Βασικά σημεία μιας μεταρρύθμισης

Το νομοσχέδιο για τα ΑΕΙ, που παρουσιάστηκε προχτές, έχει στρατηγικό σχεδιασμό κατά τα περισσότερα σημεία του. Τα βασικά τα γνωρίζουμε. Τα Πανεπιστήμια πρέπει να λειτουργήσουν ως το αναγκαίο σκαλοπάτι των νέων προς την παραγωγή, άρα οφείλουν να καθρεφτίζουν την πραγματικότητα και να προσαρμόζονται σ’ αυτή. Δημιουργούνται στοιχειώδεις προϋποθέσεις εκπαιδευτικής επάρκειας για την εισαγωγή φοιτητών, που καθρεφτίζονται στη θεσμοθέτηση βάσης εισαγωγής, ενώ ενισχύεται η αυτονομία των σχολών. Η ασφάλεια, αποδεσμευμένη από τις εκπαιδευτικές δομές που δεν έχουν καταφέρει να την εμπνεύσουν, ανατίθεται στην αστυνομία, με στόχο σε εύλογο χρόνο να πάψουν τα πανεπιστήμια να είναι εστίες ανομίας και βίας. Τέλος, γίνεται προσπάθεια ανασύστασης της τεχνικής εκπαίδευσης, μια που η πελατειακή λογική της αντιμεταρρύθμισης Γαβρόγλου ουσιαστικά, διά της ανωτατοποιήσεως των ΤΕΙ, καταργεί την πολύ κρίσιμη στη συγκυρία τεχνολογική εξειδίκευση.

Ο σχεδιασμός αυτός είναι λεπτομερέστερος σε επιμέρους σημεία. Καταρχήν, στόχος είναι να μειωθεί ο αριθμός των εισακτέων. Δεν είναι ένα ανάλγητο και ταξικό μέτρο, όπως θα ειπωθεί από τη χύμα αντιπολίτευση, για να μην έχουν πρόσβαση οι φτωχοί και οι κατατρεγμένοι. Στοχεύει στην εξοικονόμηση πόρων και τον ουσιαστικό προσανατολισμό νέων που, ούτως ή άλλως, δεν ενσωματώνονται στην ακαδημαϊκή ζωή. Σήμερα, εισάγεται εξαιρετικά μεγάλος αριθμός στα ΑΕΙ (το 2020 υπολογίστηκαν περισσότεροι από όσους είχαν γεννηθεί 18 χρόνια πριν), πολλοί από τους οποίους όμως δεν αποφοιτούν ενώ δεν συμμετέχουν στην αγορά εργασίας. Το πρόβλημα δεν είναι αμελητέο. Σχεδόν το 30% όσων εισάγονται, περίπου ένας στους τρεις, δεν αποφοιτά ποτέ.

Μεγάλη συζήτηση έχει γίνει για ορισμένες προκλητικά χαμηλές βάσεις εισαγωγής. Σήμερα, πρακτικά, μπορούν να εισαχθούν υποψήφιοι που έχουν δώσει λευκή κόλλα. Αυτό πλέον παύει να ισχύει. Αλλά δεν ισχύει ούτε η βάση του 10. Το υπουργείο Παιδείας εξηγεί ότι αυτό συμβαίνει για να μην εξαρτάται το ποσοστό επιτυχόντων/αποτυχόντων κάθε χρόνο από την ευκολία ή τη δυσκολία των θεμάτων, αλλά κι επειδή τα προγράμματα σπουδών διαφέρουν, άρα χρειάζεται διαφοροποίηση των ακαδημαϊκών προϋποθέσεων εισαγωγής. Τέλος, επειδή ενισχύεται η αυτονομία των σχολών, τους δίνεται η δυνατότητα να διαμορφώσουν το προφίλ που επιθυμούν, άρα και να ορίζουν τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες θα έχονται φοιτητές.

Το νομοσχέδιο, όπως είπαμε, δίνει ιδιαίτερη σημασία στην επαγγελματική εκπαίδευση. Ενώ οι υποψήφιοι επιδιώκουν να εισαχθούν σε πανεπιστήμιο, έχουν τη δυνατότητα να συμπληρώσουν και δεύτερο μηχανογραφικό, ώστε σε περίπτωση που αποτύχουν να έχουν τη δυνατότητα, βάσει του απολυτηρίου τους, να ενταχθούν σε δημόσια ΙΕΚ.

Λέγαμε χθες για την ανάγκη των μέτρων ασφαλείας. Αν περάσουν μερικά χρόνια χωρίς αλλαγές, θα πετύχουν. Θα αποτύχει όμως απολύτως η προσπάθεια δημιουργίας πειθαρχικού πλαισίου. Το πειθαρχικό συμβούλιο φοιτητών, π.χ., δεν θα λειτουργήσει, αφού συγκροτείται από αντιπρύτανη, κοσμήτορα, πρόεδρο τμήματος, φοιτητή και έναν δικηγόρο της Νομικής Υπηρεσίας. Μόνο ένα συμβούλιο διοίκησης που δεν λογοδοτεί στα κόμματα και στους «καπελωμένους» συλλόγους θα μπορούσε να επιβάλλει πειθαρχικές ποινές.

Σε γενικές γραμμές, πάντως, η μεταρρυθμιστική πνοή στο νομοσχέδιο είναι ουσιαστική. Θα υπάρξουν αντιδράσεις, όπως φάνηκε και από τις δηλώσεις στελεχών της αντιπολίτευσης, επειδή νομοτελειακά θα ακολουθήσει ένα πλέγμα διατάξεων που θα προϋποθέτουν την αξιολόγηση των σχολών και των καθηγητών – το κόκκινο πανί όσων έχουν επενδύσει, δεκαετίες τώρα, στο υπάρχον καθεστώς. Θα έχει ενδιαφέρον πώς θα αντιδράσει η κυβέρνηση στην αναμενόμενη προσπάθεια των ενδιαφερομένων να παγώσουν, διά του λεγόμενου φοιτητικού κινήματος, τη μεταρρύθμιση.