Το «Ιωβηλαίο» μιας επικίνδυνης δύναμης

Ο Ταγίπ Ερντογάν κυβερνά δεκαεννέα περίπου χρόνια την Τουρκία έχοντας αλώσει τον δημόσιό της χώρο. Το 2016 οι εξουσίες συγκεντρώθηκαν στα χέρια ενός. Και ενώ ο στρατός ήταν ο βασικός στόχος του, υπουργό Αμυνας τοποθέτησε τον πιστό του Χουλουσί Ακάρ προβάλλοντας και πάλι το στράτευμα ως στυλοβάτη του καθεστώτος. Οπως τότε που ο στρατός καθησύχαζε τη Δύση για την πρόσδεση της Αγκυρας στο άρμα της και η Τουρκία εμφανιζόταν ως υπόδειγμα δημοκρατικού κράτους με μουσουλμανικό πληθυσμό που ο στρατός διασφάλιζε τη μη διολίσθηση σε καθεστώς ισλαμιστικού ολοκληρωτισμού. Ομως τα πράγματα και η εικόνα του «μοντέλου δημοκρατικού μουσουλμανικού κράτους» δεν εξελίχθηκαν όπως προσδοκούσαν Ουάσιγκτον και Βρυξέλλες. Ο «πιστός σύμμαχος» παγίωσε την εικόνα του ικανού να καταστρέψει τους αρμούς της συμμαχίας και να ανοίξει επικίνδυνες ατραπούς που θα οδηγούσαν τρίτους – με πρώτους τους Ρώσους – να απλωθούν όχι μόνο στη Συρία αλλά κυρίως στη Μεσόγειο.

Πόσο διαχειρίσιμη από τη Δύση μπορεί να είναι μια εξέλιξη με τον τούρκο πρόεδρο, παράλληλα με την επικίνδυνη εξωτερική πολιτική του, να διακηρύσσει πως μέχρι το 2023 η χώρα του θα παίζει ρόλο παγκόσμιας δύναμης; Η απεξάρτησή του από τη Δύση, η προκλητική συμπεριφορά του, η επέκταση της τουρκικής ισχύος σε πληθώρα σημείων του διεθνούς ορίζοντα προκαλούν ανησυχίες σε όσους είχαν πιστέψει πως ο τούρκος πρόεδρος ταύτιζε τις απόψεις του με τις δικές τους. Η «εκστρατεία γοητείας» και η δήλωση πως η Τουρκία είναι στραμμένη προς την Ευρώπη ερμηνεύονται από κάποιους Ευρωπαίους με βάση τη δική τους αντίληψη περί των διαθέσεων της Τουρκίας. Λίγοι διακρίνουν πως η ρητορική Ερντογάν εκφράζει ηγεμονικές προθέσεις για περιοχές πολύ πιο πέρα από την άμεση γειτονιά του. Κάποιοι δεν παίρνουν στα σοβαρά την ανάδυση μιας νέας ανέλεγκτης δύναμης στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής, της Ανατολικής Μεσογείου αλλά και του υπογαστρίου του μεγάλου αντιπάλου, της Ρωσίας. Δείχνουν να μη σταθμίζουν τη διακηρυσσόμενη πρόθεση Ερντογάν για τη, μόνο με σύμφωνη γνώμη του, διαχείριση όσων σχεδιάζονται για τις περιοχές που ορέγεται. Αν η Δύση συνεχίσει έτσι, σύντομα θα δει τον τούρκο πρόεδρο να ασκεί επιρροή όχι μόνο όπου εκτείνεται στρατιωτικά αλλά και σε ευρωπαϊκές χώρες όπου χαλιναγωγεί μάζες τούρκων μεταναστών. Και παραγνωρίζει ότι οι προγραμματισμοί Ερντογάν δεν σταματούν εκεί. Η επιθετική τακτική του στον Εβρο ήταν το προανάκρουσμα όσων μπορεί να πράξει από τα λιβυκά εδάφη όπου η χώρα του είναι στρατιωτικά παρούσα.

Ο πρόεδρος Ερντογάν θα εορτάσει το «Ιωβηλαίο» τού 2023, τα εκατό χρόνια της Τουρκικής Δημοκρατίας, όχι μόνο με την προβολή μεγαλειωδών πρωτοβουλιών του όπως το θηριώδες νέο αεροδρόμιο της Κωσταντινούπολης, η διάνοιξη του παράλληλου προς τον Βόσπορο καναλιού και η τουρκική κατάκτηση του Διαστήματος αλλά και με σχεδιασμούς που ξεπερνούν το ιδεολόγημα της «γαλάζιας πατρίδας». Τον βοηθούν πολλοί προς την κατεύθυνση αυτή, με πρώτους στο προσκήνιο τους φιλόδοξους υπουργούς Αμυνας και Εσωτερικών Χουλουσί Ακάρ και Σουλεϊμάν Σοϊλού που βρίσκονται, για τη στιγμή, στα μισά της γεμάτης προσδοκίες ανοδικής διαδρομής τους. Ας τα συγκρατήσει αυτά η Δύση αναλογιζόμενη τη συνοχή και την ασφάλειά της.

Ο Γιώργος Κακλίκης είναι πρέσβης επί τιμή, ειδικός σύμβουλος του ΕΛΙΑΜΕΠ