Το μεγάλο μάθημα

Στις διεθνείς αγορές κυριαρχεί αυτή την εποχή ένα ερώτημα: Υπάρχει φούσκα και, αν ναι, πότε θα σκάσει; Το παράξενο φαινόμενο που εκδηλωνόταν επί μήνες, να είναι κλειστή η πραγματική οικονομία και να απογειώνονται οι αξίες στις χρηματαγορές, φαίνεται ότι έχει φτάσει στα όριά του. Οπότε πολλούς αρχίζουν να τους «ζώνουν τα φίδια». Οι πρώτες κινήσεις, προπομποί μιας πιθανής μεγάλης αναταραχής στις αγορές, οι οποίες ενδεχομένως να έχουν ως κατάληξη μια νέα οικονομική κρίση, ξεκίνησαν. Οι «παίχτες» παίρνουν θέση. Πρώτοι έσπευσαν να εκμεταλλευτούν την κατάσταση αυτοί που προκάλεσαν και την απότομη άνοδο. Τα μεγάλα hedge funds, τα οποία ήδη άρχισαν να επενδύουν στην πτώση. Αυτό που περίπου έκαναν και το 2008, μόλις είδαν τα πρώτα σύννεφα, ξεκίνησαν να το κάνουν και τώρα. Δημιουργώντας συνθήκες αυτοεκπληρούμενης προφητείας, άρχισαν να σορτάρουν.

Επειδή όμως όταν η Ιστορία επαναλαμβάνεται, καταλήγει συνήθως σε φάρσα, η προσπάθειά τους έχει για την ώρα διαφορετική εξέλιξη. Η τακτική τους ήταν τόσο προβλέψιμη που τους πήραν χαμπάρι. Ωστόσο η αντίσταση που υπήρξε ήταν απρόβλεπτη. Ο Ιανουάριος έκλεισε και τα μεγάλα επενδυτικά κεφάλαια, αντί να αποκομίσουν κέρδη από το μεγάλο σορτάρισμα που επιχείρησαν, έτυχαν ενός πρωτοφανούς μαθήματος. Το μάθημα στους μεγάλους το έδωσε μια πολυπληθής ομάδα μικροεπενδυτών, που συντονίζονται μέσα από την ομάδα wallstreetbets, η οποία έχει δημιουργηθεί στο δημοφιλές μέσο κοινωνικής δικτύωσης Reddit.

Αν και πολλοί εκτιμούν ότι πίσω από αυτή την ομάδα βρίσκονται άλλα μεγάλα hedge funds, το αποτέλεσμα που κατάφεραν ήταν μοναδικό στη σύγχρονη οικονομική ιστορία. Τσάκισαν τα κέρδη των μεγάλων αγοράζοντας κόντρα στο ρεύμα και εκτοξεύοντας τις μετοχές εταιρειών με πολύ μικρές ή ανύπαρκτες προοπτικές. Αυτές που συνήθως προηγούνται στις προτιμήσεις όσων επιλέγουν να βγάλουν χρήματα από την πτώση τους. Αντί πτώσης, αυτή η ομάδα των μερικών χιλιάδων μικροεπενδυτών, με κεφάλαιο 500 έως 1.000 δολάρια, κατάφερε: να εκτοξεύσει μετοχές με ανύπαρκτες προοπτικές και να οδηγήσει τα επενδυτικά κεφάλαια σε άτακτη υποχώρηση και κλείσιμο θέσεων με μεγάλες ζημιές. Μια χρεοκοπημένη εταιρεία ενοικίασης οικιακών ταινιών και βιντεοπαιχνιδιών, που μεσουρανούσε στα μέσα της δεκαετίας του ’90 και φυτοζωεί μέσω κάποιων εσόδων franchise, η Blockbuster LLC, κατέγραψε άνοδο 2.424% λόγω της δράσης των «πιτσιρικιών» της wallstreetbets. Μια άλλη μικρή εταιρεία από το Ουισκόνσιν, η Koss Corporation, που σχεδιάζει και κατασκευάζει ακουστικά και αξεσουάρ ήχου, με μεγαλύτερη επιτυχία της μια εφεύρεση του 1958, έκλεισε τον Ιανουάριο με κέρδη 1.761%. Η μετοχή «σταρ» για την ομάδα των νεαρών επενδυτών ήταν όμως αυτή της GameStop Corp., ενός λιανοπωλητή βιντεοπαιχνιδιών, που είδε τη μετοχή της να εκτοξεύεται από τα 20 δολάρια στα 500 δολάρια, κλείνοντας τον μήνα με μια άνοδο 1.625%.

Η διασκεδαστική ιστορία των νεαρών επενδυτών, πέρα από το πανάκριβο μάθημα που έδωσε στους μεγάλους, δείχνει και κάτι άλλο. Πόσο μεγάλη και επικίνδυνη είναι πλέον η ισχύς των μέσων κοινωνικής δικτύωσης σε κάθε έκφανση της ζωής. Επίσης υπενθυμίζει πόσο ακόμα πιο μεγάλος είναι ο κίνδυνος από την ανεξέλεγκτη δράση των αγορών σε συνδυασμό με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Αυτή η εξέλιξη μπορεί να ενεργοποιήσει τα χειρότερα σενάρια. Κάτι σαν την κατάληξη που είχε η φούσκα της τουλίπας το 1630 στην Ολλανδία ή των ενυπόθηκων δανείων υψηλού ρίσκου, στην τελευταία οικονομική κρίση του 2008…