Εμβολιασμός – Επιστήμη – Επικοινωνία

«Μην ξεχνάς: η ακροαματικότητα πάνω απ’ όλα. Συναίσθημα»

(«N’oublie pas: audimat d’abord. Du sentiment»),

σύσταση της τηλεοπτικής παραγωγού Obscure

στο θεατρικό έργο του Michel Azama, Ailleurs, La vraie vie

Αν η τέχνη νόμιμα υπερβάλλει, αναρωτιέμαι για τα όρια των τηλεοπτικών εκπομπών. Εκπλήσσομαι με το ύφος και την επιμονή – για να μη χρησιμοποιήσω τον χαρακτηρισμό αλαζονεία – ορισμένων δημοσιογράφων της τηλεόρασης απέναντι σε επιστήμονες ιατρούς, καθηγητές πανεπιστημίων κ.ά., κατεξοχήν ειδικούς, όταν υποβάλλουν ερωτήσεις ή σχολιάζουν και κάνουν προτάσεις για τα θέματα της πανδημίας. Αντίστοιχη συμπεριφορά παρατηρείται και στο ζήτημα, το αποκαλούμενο πλέον ΜeΤoo, το οποίο τείνει να επισκιάσει τον Covid-19 με τις μεταλλάξεις του. Πριν συνεχίσω, θα ήθελα να τονίσω ότι η Επιτροπή Λοιμωξιολόγων, εκτός από τα αμιγώς ιατρικά προβλήματα, έρχεται αντιμέτωπη με ζητήματα που αφορούν άλλες ειδικότητες επιστημόνων, μαθηματικών, στατιστικολόγων, οικονομολόγων, αστυνομικών και άλλων τεχνοκρατών (βλ. άρθρο Μόσιαλου στα «ΝΕΑ», 9/2/2021). Ετσι, για παράδειγμα, ακούσαμε επανειλημμένως την έκφραση «επιπέδωση της καμπύλης», ενώ φυσικά η καμπύλη είναι γραμμή και το επίπεδο επιφάνεια, τουλάχιστον κατά την Ευκλείδεια Γεωμετρία…

Ο εμβολιασμός είναι μια σημαντική συνιστώσα του όλου προβλήματος και η βασική ελπίδα της αντιμετώπισής του. Αφού η επιστήμη συνετέλεσε στην ταχεία ανακάλυψη και μαζική παραγωγή των διαφόρων εμβολίων, άρχισαν να εμφανίζονται παγκοσμίως προβλήματα συντονισμού και οικονομικοπολιτικών ανταγωνισμών. Οι κοινωνίες ανέδειξαν πρόσθετες παθογένειες μαζικής συμπεριφοράς, εθνικισμού και ατομικισμού. Η πρωτοφανής αυτή παγκόσμια συμφορά εμφάνισε ακόμη και φαινόμενα μαύρης αγοράς, με άλλοθι την πρόσθετη οικονομική κρίση. Επανερχόμενος στη διαδικασία των εμβολιασμών, τονίζω ότι οι αποφάσεις λαμβάνονται με ορισμένα κριτήρια, τα οποία ασφαλώς μπορεί οποιοσδήποτε και όχι μόνον οι δημοσιογράφοι να κριτικάρουν, αλλά θα πρέπει να γνωρίζουν ότι οι αποφάσεις αυτές λαμβάνονται – ή τουλάχιστον θα πρέπει να λαμβάνονται – με απόλυτα επιστημονική μεθοδολογία και κριτήρια. Και δεν είναι φυσικά εδώ ο κατάλληλος χώρος να υπεισέλθω και να αναπτύξω θέματα όπως η Πολυκριτηριακή Λήψη Αποφάσεων – Multi Criteria Decision Making (MCDM), αντικείμενο της Επιχειρησιακής Ερευνας (Operational Research), που έχει αναδειχθεί σε μία από τις πλέον αναπτυσσόμενες περιοχές της σύγχρονης έρευνας, ούτε σε έννοιες όπως η διακινδύνευση (risk), η αβεβαιότητα (uncertainty), οι αλγόριθμοι (algorithms) και άλλες. Η συλλογή δεδομένων από τα τεστ, τα κρούσματα, τους διασωληνωμένους και τους θανάτους είναι απαραίτητη για να εφαρμόσουμε μεθόδους και μοντέλα που θα βοηθήσουν σε ορθολογικές αποφάσεις.

Ασφαλώς υπάρχουν σοβαρά προβλήματα σε ορισμένους συμπολίτες μας (νοσηλευτικό προσωπικό, σοβαρά υφιστάμενα υποκείμενα νοσήματα, ειδικά επαγγέλματα κ.λπ.), τα οποία θα πρέπει να συνεκτιμηθούν ως κριτήρια ιεράρχησης, παράλληλα με την ηλικία, για την επίσπευση του εμβολιασμού, αλλά δεν μπορεί τα ΜΜΕ να καθορίζουν τις αποφάσεις. Η θνητότητα μαζί με την επάρκεια του υφιστάμενου Συστήματος Υγείας αποτελούν τις βασικές συνιστώσες μιας σοβαρής επιστημονικής προσέγγισης και όχι οι επικοινωνιακές και προσωπικές περιπτώσεις. Υπάρχουν σήμερα υπερήλικοι που αδυνατούν να μετακινηθούν, και ενώ η πολιτεία προανήγγειλε ότι θα μεριμνήσει, τίποτε δεν έχει γίνει μέχρι στιγμής. Ας αφήσουμε τους επιστήμονες να κάνουν απερίσπαστοι τη δουλειά τους αλλά και το καθήκον τους. Είναι απαράδεκτο να μην έχει καταστεί ακόμη υποχρεωτικός ο εμβολιασμός του νοσηλευτικού προσωπικού. Και όσοι δεν δέχονται, να τεθούν σε άδεια άνευ αποδοχών και να αντικατασταθούν. Οι όρκοι του Ιπποκράτη δεν είναι ιδεολογήματα, αλλά καθήκον και λειτούργημα με κοινωνικές και νομικές υποχρεώσεις.

Ο Κυριάκος Παπαϊωάννου είναι ομότιμος καθηγητής στο Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών του ΑΠΘ