Η οικονομική κρίση της Τουρκίας σε αργή κίνηση

Η κρίση σε αργή κίνηση της Τουρκίας μπορεί να χωριστεί σε τρεις φάσεις. Κατά τη φάση πριν από τον COVID η λίρα υποτιμήθηκε με αργούς ρυθμούς καθώς τα υποκείμενα διαρθρωτικά προβλήματα δεν αντιμετωπίστηκαν και η στόχευση του πληθωρισμού δεν ήταν υψηλή προτεραιότητα. Η ικανότητα των τουρκικών τραπεζών να δανειστούν εύκολα στις διεθνείς αγορές απέκλεισε μια ακόμη πιο έντονη υποτίμηση του νομίσματος.

Η δεύτερη φάση της κρίσης ξεκίνησε όταν η πανδημία εμφανίστηκε τον Μάρτιο του 2020. Η Τουρκία, όπως και άλλες χώρες, αρχικά απάντησε με νομισματική και δημοσιονομική χαλάρωση. Αλλά η επεκτατική νομισματική πολιτική έφτασε γρήγορα στα όριά της. Η πτώση των επιτοκίων κάτω από το διψήφιο ποσοστό πληθωρισμού προκάλεσε στροφή προς το δολάριο, καθώς η εγχώρια και ξένη στροφή μακριά από τις λίρες Τουρκίας οδήγησε σε απότομη υποτίμηση του νομίσματος.

Η τουρκική κρίση βρίσκεται στην τρίτη φάση της, με τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής να αρχίζουν να ομαλοποιούν τη νομισματική πολιτική αυξάνοντας τα επιτόκια. Η κεντρική τράπεζα της Τουρκίας (CBRT) αύξησε το επιτόκιο αναφοράς κατά δύο ποσοστιαίες μονάδες τον Σεπτέμβριο. Ωστόσο, η τράπεζα δεν συμπλήρωσε τον κύκλο με μια άλλη αύξηση επιτοκίων τον Οκτώβριο. Αυτό ενίσχυσε την άποψη ότι οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής είναι απρόθυμοι ή ανίκανοι να αντιμετωπίσουν τις πιο επείγουσες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν.

Η αρνητική ανταπόκριση της αγοράς, σε συνδυασμό με τα ανεπαρκή αποθέματα κεντρικής τράπεζας για την αντιστάθμιση της πίεσης, πυροδότησε τα γεγονότα που οδήγησαν στην αντικατάσταση της οικονομικής ομάδας. Ο νέος επικεφαλής της κεντρικής τράπεζας και ο υπουργός Οικονομικών επέμειναν ότι η στόχευση του πληθωρισμού θα είναι προτεραιότητα για την Τουρκία. Ωστόσο, η νομισματική πολιτική της χώρας θα επηρεαστεί τελικά από τον Ερντογάν, ο οποίος συχνά επαναλαμβάνει την πεποίθησή του ότι τα υψηλά επιτόκια προκαλούν πληθωρισμό. Τι θα συμβεί όταν σταθεροποιηθούν οι χρηματοπιστωτικές αγορές; Η CBRT θα διατηρήσει την αυστηρότερη στάση της, σύμφωνα με τη στόχευση του ορθοδόξου πληθωρισμού, ή θα εξετάσει το ενδεχόμενο μείωσης των επιτοκίων σύμφωνα με τις προτάσεις του Ερντογάν;

Οι επενδυτές παρακολουθούν προσεκτικά. Εάν η αυστηρότερη πολιτική στάση της Τουρκίας αποδειχθεί μια εφάπαξ προσπάθεια σταθεροποίησης της συναλλαγματικής ισοτιμίας και η χώρα μειώσει τα επιτόκια τους επόμενους μήνες σε μια προσπάθεια μείωσης του πληθωρισμού, η κρίση σε αργή κίνηση αναμφίβολα θα συνεχιστεί.

Η Σελβά Ντεμιράλπ είναι καθηγήτρια Οικονομικών και πρόεδρος στο Yapi Kredi Economic Research στο Koç University. Είναι διευθύντρια στο φόρουμ οικονομικών ερευνών του Koç University-TUSIAD.

Η Σεμπνέμ Καλεμλί Οζκάν είναι πρώην σύμβουλος του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου. Είναι καθηγήτρια Οικονομικών στο College Park του University of Maryland.