοιας αισθητικής ειδήσεις. Ο κώδικας που εφαρμόζουν οι εν λόγω εταιρείες αν δείξει κάποιος ροπή σε κάτι, για παράδειγμα στη συνωμοσιολογία τον ακολουθεί μέχρι να δείξει αλλαγή προτιμήσεων. Από μόνο του τρομακτικό. Δεν ξέρω πώς το επιτρέπουμε και δεν ρυθμίζουμε αυτόν τον χώρο.

Στην Ελλάδα ξεκίνησε ως πλάκα πριν από μερικά χρόνια, με το περίφημο 0,30 ευρώ ανά ανάρτηση. Τόσο υπήρχε η φήμη ότι πληρώνονταν τα οργανωμένα, επαγγελματικά τρολ του Διαδικτύου για να πραγματοποιήσουν μια δυσφημιστική επίθεση σε κάποιον του οποίου η άποψη θεωρούν ότι βλάπτει τα συμφέροντα του εντολέα τους. Δεν έμειναν εκεί. Χρησιμοποιώντας τα υφιστάμενα εργαλεία που διαθέτουν κυρίως για εμπορικούς σκοπούς δημοφιλείς πλατφόρμες, επαγγελματίες μπορούν μέσα σε λίγες ώρες να εκτινάξουν τη δημοφιλία μιας άποψης, όσο εξωφρενική και αν φαίνονταν κανονικά. Ετσι που πάνε τα πράγματα δεν έχει νόημα να κάνεις αντιπολίτευση. Αρκεί να περιμένεις, έχοντας οργανωμένες τέτοιες ομάδες κρούσης ώστε να κάνεις την επίθεσή σου, μόλις βρεις ευάλωτο τον αντίπαλο. Ατσαλάκωτος στη συνέχεια μπορείς να κερδίσεις τις εκλογές για να ζήσεις στη συνέχεια… όσα έζησαν οι πολιτικοί σου αντίπαλοι που έριξες.

Είναι ξεκάθαρο ότι ο τρόπος με τον οποίο χρησιμοποιούνται οι υπηρεσίες των εν λόγω εταιρειών υποθηκεύουν τη δημοκρατία. Ο χώρος χρειάζεται ρύθμιση. Προφανώς δεν μπορεί να ληφθούν αποφάσεις μονομερώς από την Ελλάδα. Αλλά η συζήτηση για ένα σύστημα εποπτείας, μια ενδεχομένως ανεξάρτητη αρχή ελέγχου της λειτουργίας τους στη χώρα μας πρέπει να ξεκινήσει. Μέχρι τότε χρειάζεται μια συμφωνία κυρίων μεταξύ των ελληνικών πολιτικών κομμάτων, ώστε να μειωθεί το μίσος, που διχάζει την κοινωνία. Οποιος νομίζει ότι κερδίζει σήμερα από τη δυσφήμηση του αντιπάλου του, είναι βέβαιο ότι θα βρεθεί αύριο στη θέση του…