Θέατρο εκ του προχείρου

Το θέατρο στην τηλεόραση έχει παράδοση στην Ελλάδα και προέλευση από το θέατρο στο ραδιόφωνο. Ενα μόλις μήνα μετά την ίδρυση της Ελληνικής Ραδιοφωνίας, το 1938, άρχισε η μετάδοση θεατρικών σκετς και λίγο αργότερα μεταδόθηκε και η πρώτη ολοκληρωμένη παράσταση. Τις επόμενες δεκαετίες αυτές οι μεταδόσεις που δεν σταμάτησαν ούτε την περίοδο της Κατοχής, εκπαίδευσαν ή, έστω, εξοικείωσαν με το θέατρο μία Ελλάδα που περπατούσε ακόμη στα κατσάβραχα και όπου τα ποσοστά αναλφαβητισμού ήταν πολύ υψηλά.

Οταν το 1966 υποδεχθήκαμε στη χώρα μας την τηλεόραση, η δοκιμασμένη και επιτυχημένη συνταγή επαναλήφθηκε από τους πρώτους κιόλας μήνες με «επίσημη πρεμιέρα», τον Μάιο του 1966, το μονόπρακτο του Ιάκωβου Καμπανέλη «Αυτός και το παντελόνι του» με τον Βασίλη Διαμαντόπουλο. Ακολούθησε το «Μικρό Θέατρο» και το «Μεγάλο Θέατρο» ή «Θέατρο του Σαββάτου» έως που, το 1972, ξεκίνησε το «Θέατρο της Δευτέρας» που κράτησε, άλλοτε με καλύτερες και άλλοτε με χειρότερες παραγωγές, για περισσότερες από τρεις δεκαετίες. Οπως και να ‘χει, πάντως, γίνονταν πρόβες – κάποιες κρατούσαν για πάνω από δύο μήνες – στήνονταν σκηνικά έστω και από κόντρα πλακέ και τα γυρίσματα κρατούσαν τρεις, τουλάχιστον, μέρες.

Εντάξει, δεν ήταν ακριβώς θέατρο αλλά αποτελούσε, μια αξιοπρεπή πύλη εισόδου σε αυτόν τον μαγικό κόσμο. Για μένα, αν και η μητέρα μου με έσερνε σε παραστάσεις από τα τέσσερά μου, το «Θέατρο της Δευτέρας» σηματοδοτούσε ένα είδος καλλιτεχνικής ενηλικίωσης αφού δεν χρειαζόταν η διαμεσολάβηση κάποιου μεγαλύτερου για να το παρακολουθήσω. Πάντως, σε αυτήν την εκπομπή είδαμε σπουδαία έργα του διεθνούς και ελληνικού ρεπερτορίου και τους σημαντικότερους ηθοποιούς της παλαιότερης και της νεότερης, τότε, γενιάς. Με τα μέσα της εποχής; Ναι, με τα μέσα της εποχής.

Χρειάστηκε μια άνθηση του ελληνικού θεάτρου – που ανέβασε τα στάνταρ ως προς τα κριτήρια των θεατών – το πέρασμα στην on demand προβολή και μία αναστολή των παραστάσεων λόγω πανδημίας για να πάμε από το τηλεοπτικό θέατρο της Δευτέρας, στο θέατρο της διαδικτυακής αρπαχτής.

Το live το streaming

Ηδη από την καραντίνα του Μαρτίου, το live streaming (κάτι που έως τότε γινόταν σε εκδηλώσεις και ομιλίες) άρχισε να αφορά και το θέατρο. Τι είναι το live streaming στην προκειμένη περίπτωση; Η ζωντανή μετάδοση μίας παράστασης. Οι ηθοποιοί παίζουν και ταυτόχρονα ο θεατής μπορεί να τους βλέπει ακόμη και στην οθόνη του κινητού του. Ο,τι κοντινότερο δηλαδή στη θεατρική εμπειρία και χωρίς τη δυνατότητα μοντάζ ή άλλης επέμβασης. Και από συνεργείο εξειδικευμένο στη ζωντανή θεατρική μετάδοση. Live streaming έχει κάνει, προς το παρόν, μόνο το Εθνικό Θέατρο (το μοναδικό θεσμικό θέατρο στην Ευρώπη που επένδυσε, εν μέσω πανδημίας, σε αυτό το πρότζεκτ το οποίο εγκαινίασε ο Δημήτρης Λιγνάδης το καλοκαίρι με τους «Πέρσες» από την Επίδαυρο) και το «Πορεία». Μιλημένα, ξηγημένα.

Υπάρχει και το on line streaming. Παραστάσεις που μαγνητοσκοπούνται με σκοπό να μεταδοθούν από οθόνη. Επίσης από εξειδικευμένο συνεργείο και με καθορισμένες προδιαγραφές. Μεγάλοι διεθνείς θεατρικοί οργανισμοί όπως η Schaubühne έχουν δώσει έτσι τη δυνατότητα στο κοινό να παρακολουθήσει εξαιρετικές παραστάσεις. Στα καθ’ ημάς, σε on line streaming από το Παλλάς είδαμε το «Τρίτο Στεφάνι».

Ο,τι να ‘ναι

Το on line streaming όμως παραξεχείλωσε τον τελευταίο μήνα. Είδαμε παραστάσεις μαγνητοσκοπημένες προ 20ετίας, προφανώς για λόγους εκπαιδευτικούς ή αρχειακούς, με μια ερασιτεχνική κάμερα, με ήχο που μοιάζει περισσότερο με παφλασμό κυμάτων, χωρίς ειδικό φωτισμό έτσι ώστε η εικόνα να μοιάζει με λάσπη. Είναι προσβολή για τους ηθοποιούς που συμμετέχουν και για το κοινό που καλείται να πληρώσει 10 ευρώ για να τις παρακολουθήσει. Ηταν το «Θέατρο της Δευτέρας» αρτιότερο τεχνικά; Οχι. Είπαμε όμως, άλλες εποχές. Στη δική μας εποχή, αυτές οι αρπαχτές με το άλλοθι της θεατρικής καραντίνας, είναι, επιπλέον, και τεχνολογική ντροπή.