Κανόνες δεοντολογίας και ηθικής

Υπάρχουν άραγε, κι αν ναι, πού βρίσκονται; Βεβαίως υπάρχουν σ’ όλες τις επαγγελματικές τάξεις. Από τη Βουλή και το δικαστικό σώμα μέχρι γιατρούς, δικηγόρους, δημόσιους υπαλλήλους κ.λπ. Ολοι μεριμνούν, κι αν δεν υπάρχει, να σπεύσουν για να φανούν προς τα έξω ότι κι αυτή την τάξη διέπουν κανόνες, ηθικής ανάμεσά τους. Και λαμβάνουν συγχαρητήρια για την προώθηση ανάλογων ρυθμίσεων. Κι αν υπάρχουν ήδη, προωθούν πιο αυστηρούς κανόνες, με τις ανάλογες πειθαρχικές κυρώσεις. Και όλοι είναι ευχαριστημένοι, αφού όλα γίνονται για το καλό της κοινωνίας στην οποία απευθύνονται.

Υπάρχει, όμως, ένα μικρό πρόβλημα, παλαιόθεν, το οποίο τα τελευταία χρόνια έχει πάρει διαστάσεις ατιμωρησίας. Ποτέ δεν εφαρμόζονται οι προβλεπόμενες κυρώσεις. Απλώς απειλούνται, όταν συμβαίνει. Και γρήγορα λησμονούνται. Η κατάσταση συνεχίζεται κι ουδείς ασχολείται. Ολοι επιβραβεύονται και μόνοι αδικημένοι παραμένουν όσοι εργάζονται και τηρούν τον γραπτό η άγραπτο νόμο της συνείδησής τους. Κι έτσι βλέπουν ότι εκείνο που μετρά είναι η προώθηση με τον κλασικό τρόπο της προσκόλλησης σε κάποιον ισχυρό παράγοντα του εσωτερικού η εξωτερικού χώρου! Κι όταν προσπάθησε κι ο σημερινός Πρωθυπουργός, από τη θέση του αρμόδιου υπουργού, να θέσει κανόνες λειτουργίας, συνάντησε ένα σινικό τείχος. Αδιαπέραστο, με τους συνδικαλιστές να ομονοούν για την υπεράσπιση των κεκτημένων τους. Τα οποία με χαριστικές, συναινετικές, πράξεις πολιτικών θεώρησαν ότι κατέκτησαν. Κεκτημένο λοιπόν και κανείς δεν θα το θίξει. Ισοπέδωση; Κανονική. Ολοι καταφέρνουν να βρίσκονται στις παρυφές της όποιας εξουσίας,  από την οποία αντλούν τη δύναμη της αυθαιρεσίας και επιβολής ενός και μόνο κανόνα. Του μη ελέγχου, που γεννά ασυδοσία και καταπάτηση των δικαιωμάτων των άλλων. Είτε συναδέλφων, είτε πολιτών, οι οποίοι θίγονται από την αντιεπαγγελματική συμπεριφορά του συγκεκριμένου, που μένει ατιμώρητη. Επίκληση της κακώς εννοούμενης συναδελφικής αλληλεγγύης, δημιούργησε την παροιμία «κόρακας κοράκου μάτι».

Από την όλη εμπειρία μου, λίγες υπήρξαν οι περιπτώσεις ελέγχου αντιδεοντολογικής συμπεριφοράς και επιβολής προβλεπόμενων κυρώσεων από το αρμόδιο όργανο. Θεωρούσα ότι, πιθανόν, θα λειτουργούσε στο δικαστικό σώμα, αλλά ούτε εκεί ευδοκίμησε. Οι αρνητικές συνέπειες της μη λειτουργίας κανόνων δεοντολογίας, κανόνων ηθικής, φαίνονται σήμερα και έχουν οδηγήσει στην εξαχρείωση, στην ισοπέδωση και ματαιοπονία όλων αυτών που εξακολουθούν να κάνουν το χρέος τους. Και μάλιστα αγόγγυστα. Κατά τ’ άλλα, συνηθίσαμε και πορευόμαστε, ευτυχείς μέσα στη δυστυχία μας, στην εποχή του κορωνοϊού, που όλα τα απαλύνει με τη δικαιολογία της αποχής, στην ουσία, απ’ τα υπαλληλικά καθήκοντά τους. Μια ωραία παρέα από τα παλιά.

Ο Δημήτρης Παξινός είναι πρώην πρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών