Μπορεί ο Μπάιντεν να τα καταφέρει;

Oσοι θυμούνται τον Τζο Μπάιντεν ως έναν γερουσιαστή ο οποίος προτιμούσε τον συμβιβασμό από την αντιπαράθεση, ενδέχεται να έχουν εκπλαγεί από τον πυρετό που επικρατεί τις πρώτες ημέρες της προεδρίας του. Ο Μπάιντεν κούνησε δεικτικά το χέρι προς τους ηγέτες της Κίνας και της Ρωσίας, κλώτσησε την καρέκλα κάτω από τα πόδια των θερμών σχέσεων της εποχής Τραμπ στην περιοχή του Κόλπου, έστειλε ένα μήνυμα στο Ισραήλ και έθεσε στο επίκεντρο την παγκόσμια κλιματική κρίση. Πρόκειται για πολεμική στάση.

Η δυσκολία με την καταιγίδα των εκτελεστικών διαταγμάτων του Μπάιντεν είναι ότι δεν αποτελούν πολιτικές, αλλά συμβολισμούς που έχουν στόχο να παγώσουν ή να αντιστρέψουν τις πιο επιζήμιες πλευρές της κληρονομιάς του Τραμπ. Ακόμη, όμως, δεν υπάρχει ένδειξη μακροπρόθεσμων απαντήσεων στα περίπλοκα διεθνή προβλήματα τα οποία ο ίδιος ο Μπάιντεν διαπιστώνει ότι υπάρχουν. Πρόκειται για κάτι λιγότερο από ένα Δόγμα Τρούμαν, με μια πιο ευχάριστη αίσθηση. Το να δηλώνει ότι «οι ΗΠΑ επέστρεψαν» είναι εύκολο. Οι νέες ιδέες είναι κάτι πιο δύσκολο.

Ο κίνδυνος που εγείρεται είναι ότι προσπαθώντας να αποκαταστήσει την αμερικανική επιρροή και να ανακτήσει θέσεις τις οποίες εγκατέλειψε ο προκάτοχός του, ο Μπάιντεν ενδέχεται να κάνει τα υπάρχοντα προβλήματα χειρότερα. Τα όσα συνέβησαν την περασμένη εβδομάδα με τον ιάπωνα πρωθυπουργό Γιοσιχίντε Σούγκα ήταν διδακτικά. Ο Μπάιντεν έστειλε μήνυμα υπογραμμίζοντας την «αταλάντευτη δέσμευση στην άμυνα της Ιαπωνίας (…) που περιλαμβάνει τις νήσους Σενκάκου», τις οποίες διεκδικεί και το Πεκίνο και τις ονομάζει Ντιαογιού. Τα λόγια του ενδέχεται να ερμηνευτούν από την Κίνα ως εκούσια πρόκληση, ειδικά εάν συνδυαστούν με τις ταυτόχρονες επισημάνσεις τού υπουργού Εξωτερικών Αντονι Μπλίνκεν για τις «διμερείς αμυντικές υποχρεώσεις» των ΗΠΑ στη Νότια Σινική Θάλασσα.

Οσον αφορά τον Βλαντίμιρ Πούτιν, ο Μπάιντεν τήρησε την προεκλογική του υπόσχεση για παράταση της συνθήκης New Start που αφορά τα πυρηνικά όπλα και δεσμεύτηκε να παρακολουθήσει τις συνομιλίες για τον έλεγχο των εξοπλισμών. Ομως, προειδοποίησε ωμά τον Πούτιν ότι, από τώρα και στο εξής, οι ΗΠΑ θα ενεργούν «αποφασιστικά για την υπεράσπιση των εθνικών τους συμφερόντων, σε απάντηση των ενεργειών της Ρωσίας που βλάπτουν εμάς ή τους συμμάχους μας». Με άλλα λόγια, δεν θα υπάρξει επανάληψη της αφελούς «επανεκκίνησης» της εποχής Ομπάμα / Μπάιντεν – και καμία πλέον συμπαιγνία από τον Λευκό Οίκο.

Ομως, πώς θα συνεχίσει; Θα πιέσει τη Γερμανία να ακυρώσει τον αγωγό Nord Stream 2 εάν δεν απελευθερωθεί ο Ναβάλνι, όπως ζητούν πολλοί; Θα επιβάλει επιπλέον κυρώσεις; Και εάν το κάνει, είναι έτοιμος να αντιμετωπίσει τα συγκαλυμμένα και ασύμμετρα αντίποινα του Πούτιν;

Ασφαλώς, είναι ακόμη νωρίς. Ωστόσο, το κοινό αναπάντητο ερώτημα σε όλες αυτές τις προκλήσεις της εξωτερικής πολιτικής είναι εάν ο Μπάιντεν είναι σε θέση να επιτύχει. Αντιμέτωπος με όλα αυτά τα δυσεπίλυτα προβλήματα και ευρισκόμενος κάτω από την έντονη πίεση της Covid στο εσωτερικό της χώρας, είναι πιθανό να επιστρέψει στις παλιές συνήθειες του συμβιβασμού και της καθυστέρησης που είχε ως γερουσιαστής. Η πληθώρα των δραματικών και ad hoc ανακοινώσεων δεν αποτελεί υποκατάστατο της διαρκούς αποφασιστικότητας για προώθηση καλά επεξεργασμένων και αποτελεσματικών στρατηγικών. Ο Μπάιντεν έχει αλλάξει τον τόνο. Μπορεί, άραγε, να αλλάξει και την ουσία;