Ενα (σχεδόν) τέλος και μια αρχή

Αυτή τη φορά, η εκλογή ηγεσίας στο Χριστιανοδημοκρατικό Κόμμα (CDU) ήταν μία ανδρική υπόθεση, που μάλιστα για πρώτη φορά λάμβανε χώρα ψηφιακά, στο πλαίσιο μιας εικονικής (virtual) κομματικής πραγματικότητας, με την οποία σηματοδοτήθηκε το τέλος της «εποχής Μέρκελ» που έβαλε τη σφραγίδα της στο CDU, τη Γερμανία και την Ευρώπη. Πρόκειται αδιαμφισβήτητα για μια κρίσιμη κομματική διαδικασία, καθώς η χώρα έχει μπει σε μια προεκλογική τροχιά.

Φαβορί σε αυτήν την αναμέτρηση εκλογής αρχηγού στο CDU θεωρείτο ο Φρίντριχ Μερτς, επικεφαλής ενός συντηρητικού ρεύματος στο εσωτερικό του κόμματος, ο οποίος είχε ανεπιτυχώς δοκιμάσει την τύχη του για το ίδιο πόστο το 2018. Ηττήθηκε εκ νέου από τον Αρμιν Λάσετ, πρωθυπουργό στο κρατίδιο της Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας, ένα παλιό σοσιαλδημοκρατικό κάστρο στο οποίο ο Λάσετ συγκυβερνά με τους Φιλελεύθερους.

Στην ομιλία του στο συνέδριο του κόμματος ο Αρμιν Λάσετ μίλησε εναντίον της πόλωσης και του λαϊκισμού, βαδίζοντας στα χνάρια της Ανγκελα Μέρκελ και ακολουθώντας μια παράδοση που θέλει το CDU σε μια κεντρώα τοποθέτηση στα επίμαχα πολιτισμικά, οικολογικά και ευρωπαϊκά διακυβεύματα. Η επιλογή του Λάσετ ως επικεφαλής του CDU μπορεί να ήταν οριακή, καθώς υπέρ του ψήφισε το 52% των εκλεκτόρων – ποσοστό που πρέπει να επικυρωθεί με τη διαδικασία της επιστολικής ψήφου -, ήταν όμως μια (ακόμη) επιλογή της απόλυτης πλειοψηφίας του κόμματος υπέρ ενός ανοίγματος του CDU στα αριστερά του και όχι υπέρ μιας μετατόπισης στα δεξιά του, αντιστεκόμενο στην ιδέα ενός φλερτ με το ακροδεξιό AfD.

Συζητώντας για το CDU και την καμπή που βρίσκεται με την αποχώρηση της Μέρκελ από την ηγεσία του και την καγκελαρία, το ενδιαφέρον επικεντρώνεται στoν κίνδυνο εκροής ψηφοφόρων του προς το AfD. Η κυριαρχία του CDU στην πολιτική σκηνή συνδέεται όμως με τη διείσδυσή του σε ψηφοφόρους του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος και των Φιλελεύθερων, ενώ η άνοδος του AfD σε ομοσπονδιακό και κρατιδιακό επίπεδο στηρίζεται πρωτίστως στην κινητοποίηση αδρανών εκλογέων (non voters) που απείχαν από τις κάλπες σε προηγούμενες εκλογές. Στη Γερμανία και σε άλλες χώρες, η επικράτηση στις εκλογές κρίνεται προπάντων από τη διείσδυση των κομμάτων στο κέντρο του ιδεολογικού-πολιτικού άξονα και του ευρύτερου πολιτικού χώρου. Η εκλογή Λάσετ στην ηγεσία του CDU διασφαλίζει τη μετριοπαθή και συναινετική του τοποθέτηση και στέλνει ένα θετικό μήνυμα στους εκλογείς, το 35% από τους οποίους θα ψήφιζε την Ενωση CDU και CSU στην παρούσα στιγμή εφόσον γίνονταν εκλογές. Επιπλέον, το AfD δεν βρίσκεται στην καλύτερη φάση του ερχόμενο αντιμέτωπο με συγκρούσεις στο εσωτερικό του και υποχώρησή του στις δημοσκοπήσεις. Η εκλογή στην ηγεσία του CDU του Φρίντριχ Μερτς αφενός θα έβαζε φρένο στη διείσδυση του κόμματος σε ψηφοφόρους με μετριοπαθή προσανατολισμό και αφετέρου θα δικαίωνε τις θέσεις του AfD κατά της μετανάστευσης, ενώ με τις οπισθοδρομικές τοποθετήσεις Μερτς σε μεταϋλιστικά ζητήματα θα άφηνε περισσότερο χώρο που θα ήταν εκλογικά διεκδικήσιμος από τους ριζοσπάστες δεξιούς λαϊκιστές.

Ο Αρμιν Λάσετ έχει ένα δύσκολο δρόμο μπροστά του· για το CDU, όμως, οι προοπτικές είναι οι καλύτερες δυνατές με βάση το momentum. Για την Ευρώπη, το κενό της Μέρκελ θα αναπληρωθεί δύσκολα και μακάρι αυτή να είναι μια διαψεύσιμη εκτίμηση.

Η Βασιλική Γεωργιάδου είναι καθηγήτρια Πολιτικής Επιστήμης στο Πάντειο Πανεπιστήμιο