Σεξουαλική παρενόχληση έχει υποστεί το 65% των Ελληνίδων

Στον απόηχο των καταγγελιών της Σοφίας Μπεκατώρου κι ενώ τα θύματα του ελληνικού #MeToo, παίρνοντας δύναμη από τη γενναιότητα της χρυσής ολυμπιονίκη, καθημερινά σπάνε τη σιωπή τους καταγγέλλοντας δημόσια ανάλογα βιώματα σεξουαλικής κακοποίησης, η εταιρεία ερευνών και δημοσκοπήσεων PRORATA μέσα από πέντε ερωτήσεις, το διάστημα 22-24 Ιανουαρίου, επιχειρεί «να τροφοδοτήσει τον δημόσιο διάλογο παρουσιάζοντας τα αποτελέσματα έρευνας απέναντι στο μείζον κοινωνικό πρόβλημα της σεξουαλικής παρενόχλησης και κακοποίησης». Οι απαντήσεις στη συγκεκριμένη έρευνα λειτουργούν σαν φωτογραφία της στιγμής για το πώς βιώνει η ελληνική κοινωνία – και μάλιστα σε επίπεδο φύλου – τη χιονοστιβάδα αποκαλύψεων γύρω από τη σεξουαλική παρενόχληση σε κάθε πτυχή της κοινωνικής ζωής, με τους άνδρες να διαφοροποιούνται ελαφρώς σε ορισμένες απαντήσεις από τις γυναίκες, αποτυπώνοντας μια κατάτι πιο ανεκτική στάση ως προς τα φαινόμενα παρενόχλησης και κακοποίησης.

Η τέταρτη ερώτηση της έρευνας που απευθύνεται μόνο σε γυναίκες και αφορά το αν έχουν υποστεί ποτέ σεξουαλική παρενόχληση είναι ίσως και η πιο σοκαριστική ως προς το μέγεθος του προβλήματος που αποκαλύπτει. Το 65% των γυναικών απαντούν θετικά, με τους εργασιακούς χώρους να αποτελούν το κύριο μέρος που λαμβάνει χώρα η σεξουαλική παρενόχληση για το 58% των θυμάτων, τον «δρόμο» να έρχεται δεύτερος με 53%, ενώ ακολουθούν οι απαντήσεις «σε κάποιο σπίτι» (35%), σε χώρο διασκέδασης (30%), στο σχολείο ή το πανεπιστήμιο (28%) και στο ψηφιακό περιβάλλον των social media (23%).

Λόγοι καταγγελίας. Η έρευνα ξεκινά με την ερώτηση «Κατά τη γνώμη σας για ποιον/ους από τους παρακάτω λόγους κάποια καταγγέλλει δημόσια ένα περιστατικό σεξουαλικής παρενόχλησης ή κακοποίησης». Από τις απαντήσεις ανδρών και γυναικών αναδεικνύεται μια πρώτη διαφοροποίηση ως προς τον τρόπο που αντιλαμβάνονται οι μεν και οι δε τα κίνητρα που οδηγούν μια γυναίκα που έπεσε θύμα σεξουαλικής παρενόχλησης ή κακοποίησης να το καταγγείλει, σε όποιον χρόνο εκείνη επιλέξει, για τους δικούς της λόγους. Το 83% αντιλαμβάνεται ότι οι καταγγελίες γίνονται για να αποτραπούν παρόμοια περιστατικά στο μέλλον, το 55% για να τιμωρηθεί ο δράστης, το 50% για να ανοίξει ο δημόσιος διάλογος επί του θέματος και το 13% για προσωπική προβολή, ποσοστό όμως που προκύπτει ως μέσος όρος με πλειοψηφική την απάντηση των ανδρών με 19% και μόνο 6% από την πλευρά των γυναικών ερωτώμενων. Στοιχείο που φανερώνει ότι ακόμα υπάρχει μια μερίδα ανδρών που βλέπει με καχυποψία τις καταγγέλλουσες και τα κίνητρά τους αποδίδοντάς τους ιδιοτέλεια.

Ανησυχία προκαλεί το εύρημα – μεταξύ των ανδρών που ερωτήθηκαν – ως προς την άποψη ότι «με το να θεωρούμε ότι τα πάντα πλέον αποτελούν σεξουαλική παρενόχληση μπορεί να οδηγηθούμε σε “ποινικοποίηση” του φλερτ». Εδώ, ενώ στο συνολικό δείγμα ανδρών-γυναικών μόλις το 41% απαντά ότι συμφωνεί με τη συγκεκριμένη αντίληψη, αναλύοντας αυτό το 41% βρίσκει κανείς τους άνδρες να συμφωνούν κατά 58% και τις γυναίκες μόλις με 23%. Ως προς τις συμπεριφορές που εκλαμβάνονται από τις γυναίκες ως σεξουαλική παρενόχληση, επικρατέστερη είναι η απάντηση σχετικά με το σχόλιο κάποιου ατόμου με το οποίο δεν έχουν υπάρξει ερωτικές επαφές και στο οποίο εμπεριέχονται σεξουαλικοί υπαινιγμοί με ποσοστό 49% και το 38% να απαντά ότι εξαρτάται από την περίσταση. Καθώς και «το επίμονο κοίταγμα σε συγκεκριμένα σημεία του σώματος» που επιλέγει ως απάντηση το 37% με το 36% να δηλώνει πως εξαρτάται από την περίσταση. Στην ίδια ερώτηση, η πλειοψηφία των γυναικών απαντά πως δεν εκλαμβάνει ως σεξουαλική παρενόχληση το σφύριγμα στον δρόμο (69% και μόλις το 18% δηλώνει ότι εξαρτάται από την περίσταση) ή το κλείσιμο του ματιού (64% και ένα 25% απαντά ότι εξαρτάται από την περίσταση).

Δεν θα βρουν το δίκιο τους. Το μεγαλύτερο πρόβλημα που αναδεικνύει η έρευνα και για το οποίο σίγουρα θα απαιτηθούν από την πολιτεία πρωτοβουλίες σε επίπεδο νομοθετικό είναι το πόσο δύσκολη υπόθεση θεωρείται η δικαίωση μιας γυναίκας που έχει υποστεί σεξουαλική παρενόχληση ή κακοποίηση. «Με τρόπο καθολικό», σημειώνουν από την PRORATA, σε ποσοστό 87%, οι ερωτώμενοι διατυπώνουν την άποψη ότι «δεν είναι καθόλου εύκολο» ή «όχι ιδιαίτερα εύκολο» να δικαιωθεί μια γυναίκα που έχει υπάρξει θύμα σεξουαλικής παρενόχλησης ή κακοποίησης. Και αυτό ίσως εξηγεί και το γιατί τόσα θύματα διστάζουν να σπάσουν τη σιωπή τους και να καταγγείλουν τους θύτες, εφόσον πλειοψηφικά επικρατεί η αντίληψη ότι το πιθανότερο είναι να μη βρουν ποτέ το δίκιο τους.