Η υγεία μετά την πανδημία

Ο SARS-CoV-2 μπήκε στη ζωή μας απότομα, αρχικά σαν απίστευτη και τρομακτική αλλά μακρινή εικόνα, στην Κίνα, όμως πολύ γρήγορα βρέθηκε παντού, έχει καταλύσει τον τρόπο ζωής και την καθημερινότητά μας και μας κάνει αβέβαιους για το μέλλον. Η πανδημία επηρεάζει κάθε τομέα της ζωής, προσωπικές και επαγγελματικές σχέσεις, αλλά επηρεάζει ιδιαίτερα τον τομέα της υγείας τόσο τώρα, που χρειάζεται να αντιμετωπιστούν έγκαιρα και σωστά όλοι οι ασθενείς, όσο και στον σχεδιασμό για το μέλλον, για ένα σύστημα υγείας που είναι δομημένο και συνεργατικό, ένα σύστημα που απαντά στις ανάγκες των ασθενών και είναι βιώσιμο. Και παράλληλα, ένα σύστημα που μπορεί να αλλάζει και να ανταποκρίνεται σε συνθήκες κρίσης όπως η τωρινή.

Παγκόσμια, παρατηρήθηκαν προβλήματα και επιχειρήθηκαν λύσεις για την πανδημία. Η Κίνα έχτισε δύο νοσοκομεία σε 15 μέρες και έφερε γιατρούς από άλλες περιοχές, οι ΗΠΑ οργανώθηκαν κυρίως με τηλεϊατρική και παντού χρησιμοποιήθηκαν νοσοκομεία, συνεδριακά κέντρα, ακόμα και σκηνές για τη νοσηλεία των ασθενών Covid.

Στην Ελλάδα, έγινε προγραμματισμός και, παρά τα 10 χρόνια κρίσης, το σύστημα υγείας ανταποκρίθηκε. Ολο τον τελευταίο χρόνο έγιναν αλλαγές, ξεκίνησε η άυλη συνταγογράφηση που επιτρέπει στους ασθενείς να αποφεύγουν άσκοπες επισκέψεις και έκθεση, αυξήθηκε η δύναμη των ΜΕΘ και το προσωπικό των νοσοκομείων. Στο πρώτο κύμα πήγαμε πολύ καλά, στο δεύτερο υπήρξε μεγαλύτερη πίεση και μεγαλύτερη θνητότητα, ελπίζω ότι θα είμαστε όλοι προσεκτικοί ώστε να αποφύγουμε το τρίτο κύμα. Πέρα όμως από την αντιμετώπιση της πανδημίας, είναι ώρα να σκεφτούμε πώς θέλουμε να είναι η φροντίδα υγείας στο μέλλον και πώς πρέπει να την οργανώσουμε. Ακούμε όλο αυτόν τον καιρό για τις μονάδες, που φυσικά είναι απαραίτητες, για πολυτραυματίες, για λοιμώξεις και άλλα προβλήματα αλλά αφορούν λίγους αρρώστους με συγκεκριμένες ενδείξεις. Ομως χρειαζόμαστε πρώτα και συχνότερα την καθημερινή φροντίδα, χρειάζεται να υπάρχουν καλοί γιατροί παντού, γενικοί ιατροί, παθολόγοι, παιδίατροι που να ξέρουν τους ασθενείς και τα προβλήματά τους, στην πρωτοβάθμια φροντίδα. Πρέπει αυτοί οι γιατροί να είναι συνδεδεμένοι με κέντρα υγείας και δευτεροβάθμια νοσοκομεία ώστε όταν οι ασθενείς χρειάζονται νοσηλεία ή αντιμετώπιση από ειδικό, η φροντίδα να είναι συνεχής και να γίνεται με απλές διαδικασίες. Το ηλεκτρονικό ιστορικό του ασθενούς, φυσικά με τήρηση των προσωπικών δεδομένων, είναι ένα σημαντικό βήμα για να παρέχεται εύκολα και γρήγορα η σωστή φροντίδα και να αποφεύγονται λάθη, ειδικά στην Ελλάδα των πολλών νησιών και ορεινών χωριών όπου είναι αδύνατο να υπάρχουν παντού νοσοκομεία και ειδικά κέντρα. Οχι μόνο γιατί δεν είναι οικονομικά βιώσιμο αλλά κυρίως γιατί δεν υπάρχουν αρκετά περιστατικά ώστε να υπάρχει και να διατηρείται η ιατρική εμπειρία – ο καλύτερος ιατρός παύει να είναι καλός αν δεν αντιμετωπίζει συνεχώς ασθενείς. Αρα είναι πιο ασφαλές για τους ασθενείς να υπάρχουν πρωτοβάθμιοι ιατροί παντού, δευτεροβάθμια νοσοκομεία σε κάθε περιφέρεια και λίγα μεγάλα ειδικά κέντρα με σύστημα διακομιδών για τα πιο σπάνια ή περίπλοκα προβλήματα, ώστε σε κάθε βήμα η φροντίδα να είναι άριστη. Χρειαζόμαστε επίσης περισσότερα κέντρα αποκατάστασης και ιδρύματα χρόνιας φροντίδας.

Η ιατρική αλλάζει και εξελίσσεται, ακολουθώντας τις ανάγκες των ασθενών, την αλλαγή στον πληθυσμό (μεγαλύτερες ηλικίες και πολυ-νοσηρότητες) και τις νέες τεχνολογίες. Αλλάζει σε δύο κατευθύνσεις: ιατρική προσανατολισμένη στον άρρωστο και ιατρική ομάδας πολλαπλών ειδικοτήτων – multidisciplinary. Χρειαζόμαστε τώρα έναν σχεδιασμό με ορίζοντα μακροχρόνιο, έναν σχεδιασμό όπου θα συμμετέχουν όλοι, ιατροί και ασθενείς, νοσηλευτές, φυσικοθεραπευτές, όλοι οι επαγγελματίες υγείας, δημόσιος και ιδιωτικός τομέας, ο ΕΟΠΥΥ και ασφαλιστικές εταιρείες, ο ΟΔΙΠΥ, ο ΕΟΦ και η βιομηχανία, έναν σχεδιασμό για άριστη φροντίδα για όλους.

H Μίνα Γκάγκα είναι πρόεδρος του Κεντρικού Συμβουλίου Υγείας, διευθύντρια της 7ης Πνευμονολογικής Κλινικής, ΝΝΘΑ Σωτηρία