Οι χαμένοι της ισότητας

Κάθε φορά που ανοίγει το ψυγείο, η νεαρή γάτα αντιλαμβάνεται την αλλαγή από μακριά. Τρέχει να προλάβει την πόρτα, να απολαύσει την ψύξη. Η ουρά της τρέμει από χαρά, γιατί γνωρίζει τον ήχο πολύ καλά: αν σταθεί τυχερή, εκείνη που της βάζει φαγητό θα ανοίξει το σακουλάκι με τις λιχουδιές και θα βγάλει δύο κομμάτια αποξηραμένο κοτόπουλο. Δεν υπάρχει πιο νόστιμο σνακ στον κόσμο. Αξίζει το νιαούρισμα που ρίχνει μπροστά στην ανοιχτή πόρτα του ψυγείου. Ακόμα κι αν τις περισσότερες φορές η πόρτα κλείνει και η νεαρή γάτα μένει απογοητευμένη: πιο συχνά οι άνθρωποι πίνουν νερό, παρά προσφέρουν λιχουδιές.

Οσοι περίμεναν, σ’ αυτόν τον ανασχηματισμό, να αυξηθεί ο αριθμός των γυναικών του κυβερνητικού σχήματος δεν είναι κατοικίδια που παρακαλούν για λίγο αποξηραμένο κοτόπουλο. Παρότι, υπό μια έννοια, κάτι κέρδισαν κι αυτοί επιμένοντας έξω από το ψυγείο: και οι γυναίκες αυξήθηκαν και ο πρώτος ανοιχτά ομοφυλόφιλος (και, μαζί, ικανότατος) Νικόλας Γιατρομανωλάκης έγινε υφυπουργός Σύγχρονου Πολιτισμού. Κάπου κρυμμένη πίσω από τη μαρκίζα, ωστόσο, υπήρχε η απόφαση για τη Γενική Γραμματεία Ισότητας. Το 2019, όταν το Μέγαρο Μαξίμου άλλαξε χέρια, στον τίτλο της «Ισότητας» προστέθηκε η «Οικογενειακή Πολιτική» και οι αρμοδιότητές της περιήλθαν στον υπουργείο Εργασίας από το υπουργείο Εσωτερικών. Μια εβδομάδα πριν, η αρμόδια γενική γραμματέας αναβαθμίστηκε σε υφυπουργό για τη δημογραφική πολιτική και την οικογένεια. Η ισότητα χάθηκε στον τίτλο του υφυπουργείου, ενώ η Γενική Γραμματεία έγινε πλέον «Δημογραφικής και Οικογενειακής Πολιτικής και Ισότητας των Φύλων».

Ο τρόπος που μιλάμε για τη γραμματεία Ισότητας είχε αλλάξει ήδη, βέβαια, από την περίοδο της διακυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ. Η προηγούμενη κυβέρνηση την είχε υποβαθμίσει σε κάτι που έμοιαζε με αστείο – την τελευταία φορά που ακούστηκε ήταν για να στηλιτεύσει μια διαφήμιση με την Αντζελα Δημητρίου. Υπήρχαν φορές που ξεχείλιζε από γραφικότητα, όμως κανείς δεν μπορεί να πει ότι η παρουσία της δεν ήταν απαραίτητη. Ακόμα και τότε, ως αστείο στα χείλη των πολλών, είχε σημασία που υπήρχε, γιατί μαζί της υπήρχε η ελπίδα πως κάποια στιγμή θα εκσυγχρονιστεί. Αυτό δεν έγινε. Τα τυπικά λίγο ενδιαφέρουν, όμως είναι ενδεικτικά. Η ισότητα εξισώθηκε με την οικογένεια και το δημογραφικό, λες και μοναδικός στόχος στη ζωή μιας γυναίκας είναι ο γάμος και η αναπαραγωγή. Οντως, το δημογραφικό πρόβλημα συνδέεται με την ισότητα: οι γυναίκες που εργάζονται φοβούνται πως (επί της ουσίας, αν όχι στα χαρτιά) θα τερματίσουν την καριέρα τους αν γίνουν μητέρες. Από τον Ιούλιο του 2019, όμως, τίποτα δεν έχει αλλάξει. Ούτε μια από αυτές τις μεγάλες μεταρρυθμίσεις που έχουν εξαγγελθεί δεν έχει στόχο να τις διευκολύνει.

Τα τελευταία δέκα χρόνια κάναμε βήματα πίσω: τα social media ξεχειλίζουν από σεξισμό για ταγάρια και αξύριστες μασχάλες. Η εμφάνιση των γυναικών, η σεξουαλική τους ζωή και το ύφος τους γίνεται θέμα συζήτησης ή δημόσιος περίγελος. Κι αν αυτό κατανοείται στο πλαίσιο της σάτιρας, η επιστροφή των ριάλιτι έδειξε πως δεν πρόκειται μόνο για θέμα πολιτικής ορθότητας: η νικήτρια του Big Brother, με εκατοντάδες χιλιάδες followers και ορατότητα στα μέσα ενημέρωσης, δηλώνει ανοιχτά πως θέλει έναν άνδρα «με τις αρχές εκείνων της δεκαετίας του ’30», ενώ όσο βρισκόταν ακόμα μέσα στο παιχνίδι χαρακτήριζε «ανήθικες» τις συμπαίκτριές της που κοιμόντουσαν στο ίδιο δωμάτιο (ούτε καν στο ίδιο κρεβάτι) με τους άντρες. Κι όλα αυτά σε μια περίοδο που τα κρούσματα ενδοοικογενειακής βίας εκτοξεύθηκαν λόγω των συνεχόμενων λοκντάουν, με τα θύματα να είναι (και πάλι) κυρίως γυναίκες.

Μπορεί, βέβαια, οι πρόσφατες αλλαγές στην κρατική δομή να είχαν κι άλλο στόχο: την ευκολότερη διαχείριση του θέματος της συνεπιμέλειας – για το οποίο ακόμα και η ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ, που σε άλλη περίπτωση θα το είχε ήδη αναδείξει, μέχρι τώρα μόνο σωπαίνει. Αλλά αυτό χρειάζεται κουβέντα, υπομονή και μπόλικο αποξηραμένο κοτόπουλο.