Μια συμφωνία ΕΕ – Κίνας για μια περασμένη εποχή

Στα τέλη του περασμένου μήνα, η Ευρωπαϊκή Ενωση και η Κίνα παρουσίασαν νέες λεπτομέρειες σχετικά με τη συνολική συμφωνία για τις επενδύσεις (CAI) που συνήψαν τον Δεκέμβριο. Στα χαρτιά, οι διαπραγματευτές της ΕΕ σημείωσαν κάποια πρόοδο σε σημαντικούς τομείς όπως η πρόσβαση στην αγορά, η ελευθέρωση των επενδύσεων και η αειφόρος ανάπτυξη. Αλλά μπορεί μια σταδιακή διμερής συμφωνία όπως το CAI να διέπει πραγματικά τις οικονομικές σχέσεις με τη σημερινή Κίνα;

Σίγουρα, η ΕΕ έχει εξασφαλίσει πρόσβαση στην αγορά σε σημαντικούς τομείς – συμπεριλαμβανομένων των ηλεκτρικών οχημάτων, του cloud computing, των χρηματοοικονομικών υπηρεσιών και της υγειονομικής περίθαλψης. Ωστόσο, τα λεπτομερή παραρτήματα της συμφωνίας δεν έχουν ακόμη δημοσιευτεί και πρέπει να δούμε πόσες από αυτές τις δεσμεύσεις είναι εντελώς νέες. Είναι πιθανό ότι η συμφωνία κωδικοποίησε σε μεγάλο βαθμό τα μέτρα που έχει ήδη λάβει η Κίνα για να ενισχύσει την πρόσβαση στην αγορά, είτε μέσω των δικών της επενδυτικών νόμων και κανονισμών είτε σε ad hoc βάση.

Επιπλέον, οι ξένες εταιρείες αντιμετωπίζουν συχνά μια σειρά από άλλα ρυθμιστικά εμπόδια, τα οποία μπορούν να ξεκαθαρίσουν μόνο με την εξασφάλιση εγκρίσεων από πολλές κινεζικές κυβερνητικές υπηρεσίες – μια συχνά χρονοβόρα και απογοητευτική διαδικασία. Σύμφωνα με την τελευταία έρευνα του US-China Business Council, που πραγματοποιήθηκε την περασμένη άνοιξη, η εξασφάλιση αδειών και σχετικών εγκρίσεων είναι η έκτη μεγαλύτερη πρόκληση που αντιμετωπίζουν οι αμερικανικές εταιρείες όταν δραστηριοποιούνται στην Κίνα. Σε κάθε περίπτωση, το περιεχόμενο του CAI είναι μόνο μέρος της ιστορίας: Η Κίνα συχνά αγνοεί τις διμερείς δεσμεύσεις της. Η Αυστραλία είναι μια συγκεκριμένη περίπτωση. Παρά την ολοκληρωμένη διμερή συμφωνία ελεύθερων συναλλαγών, η Κίνα επέβαλε πρόσφατα περιορισμούς στις εισαγωγές αυστραλιανού κρασιού, κριθαριού και άνθρακα, μεταξύ άλλων προϊόντων, κάνοντας ουσιαστικά πολιτικά παράπονα. Για παράδειγμα, η Κίνα αμφισβήτησε την απόφαση της Αυστραλίας να απαγορεύσει τον κινεζικό γίγαντα Huawei από το δίκτυό της 5G και τις εκκλήσεις της για ανεξάρτητη έρευνα σχετικά με την προέλευση της πανδημίας Covid-19.

Υστερα από τέσσερα χρόνια διακυβέρνησης του Τραμπ είναι κατανοητό ότι ορισμένοι στην ΕΕ θέλουν να αποδείξουν ότι το μπλοκ έχει τη «στρατηγική αυτονομία» για να ενεργήσει μόνο του. Ομως, εάν η ιστορία αποτελεί οδηγό, καμία μεμονωμένη οικονομία δεν μπορεί να αναγκάσει την Κίνα να αλλάξει τις πιο προβληματικές συμπεριφορές της, από υπερβολικές επιδοτήσεις και βιομηχανική πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα έως παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Μια συλλογική προσέγγιση, που βασίζεται στην αποτελεσματική διατλαντική συνεργασία, έχει τουλάχιστον μια πιθανότητα επιτυχίας.

Η Ουέντι Κάτλερ είναι πρώην αναπληρώτρια εμπορική αντιπρόσωπος των ΗΠΑ. Είναι αντιπρόεδρος του Asia Society Policy Institute.