Αντέχουν, τελικά, χωρίς μανικιούρ οι γυναίκες;

Η εικόνα έκανε τον γύρο του Διαδικτύου: μια γυναίκα, μπροστά από τη βιτρίνα ενός μαγαζιού στην Ερμού, έχει σηκώσει ψηλά το ένα της πόδι. Το παπούτσι της έχει μείνει στο πεζοδρόμιο, η άσπρη κάλτσα διακρίνεται στο πέλμα, ενώ το χέρι της είναι απλωμένο προς την πλευρά της πωλήτριας. Η μπότα είναι έτοιμη να αλλάξει χέρια και η γυναίκα της φωτογραφίας είναι έτοιμη να τη δοκιμάσει στην εξώπορτα του παπουτσάδικου.

Αυτή τη φωτογραφία ανήρτησε ο Αδωνις Γεωργιάδης για να προειδοποιήσει όσους δεν αξιοποιούν σωστά το click away. Κι όμως, αυτή η γυναίκα που δοκίμαζε παπούτσια δεν είναι η μοναδική που παραβαίνει τους κανόνες. Κάπου στο Αγρίνιο, ένας άνδρας δοκίμαζε παντελόνι στα κρυφά – η δική του φωτογραφία, ωστόσο, δεν αξιοποιήθηκε με τον ίδιο τρόπο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Την επόμενη μέρα, στην επίσημη πρώτη των κομμωτηρίων, η κυβέρνηση ανακοινώνει την απόφασή της να ανοίξουν και τα νυχάδικα: η επίσημη αιτιολογία από τον Στέλιο Πέτσα είναι ότι τα φαινόμενα «μαύρης εργασίας» στον κλάδο, με τις τεχνίτριες να πηγαίνουν παράνομα σε σπίτια, ήταν τόσα που δεν μπορούσαν να ελεγχθούν σωστά και αποτελεσματικά – άρα ήταν καλύτερο τα «ραντεβού» να γίνονται στο πιο ασφαλές υγειονομικό περιβάλλον ενός μαγαζιού, όπου όλοι οι περιορισμοί και οι κανόνες τηρούνται πιο εύκολα. «Προλάβαμε το κίνημα του μανικιούρ», είπε λίγες ώρες μετά (Political) ο γενικός γραμματέας Εμπορίου, Παναγιώτης Σταμπουλίδης. «Ως μέτρο καλλωπισμού συμβάλλει στην ψυχολογική ανάταση των γυναικών», τόνισε, και η κυβέρνηση «σεβάστηκε την επιθυμία». Των γυναικών αποκλειστικά.

Η «ΕΦΙΚΤΗ ΠΟΛΥΤΕΛΕΙΑ». Υπάρχει όντως έμφυλη παρανομία; Για χρόνια, μια τεράστια βιομηχανία έχει στηθεί πίσω από τη γυναικεία περιποίηση των άκρων (και όχι μόνο), η οποία συνέχισε να είναι κερδοφόρα ακόμα και την προηγούμενη δεκαετία, εν μέσω οικονομικής κρίσης. Το 2011, οι ιδιοκτήτες των επιχειρήσεων περιποίησης μιλούσαν για μια «φτηνή επένδυση με άμεση απόδοση», γιατί με πολύ λίγα χρήματα μπορούσαν να «χτίσουν» όνομα στη γειτονιά, με διαφήμιση από στόμα σε στόμα, προσφέροντας «εφικτή πολυτέλεια» σε φτηνές τιμές. Το 2014 και το 2016, με αλλαγές στη νομοθεσία, το επάγγελμα άνοιξε, διευκολύνοντας την απόκτηση άδειας ασκήσεως επαγγέλματος και την εύρεση εργασίας για τους πιστοποιημένους τεχνίτες, οι οποίοι μπορούν πλέον να στήσουν από την αρχή τις δικές τους επιχειρήσεις. Στην πραγματικότητα, βέβαια, ο τζίρος της περιποίησης άκρων δεν προέρχεται μόνο από τις πελάτισσες γένους θηλυκού: οι τεχνίτες νυχιών έχουν πελάτες άνδρες και γυναίκες, ενώ πολλές φορές κουράρουν ανθρώπους με ρευματοπάθειες και προβλήματα στα άκρα, οι οποίοι χρειάζονται θεραπευτικά μανικιούρ και πεντικιούρ. Η περιποίηση των νυχιών, όμως, είναι ακόμα δημόσιο ταμπού για όλους τους υπόλοιπους πλην των γυναικών, που το κάνουν ανοιχτά, ανεβάζοντας πολλές φορές ένα καλό μανικιούρ στα σόσιαλ μίντια.

ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΝΟΜΙΑ. Η πανδημία ήταν η πρώτη πραγματική κρίση για τον κλάδο, γιατί χτυπούσε το ένα και μοναδικό πράγμα στο οποίο δεν μπορούν να κάνουν εκπτώσεις οι επαγγελματίες: την υγειονομική προστασία των πελατών. Υπό αυτή την έννοια, της οικονομικής ζημίας, οι παράνομες υπηρεσίες μανικιούρ δεν διαφέρουν από τα «κρυφά» στέκια για ποτό στο κέντρο της Αθήνας ή από τους κομμωτές που πραγματοποιούν επισκέψεις σε σπίτια. Η διαφορά; Στο μανικιούρ, το ποσοστό της «μαύρης» εργασίας ήταν ιδιαίτερα υψηλό ακόμα και σε συνθήκες κανονικότητας – δεν υπάρχει τρόπος να γνωρίζει κανείς με ακρίβεια αν και πόσο αυξήθηκε την περίοδο της καραντίνας. Παράλληλα, σε αντίθεση με τους υπόλοιπους επαγγελματίες που δεν τήρησαν τους περιορισμούς τον τελευταίο μήνα, η ταμπέλα της παρανομίας στο μανικιούρ ήταν αποκλειστικά θηλυκή. Γυναίκες οι τεχνίτριες, γυναίκες οι πελάτισσες. Γυναικείο, άρα, και το υποτιθέμενο «κίνημα».

