Ενα θέμα μεγάλης συζήτησης

Πρόσφατα δημοσιεύθηκε στο ιατρικό περιοδικό «Environment International» και αναφέρεται στην ανίχνευση, για πρώτη φορά, μικροσωματιδίων πλαστικών, μικρότερων του 0,01 χιλιοστού, σε πλακούντες τεσσάρων υγιών γυναικών που είχαν φυσιολογικές κυήσεις και τοκετούς. Τα μικροπλαστικά σωματίδια ανιχνεύθηκαν τόσο στη μητρική επιφάνεια του πλακούντος όσο και στην εμβρυϊκή, αλλά και στη μεμβράνη μέσα στην οποία αναπτύσσεται το έμβρυο. Μικροσωματίδια πλαστικών δεν ανιχνεύθηκαν στους πλακούντες δύο άλλων γυναικών που μελετήθηκαν στη συγκεκριμένη εργασία. Λόγω της κρίσιμης σημασίας του πλακούντος στην ανάπτυξη του εμβρύου και στον ρόλο του ως φραγμού – φίλτρου με το εξωτερικό περιβάλλον, η παρουσία πιθανώς βλαπτικών πλαστικών σωματιδίων αποτελεί ένα θέμα μεγάλης συζήτησης.

Ο πλακούντας είναι ένα όργανο το οποίο παίζει πολύ σημαντικό ρόλο στην εγκυμοσύνη, αποτελώντας τον συνδετικό κρίκο μεταξύ της μητέρας και του αναπτυσσόμενου εμβρύου. Μεταφέρει αίμα, οξυγόνο και όλα τα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά στο έμβρυο για την ανάπτυξή του και, αντίστροφα, συντελεί στην αποβολή από το έμβρυο των προϊόντων του μεταβολισμού (ουρία, άλλοι καταβολίτες, διοξείδιο του άνθρακα κ.λπ.). Επίσης, λειτουργεί ως φραγμός – εμπόδιο για τη διέλευση βλαπτικών για το έμβρυο ουσιών (π.χ. φαρμάκων), ενώ επιτρέπει την εκλεκτική μεταφορά θρεπτικών για το έμβρυο ουσιών. Τέλος, επιτρέπει τη μεταφορά ανοσοσφαιρινών στο έμβρυο και παράγει πολλές ορμόνες που υποστηρίζουν την εγκυμοσύνη, συντρέχοντας στην ομαλή της εξέλιξη.

Τα μικροπλαστικά είναι μικροσκοπικά κομμάτια πλαστικών που ρυπαίνουν το περιβάλλον. Δεν είναι συγκεκριμένα είδη πλαστικού, αλλά κάθε είδους πλαστικά κομμάτια που έχουν μήκος λιγότερο από πέντε χιλιοστά, σύμφωνα με την Αμερικανική Εθνική Υπηρεσία Ωκεανών και Ατμόσφαιρας (NOAA). Μπαίνουν στα φυσικά οικοσυστήματα από μια πληθώρα πηγών, συμπεριλαμβανομένων των καλλυντικών, των ρούχων και των βιομηχανικών διεργασιών. Εν έτει 2021, ζούμε σε μια εποχή όπου τα πλαστικά υπάρχουν σε μεγάλες ποσότητες στην καθημερινή μας ζωή κι αυτό ακριβώς είναι που μας δημιουργεί προβληματισμό, με το άκουσμα της δημοσίευσης της μελέτης αυτής.

Εκ πρώτης όψεως, ναι, ακούγεται ανησυχητική η ανίχνευση αυτών των σωματιδίων στον πλακούντα, λόγω της μεγάλης του σημασίας, όπως προαναφέραμε. Ισως να παίζουν ρόλο, σε ένα πρώτο επίπεδο, σε μια ενδεχόμενη υπολειπόμενη ενδομήτρια ανάπτυξη του εμβρύου, μέσα, δηλαδή, στη μήτρα. Ισως να μπορούν να προκαλέσουν κάποια διαταραχή ή κάποια βλάβη στο αναπτυσσόμενο ανοσολογικό σύστημα του εμβρύου, διαταραχή που ενδεχομένως να εμφανιστεί σε μεταγενέστερο χρόνο. Προς το παρόν, δεν γνωρίζουμε εάν τα σωματίδια αυτά έχουν κάποια επίπτωση στην υγεία του ανθρώπινου οργανισμού.

Οπωσδήποτε, θα χρειαστούν περισσότερες μελέτες, μεγαλύτερης στατιστικής σημασίας, για να εκτιμηθεί το εάν η παρουσία μικροπλαστικών δύναται να πυροδοτήσει ανοσολογικές αντιδράσεις ή να οδηγήσει σε απελευθέρωση τοξικών ουσιών, βλαπτικών για την υγεία του εμβρύου, τόσο βραχυπρόθεσμα όσο και, το σημαντικότερο, μακροπρόθεσμα.

Εν τω μεταξύ, αυτό που θα μπορούσαμε, ενδεχομένως, να πράξουμε στην καθημερινότητά μας, έως ότου μεγαλύτερες μελέτες μάς δώσουν πιο απτές και συγκεκριμένες οδηγίες, θα ήταν να συμβουλεύσουμε τις εγκύους μας να προσπαθούν να διαβιούν σε ένα υγιές περιβάλλον, να αποφεύγουν τον μολυσμένο αέρα, ακολουθώντας μια υγιεινή και ισορροπημένη διατροφή, δίχως άγχος.

Ο Βασίλειος Μπαγιώκος είναι γυναικολόγος αναπαραγωγής MD PhD DFSRH