Η πρόκληση

«H μεγαλύτερη πρόκληση που έχει να αντιμετωπίσει σήμερα η δημοσιογραφία δεν είναι ούτε η οικονομική ούτε η τεχνολογική, όσο τεράστιες κι αν είναι. Είναι το ότι δεν μπορούμε να συμφωνήσουμε σε μια κοινή σειρά από αλήθειες. Μπορεί να υπάρχουν διαφωνίες για τα προβλήματα που έχουμε και τις λύσεις που πρέπει να δώσουμε, αυτό σημαίνει δημοκρατία. Η συζήτηση πρέπει να είναι σθεναρή. Ομως είναι αναγκαίο να βασιζόμαστε σε μια κοινή σειρά από γεγονότα. Και σήμερα δεν μπορούμε να συμφωνήσουμε καν στο τι έγινε χθες. Πώς μπορεί να λειτουργήσει ο Τύπος όταν ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού πιστεύει ψευδή πράγματα και τρελές θεωρίες συνωμοσίας;».

Αυτά λέει, μεταξύ άλλων, ο απερχόμενος διευθυντής της Washington Post Μάρτι Μπάρον σε μια πολύ ενδιαφέρουσα συνέντευξή του που δημοσιεύτηκε στη χθεσινή El Pais. Ο προβληματισμός αυτός δεν αφορά ασφαλώς μόνο τις Ηνωμένες Πολιτείες (ο Ντόναλντ Τραμπ είπε στη διάρκεια της προεδρίας του 30.573 ψέματα, τα μισά από τα οποία τον τελευταίο χρόνο). Η μάστιγα των fake news σαρώνει όλο τον κόσμο. Και το πρόβλημα είναι ακριβώς αυτό: μπορεί να διαφωνούμε για τα πάντα, όχι όμως για το τι έγινε χθες.

Μερικές φορές βέβαια τα όρια είναι ασαφή. Σε δηλώσεις του την περασμένη εβδομάδα, ο τομεάρχης Παιδείας του ΣΥΡΙΖΑ Νίκος Φίλης είπε ότι το σημαντικότερο στο νομοσχέδιο του υπουργείου Παιδείας για τα πανεπιστήμια είναι η θέσπιση του control room «όπου θα παρακολουθούνται όλα τα τηλέφωνα και όλα τα e-mail, αλλά και οι εικόνες από τις κάμερες που θα τοποθετηθούν στα αμφιθέατρα». Πολλοί τον κατηγόρησαν ότι ψεύδεται. Κι όμως, αυτό που αναφέρει το νομοσχέδιο είναι ότι τα συστήματα επιτήρησης δεν θα καταγράφουν τις πανεπιστημιακές παραδόσεις, όχι ότι δεν θα τοποθετηθούν στα αμφιθέατρα. Προβλέπεται επίσης την εγκατάσταση «Κέντρου Ελέγχου και Λήψης Σημάτων και Εικόνων», με υπεύθυνους επεξεργασίας των προσωπικών δεδομένων να είναι τα ΑΕΙ και η Ελληνική Αστυνομία. Η καχυποψία λοιπόν είναι θεμιτή.

Και οι απαντήσεις πρέπει να είναι πειστικές – ακόμη περισσότερο, μάλιστα, όταν διακυβεύεται η υπόληψη ενός ανυπεράσπιστου πολίτη. Σε έναν μήνα θα γίνει η δίκη του Δημήτρη Ινδαρέ και των δύο γιων του για την υπόθεση της εκκένωσης της κατάληψης στην οδό Ματρόζου τον Δεκέμβριο του 2019. Η αστυνομία και το υπουργείο υποστηρίζουν πράγματα (όπως ότι οι δύο νέοι ήταν στην κατάληψη ή ότι ο πατέρας προσπάθησε να αρπάξει το όπλο ενός αστυνομικού) που ο Ινδαρές διαψεύδει κατηγορηματικά. Μια από τις δύο πλευρές λέει ψέματα. Και αυτό δεν μπορεί να κουκουλωθεί, εδώ δεν χωρούν «συμβιβασμοί».

Το χρέος των δημοσιογράφων; Το είπε ο Μάρτι Μπάρον: «Να κάνουμε τη δουλειά μας. Εχουμε μια αποστολή, μέρος της οποίας είναι να υποχρεώνουμε τους ισχυρούς και τους θεσμούς να λογοδοτούν. Και αυτό περιλαμβάνει, φυσικά, εκείνους που κυβερνούν».