ΟΙ ΔΥΟ ΠΛΕΥΡΕΣ ΤΟΥ ΝΟΜΙΣΜΑΤΟΣ. Το μανικιούρ, τις τελευταίες μέρες, παρουσιάστηκε ως γυναικεία έξη, ως εθισμός. Με αυτόν τον τρόπο απάντησαν στελέχη της κυβέρνησης όταν ρωτήθηκαν γιατί άνοιξαν τα νυχάδικα. Ετσι το αντιμετώπισαν και τα τρολ στο Διαδίκτυο, που βρήκαν την ευκαιρία να διασκεδάσουν χρησιμοποιώντας σεξιστικές περιγραφές: μια αμιγώς γυναικεία συνήθεια και μια παραχώρηση κομμένη και ραμμένη για τεμπέλικα κορίτσια που δεν αντέχουν, εν μέσω λοκντάουν, να πηγαίνουν από το μπάνιο στο σαλόνι χωρίς φτιαγμένα νύχια. Ο εθισμός ήταν, μάλιστα, τόσο δυνατός που οι ιθύνοντες δεν κατάφεραν να τον αντιμετωπίσουν. Αντίστοιχα, οι γυναίκες έγιναν εκείνες που προτιμούν να δοκιμάζουν τα ρούχα τους στον δρόμο, που ανάσαναν και πάλι όταν άνοιξαν τα κομμωτήρια και ελπίζουν τον δρόμο των salon και των νυχάδικων να ακολουθήσουν τα κέντρα αισθητικής, λίγο πριν από τις γιορτές. Κι όλα αυτά παρότι η αλήθεια μπορεί να είναι εντελώς διαφορετική: ένας άνδρας που εν μέσω καραντίνας εξακολουθεί να πηγαίνει στη δουλειά του έχει μεγαλύτερη ανάγκη, ακόμα και ψυχολογικά, τις υπηρεσίες ενός κομμωτή. Η φτηνή πολυτέλεια, όπως και η ακριβή, δεν κάνει διάκριση στο φύλο.

Η στερεοτυπική απεικόνιση εκείνης που δεν λογαριάζει κίνδυνο μπροστά στο βερνίκι νυχιών δεν δείχνει όλες τις όψεις της πανδημίας για τις γυναίκες. Πολλές φορές, ειδικά στις οικογένειες με παιδιά που κάνουν τηλεκπαίδευση, οι μητέρες σηκώνουν στην πλάτη τους τον συντονισμό του νοικοκυριού. Η ενδοοικογενειακή βία, με αποδέκτες κυρίως γυναίκες και παιδιά, αυξήθηκε σε κάθε χώρα της Δύσης που υιοθέτησε την υγειονομική τακτική του λοκντάουν – στην Ευρώπη οι δείκτες δεν έχουν καταφέρει να πέσουν στα προ πανδημίας επίπεδα. Ακόμα και στο ζήτημα της ίδιας της ασθένειας, οι γυναίκες είναι πιο εκτεθειμένες. Ερευνα των Ηνωμένων Εθνών έδειξε πως, κατά τη διάρκεια του πρώτου κύματος του κορωνοϊού στην Ευρώπη, οι υγειονομικοί υπάλληλοι που μολύνθηκαν από COVID στην Ισπανία και στην Ιταλία ήταν γυναίκες σε συντριπτικά ποσοστά, 72% και 66% αντίστοιχα. Κι αυτό συνέβη γιατί αφενός εκείνες βγήκαν στην πρώτη γραμμή (ως πιο αναλώσιμες) και αφετέρου γιατί οι διαστάσεις που δόθηκαν για την κατασκευή μασκών και γενικότερου προστατευτικού εξοπλισμού ήταν διαστάσεις «αντρικές» – με μάσκες που δεν ταίριαζαν ακριβώς στο πρόσωπό τους, οι πιθανότητες να κολλήσουν αυξήθηκαν σημαντικά.

Δεν ήταν πολλές οι γυναίκες που διαμαρτυρήθηκαν για την αφηγηματική προσέγγιση του μανικιούρ. Για την ακρίβεια, μόνο ελάχιστες τοποθετήθηκαν – είναι πολύ συνηθισμένο πια όταν οι ευθύνες παίρνουν έμφυλη διάσταση να καταλήγουν, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, να θεωρούνται γυναικεία υπόθεση. Μια δικαιολογία για εκείνες που «λύγισαν» μπροστά στην προοπτική των περιποιημένων νυχιών, αναγκάζοντας τους ιθύνοντες να ανάψουν το πράσινο φως για τη λειτουργία των κέντρων περιποίησης, δεν θα ήταν εξίσου αποδοτική αν οι πρωταγωνιστές ήταν άνδρες. Αν πιστέψουμε, πάντως, όσα ειπώθηκαν από επίσημα χείλη την προηγούμενη εβδομάδα, το μεγαλύτερο ποσοστό των Ελληνίδων, ανεξάρτητα από την ηλικία, την τάξη ή την οικονομική τους κατάσταση, ιεράρχησε ψηλότερα τα άκρα του από τη δημόσια υγεία. Ακόμα και αν τα πράγματα είναι έτσι, δεν είναι οι μοναδικές που παρανομούν. Σίγουρα είναι οι μοναδικές που εκτίθενται.