Το χασάπικο

H Στέλλα Κυριακίδη ξεκίνησε άσχημα τη θητεία της στην ΕΕ: ο πρόεδρος Αναστασιάδης την επέλεξε αντί να ανανεώσει τη θητεία του Χρήστου Στυλιανίδη, επειδή ο τελευταίος αρνήθηκε να κουκουλώσει το σκάνδαλο με τις χρυσές βίζες. Στη συνέχεια, η επίτροπος υγείας της ΕΕ δέχθηκε σφοδρές επικρίσεις για τον τρόπο που διαχειρίστηκε την πανδημία. Χρειαζόταν λοιπόν να ταυτιστεί με μια ισχυρή δήλωση ώστε να περάσουν σε δεύτερο πλάνο τα υπόλοιπα. Τη βρήκε αυτή την εβδομάδα με αφορμή τη διαμάχη της Ενωσης με την AstraZeneca. «Απορρίπτουμε τη λογική τού όποιος προλάβει πρώτος», είπε. «Αυτό μπορεί να λειτουργεί σε ένα συνοικιακό χασάπικο, όχι όμως και σε συμβόλαια και σε συμφωνίες όπου περιλαμβάνονται προκαταβολές».

Πράγματι, η Ενωση δεν είναι χασάπικο, και δη συνοικιακό. Ευθύνες όμως έχει. Και η επίτροπος δεν μπορεί να τις κρύψει ανεβάζοντας τους τόνους. Σύμφωνα με τον γερμανό οικονομολόγο Γκούντραμ Βολφ, διευθυντή του ευρωπαϊκού ινστιτούτου Bruegel, οι αργοί ρυθμοί εμβολιασμού στην Ευρώπη οφείλονται σε πέντε λόγους. Ο πρώτος είναι ότι παραγγέλθηκαν λίγα εμβόλια, και υπερβολικά αργά: ακόμη κι όταν είχε φανεί ότι το εμβόλιο της Pfizer-BioNTech ήταν το πιο αποτελεσματικό, η Κομισιόν δίσταζε.

Ο δεύτερος λόγος είναι ότι τα χρήματα που διατέθηκαν ήταν λίγα: μόλις 2,7 δισεκατομμύρια ευρώ, στα οποία προστέθηκαν τον Σεπτέμβριο άλλα 1,09 δισεκατομμύρια. Ως μέτρο σύγκρισης, οι Ηνωμένες Πολιτείες διέθεσαν 18 δισεκατομμύρια. Επιπλέον, κάτω από την πίεση και του αντιεμβολιαστικού κινήματος, η ΕΕ επέμεινε να έχουν την ευθύνη οι φαρμακευτικές εταιρείες για οτιδήποτε πάει στραβά. Ο Τζόνσον δεν έδειξε ανάλογες ευαισθησίες. Και ο Νετανιάχου απλώς παρέδωσε στην Pfizer όλα τα προσωπικά δεδομένα των Ισραηλινών…

Οι δύο τελευταίοι λόγοι έχουν να κάνουν με τα «ψιλά γράμματα» των συμβολαίων και με τη βιομηχανική πολιτική. Σύμφωνα με τον άνθρωπο που πήρε το 2012 την AstraZeneca σε παρακμή και την έφερε στην πέμπτη θέση παγκοσμίως στον τομέα της, τον γάλλο Πασκάλ Σοριό, το συμβόλαιο με την ΕΕ δεν υποχρεώνει την εταιρεία να προβεί σε άμεσες παραδόσεις εμβολίων, αλλά να «καταβάλει τις καλύτερες δυνατές προσπάθειες σε αυτή την κατεύθυνση». Οσο για τη βιομηχανική πολιτική, μόλις τώρα επιστρατεύεται η Sanofi για να βοηθήσει την Pfizer να αυξήσει την παραγωγή της. Δεν θα έπρεπε οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να έχουν κινητοποιηθεί νωρίτερα;

Το συμπέρασμα του διευθυντή του Bruegel είναι ότι η ΕΕ δεν ήταν προετοιμασμένη για την πανδημία. Εχει ασφαλώς ελαφρυντικά: φταίνε οι πιέσεις της κυβέρνησης Τραμπ, φταίει ο κυνισμός των Βρετανών, φταίει και η απληστία των φαρμακευτικών εταιρειών. Για να αποκτήσει όμως η Ευρωπαϊκή Ενωση πραγματική δύναμη, πρέπει να αποκτήσει θεσμούς ανάλογους με τους αμερικανικούς. Για να μην αντιμετωπίζεται ως συνοικιακό χασάπικο, πρέπει να μετατραπεί στις Ηνωμένες Πολιτείες της Ευρώπης.