Οι πειρασμοί της νοσταλγίας

Εκτός από τους αστικούς, υπάρχουν πλέον και οι διαδικτυακοί μύθοι. Ενας από αυτούς που κάθε χρόνο τέτοιες μέρες παίρνει τα πάνω του είναι και το Μινιόν. Το κατάστημα- ορόσημο που ξεκίνησε προπολεμικά από ένα περίπτερο στην Ομόνοια και, χάρη στο όραμα του Γιάννη Γεωργακά, εξελίχθηκε σε αυτό στο οποίο αναφέρονται ακόμη και όσοι δεν το έζησαν στα ντουζένια του.

Ωστόσο, αν και παιδί της δεκαετίας του 1960 και του 1970, μεγαλωμένη στην Αθήνα και με μαμά που με έσερνε μαζί της (όχι ότι δεν το απολάμβανα) σε εξαντλητικά σούρτα-φέρτα στα μαγαζιά σε μια εποχή που η αγορά κουμπιών ήταν καταναλωτικό δρώμενο, δεν θυμάμαι το Μινιόν ως «ναό» των παιδικών μας Χριστουγέννων. Ναι, εντάξει, υπήρχε το σκηνικό για να βγάλεις φωτογραφία με τον Αϊ-Βασίλη αλλά τότε, τις γιορτές, το Σύνταγμα ήταν γεμάτο από πλανόδιους φωτογράφους αγκαζέ με ταλαιπωρημένους Αϊ-Βασίληδες που προσπαθούσαν να συγκρατήσουν στη θέση τους γενειάδες από βαμβάκι zic zac και, έναντι λίγων δραχμών, αποτύπωναν το ντοκουμέντο της ψευδαίσθησης.

Ούτε βέβαια το Μινιόν ήταν το πρώτο πολυκατάστημα στην Ελλάδα. Ηταν το πιο μεγάλο, το πιο εντυπωσιακό, το πιο μοντέρνο και το πρώτο με ξένο όνομα στην Αθήνα της «Ελλαδέξ». Αλλά είχαν προηγηθεί οι Αφοί Λαμπρόπουλοι και ο Κατράντζος. (Ιδίως το δεύτερο, με την προσθήκη «σπορ» στην ονομασία του, σε μια εποχή που η γυμναστική στη χώρα μας ήταν αυτό που έκανε η Βουγιουκλάκη και οι συμμαθήτριές της στο «Ξύλο βγήκε απ’ τον Παράδεισο», είχε κάτι από αυτό που σήμερα θα λέγαμε εναλλακτική πολυτέλεια.)

Η Πανελλήνιος Αγορά θυμάμαι να ήταν για τα παιδιά η «σπηλιά του Αλαντίν». Το τεράστιο (τότε στα μάτια μου) παιχνιδάδικο της Σταδίου, απείρως πιο ενδιαφέρον από το Μινιόν που τα παιχνίδια δεν αποτελούσαν το βασικό του εμπόρευμα. Προσωπικά, είχα και έναν άλλον «ναό». Το βιβλιοπωλείο Ατλαντίς, λίγα μέτρα πιο κάτω από την Πανελλήνιο, μόλις έστριβες από τη Σταδίου στην Κοραή. Εκεί υπήρχαν όλα τα «Κλασσικά Εικονογραφημένα» και τα «Μικρά Κλασσικά Εικονογραφημένα» και τα «Γέλιο και Χαρά». Εκεί ήρθα για πρώτη φορά σε επαφή και με την έννοια του «παράνομου Τύπου» αφού, μέσα στα Κλασσικά προσπαθούσα να κρύψω βιβλία του Γιάννη Μαρή, τα «αθηναϊκά, αστυνομικά μυθιστορήματα» όπου πρωτοδιάβασα για μοιραίες γυναίκες και υπαινιγμούς για αυτό που αργότερα θα μάθαινα ότι λεγόταν σεξ. Το «μαγικό» κατάστημα όμως ήταν ο Μαγγιώρος, ένας προπομπός αυτού που σήμερα λέμε concept store. Αφού, για χρόνια, πίστευα ότι οι λέξεις «μαγεία» και «Μαγγιώρος» είναι συγγενικές και από την ίδια ετυμολογική οικογένεια προκύπτει και το «μαγκιόρικο».

Το όραμα του Γεωργακά

Το πιο ενδιαφέρον στην περίπτωση του Μινιόν είναι η ιστορία του ιδρυτή του Γιάννη Γεωργακά. Ενός ανθρώπου που προσωποποιεί την εξέλιξη της Ελλάδας από Ψωροκώσταινα σε ευρωπαϊκή χώρα. Με καταγωγή από το Αργος, στα 13 του τον έστειλαν οι γονείς του στην Αθήνα για να δουλέψει παραγιός σε μπακάλικο. Στα 26 του, και αφού είχε μπει ήδη συνέταιρος στο περίπτερο της Ομόνοιας, όπου μάλιστα καθιέρωσε, για πρώτη φορά στην Ελλάδα, την εμπορική πολιτική τού «πληρώνετε ένα, παίρνετε δύο», γράφτηκε στη Φιλοσοφική Σχολή. Φυλακίστηκε επί γερμανικής κατοχής, πήρε το πτυχίο του διαβάζοντας στην απομόνωση του κελιού του και, αν και αριστερών πεποιθήσεων, άνοιξε τις πόρτες του καταναλωτικού ονείρου στον πολύ κόσμο.

Συμπτώσεις…

Το περασμένο Σάββατο συμπληρώθηκαν 40 χρόνια από εκείνο τον Δεκέμβριο που το Μινιόν τυλίχθηκε στις φλόγες – η πρώτη «τρομοκρατική υπερπαραγωγή» της Μεταπολίτευσης. Τότε έκλεισε κι ο κύκλος της ακμής του αφού, όταν ξανάνοιξε, ποτέ δεν έγινε εκείνο που ήταν – τα έγραφε πολύ ωραία η Μαρία Μουρελάτου στα προχθεσινά «ΝΕΑ». Τραγική σύμπτωση: το 1923, όταν ο Γιάννης Γεωργακάς ήταν 10 ετών, το μαγαζί του πατέρα του στην πλατεία του χωριού λεηλατήθηκε και πυρπολήθηκε από ληστές και η οικογένεια έμεινε, κυριολεκτικά, στον δρόμο.